UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zwalać się

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Pochodzenie

Zob. walić

1. na ziemię

Definicja

pot.

spadać bezwładnie, wywołując hałas lub zniszczenie

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	walić się
	hiperonimy:	spadać

Połączenia

bryła czegoś, drzewo, gałąź, konar; woda; maszyna, samolot zwala się
zwalać się do oceanu, do rzeki, do wody
zwalać się na dach, na drogę, na piasek, na pokład, na podłogę, na szosę, na ziemię

Cytaty

	Ciężka maszyna wypada z szyku, zwija się, podrywa na chwilę i zataczając coraz ciaśniejsze kręgi, zwala się w dół. źródło: NKJP: Andrzej Bobkowski: Szkice piórkiem, 1957
	Dziób statku bierze na siebie olbrzymie garby zimnego morza, wspina się na nie powoli i niezbyt wysoko. Drży wtedy wszystko między burtami, woda zwala się na pokład, pył ulatuje nad mostkiem. źródło: KWSJP: Lesław Furmaga: Lot Pingwina, 1983
	Przęsło mostu zwala się do wody. Na kolejnych kadrach widać wkraczające do Poznania oddziały Wehrmachtu. źródło: NKJP: Leszek Adamczewski: Głos Wielkopolski, 2006-11-10
	Lecące już w powietrzu cielsko byka trafia w próżnię i zwala się na piasek areny, koziołkując w kurzawie. źródło: KWSJP: Karol Olgierd Borchardt: Znaczy kapitan, 1960
	- Jest, jest. Obaj tak wrzeszczą w momencie, gdy poderwana podbierakiem, szarpnięta w górę, wielka ryba zwala się na dno łodzi, zaczynając tam opętańczy taniec poprzedzający konanie. źródło: KWSJP: Eugeniusz Paukszta: Ich trzech i dziewczyna, 1978

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zwalam się	zwalamy się
2 os.	zwalasz się	zwalacie się
3 os.	zwala się	zwalają się

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zwalałem się +(e)m się zwalał	zwalałam się +(e)m się zwalała	zwalałom się +(e)m się zwalało	zwalaliśmy się +(e)śmy się zwalali	zwalałyśmy się +(e)śmy się zwalały
2 os.	zwalałeś się +(e)ś się zwalał	zwalałaś się +(e)ś się zwalała	zwalałoś się +(e)ś się zwalało	zwalaliście się +(e)ście się zwalali	zwalałyście się +(e)ście się zwalały
3 os.	zwalał się	zwalała się	zwalało się	zwalali się	zwalały się

bezosobnik: zwalano się

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę się zwalał będę się zwalać	będę się zwalała będę się zwalać	będę się zwalało będę się zwalać	będziemy się zwalali będziemy się zwalać	będziemy się zwalały będziemy się zwalać
2 os.	będziesz się zwalał będziesz się zwalać	będziesz się zwalała będziesz się zwalać	będziesz się zwalało będziesz się zwalać	będziecie się zwalali będziecie się zwalać	będziecie się zwalały będziecie się zwalać
3 os.	będzie się zwalał będzie się zwalać	będzie się zwalała będzie się zwalać	będzie się zwalało będzie się zwalać	będą się zwalali będą się zwalać	będą się zwalały będą się zwalać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zwalajmy się
2 os.	zwalaj się	zwalajcie się

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zwalałbym się bym się zwalał	zwalałabym się bym się zwalała	zwalałobym się bym się zwalało	zwalalibyśmy się byśmy się zwalali	zwalałybyśmy się byśmy się zwalały
2 os.	zwalałbyś się byś się zwalał	zwalałabyś się byś się zwalała	zwalałobyś się byś się zwalało	zwalalibyście się byście się zwalali	zwalałybyście się byście się zwalały
3 os.	zwalałby się by się zwalał	zwalałaby się by się zwalała	zwalałoby się by się zwalało	zwalaliby się by się zwalali	zwalałyby się by się zwalały

bezosobnik: zwalano by się

bezokolicznik: zwalać się

imiesłów przysłówkowy współczesny: zwalając się

gerundium: zwalanie się

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zwalanie się	zwalania się
D.	zwalania się	zwalań się
C.	zwalaniu się	zwalaniom się
B.	zwalanie się	zwalania się
N.	zwalaniem się	zwalaniami się
Ms.	zwalaniu się	zwalaniach się
W.	zwalanie się	zwalania się

imiesłów przymiotnikowy czynny: zwalający się

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zwalający się	zwalający się	zwalający się	zwalające się	zwalająca się
D.	zwalającego się	zwalającego się	zwalającego się	zwalającego się	zwalającej się
C.	zwalającemu się	zwalającemu się	zwalającemu się	zwalającemu się	zwalającej się
B.	zwalającego się	zwalającego się	zwalający się	zwalające się	zwalającą się
N.	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się	zwalającą się
Ms.	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się	zwalającej się

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zwalający się	zwalający się	zwalające się	zwalające się
D.	zwalających się	zwalających się	zwalających się	zwalających się
C.	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się
B.	zwalających się	zwalających się	zwalających się	zwalające się
N.	zwalającymi się	zwalającymi się	zwalającymi się	zwalającymi się
Ms.	zwalających się	zwalających się	zwalających się	zwalających się

odpowiednik aspektowy: zwalić się

Składnia

zwalać się

(GDZIE)

2. na kanapę

Definicja

pot.

upadać bezwładnie w taki sposób, aby znaleźć się w określonym miejscu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	walić się
	hiperonimy:	rzucać się

Połączenia

zwalać się na fotel, na kanapę, na łóżko

Cytaty

Nie odzywał się do nikogo, stał jakiś czas w otwartych drzwiach i odpoczywał, po czym, nie zdejmując czapki ni płaszcza, zwalał się na swój zydel.

źródło: KWSJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998

Zwalam się na łóżko i skrywam twarz w dłoniach, usiłując zebrać myśli.

źródło: KWSJP: Jacek Głębski: Kuracja, 1998

Idzie do salonu, zwala się na kanapę, włącza w TV kanał sportowy i leży.

źródło: NKJP: Radosław Figura: Teraz albo nigdy! Seria II Odcinek 11 (24), 2008

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zwalam się	zwalamy się
2 os.	zwalasz się	zwalacie się
3 os.	zwala się	zwalają się

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zwalałem się +(e)m się zwalał	zwalałam się +(e)m się zwalała	zwalałom się +(e)m się zwalało	zwalaliśmy się +(e)śmy się zwalali	zwalałyśmy się +(e)śmy się zwalały
2 os.	zwalałeś się +(e)ś się zwalał	zwalałaś się +(e)ś się zwalała	zwalałoś się +(e)ś się zwalało	zwalaliście się +(e)ście się zwalali	zwalałyście się +(e)ście się zwalały
3 os.	zwalał się	zwalała się	zwalało się	zwalali się	zwalały się

bezosobnik: zwalano się

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę się zwalał będę się zwalać	będę się zwalała będę się zwalać	będę się zwalało będę się zwalać	będziemy się zwalali będziemy się zwalać	będziemy się zwalały będziemy się zwalać
2 os.	będziesz się zwalał będziesz się zwalać	będziesz się zwalała będziesz się zwalać	będziesz się zwalało będziesz się zwalać	będziecie się zwalali będziecie się zwalać	będziecie się zwalały będziecie się zwalać
3 os.	będzie się zwalał będzie się zwalać	będzie się zwalała będzie się zwalać	będzie się zwalało będzie się zwalać	będą się zwalali będą się zwalać	będą się zwalały będą się zwalać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zwalajmy się
2 os.	zwalaj się	zwalajcie się

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zwalałbym się bym się zwalał	zwalałabym się bym się zwalała	zwalałobym się bym się zwalało	zwalalibyśmy się byśmy się zwalali	zwalałybyśmy się byśmy się zwalały
2 os.	zwalałbyś się byś się zwalał	zwalałabyś się byś się zwalała	zwalałobyś się byś się zwalało	zwalalibyście się byście się zwalali	zwalałybyście się byście się zwalały
3 os.	zwalałby się by się zwalał	zwalałaby się by się zwalała	zwalałoby się by się zwalało	zwalaliby się by się zwalali	zwalałyby się by się zwalały

bezosobnik: zwalano by się

bezokolicznik: zwalać się

imiesłów przysłówkowy współczesny: zwalając się

gerundium: zwalanie się

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zwalanie się	zwalania się
D.	zwalania się	zwalań się
C.	zwalaniu się	zwalaniom się
B.	zwalanie się	zwalania się
N.	zwalaniem się	zwalaniami się
Ms.	zwalaniu się	zwalaniach się
W.	zwalanie się	zwalania się

imiesłów przymiotnikowy czynny: zwalający się

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zwalający się	zwalający się	zwalający się	zwalające się	zwalająca się
D.	zwalającego się	zwalającego się	zwalającego się	zwalającego się	zwalającej się
C.	zwalającemu się	zwalającemu się	zwalającemu się	zwalającemu się	zwalającej się
B.	zwalającego się	zwalającego się	zwalający się	zwalające się	zwalającą się
N.	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się	zwalającą się
Ms.	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się	zwalającej się

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zwalający się	zwalający się	zwalające się	zwalające się
D.	zwalających się	zwalających się	zwalających się	zwalających się
C.	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się
B.	zwalających się	zwalających się	zwalających się	zwalające się
N.	zwalającymi się	zwalającymi się	zwalającymi się	zwalającymi się
Ms.	zwalających się	zwalających się	zwalających się	zwalających się

odpowiednik aspektowy: zwalić się

Składnia

Rz_osobowy

zwalać się

(GDZIE)

3. tłumy

Definicja

pot.

zjawiać się tłumnie w określonym miejscu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Cytaty

	Rozwiązał się worek z kobietami i dziećmi, co dzień nowe gromady zwalały się na Taszkient i nie było dla nich ani dachu nad głową, ani chleba. źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Wielbłąd na stepie, 1978
	W Polsce przedwojennej jeździło się na letniska blisko miast. Bogaci warszawiacy zwalali się do Konstancina i miejscowości położonych wzdłuż linii otwockiej. źródło: KWSJP: Piotr Pytlakowski: Dacza polska, Polityka, 2003-08-16
	Jest to miejsce, gdzie obecnie wypada się pokazać, choć przyznać trzeba, że imprezy tam organizowane są atrakcyjne, wnętrza - oryginalne, a nagłośnienie - profesjonalne. Wszystko to powoduje, że do klubu zwalają się prawdziwe tłumy, a walka o wolny stolik jest równie zaciekła jak batalia o kilogram szynki w czasach stanu wojennego. źródło: NKJP: Bartek Radniecki: BE w „Pstrągach”, Dziennik Polski, 1999-12-04
	Rodzice zwalają się do mnie na święta. źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zwalam się	zwalamy się
2 os.	zwalasz się	zwalacie się
3 os.	zwala się	zwalają się

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zwalałem się +(e)m się zwalał	zwalałam się +(e)m się zwalała	zwalałom się +(e)m się zwalało	zwalaliśmy się +(e)śmy się zwalali	zwalałyśmy się +(e)śmy się zwalały
2 os.	zwalałeś się +(e)ś się zwalał	zwalałaś się +(e)ś się zwalała	zwalałoś się +(e)ś się zwalało	zwalaliście się +(e)ście się zwalali	zwalałyście się +(e)ście się zwalały
3 os.	zwalał się	zwalała się	zwalało się	zwalali się	zwalały się

bezosobnik: zwalano się

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę się zwalał będę się zwalać	będę się zwalała będę się zwalać	będę się zwalało będę się zwalać	będziemy się zwalali będziemy się zwalać	będziemy się zwalały będziemy się zwalać
2 os.	będziesz się zwalał będziesz się zwalać	będziesz się zwalała będziesz się zwalać	będziesz się zwalało będziesz się zwalać	będziecie się zwalali będziecie się zwalać	będziecie się zwalały będziecie się zwalać
3 os.	będzie się zwalał będzie się zwalać	będzie się zwalała będzie się zwalać	będzie się zwalało będzie się zwalać	będą się zwalali będą się zwalać	będą się zwalały będą się zwalać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zwalajmy się
2 os.	zwalaj się	zwalajcie się

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zwalałbym się bym się zwalał	zwalałabym się bym się zwalała	zwalałobym się bym się zwalało	zwalalibyśmy się byśmy się zwalali	zwalałybyśmy się byśmy się zwalały
2 os.	zwalałbyś się byś się zwalał	zwalałabyś się byś się zwalała	zwalałobyś się byś się zwalało	zwalalibyście się byście się zwalali	zwalałybyście się byście się zwalały
3 os.	zwalałby się by się zwalał	zwalałaby się by się zwalała	zwalałoby się by się zwalało	zwalaliby się by się zwalali	zwalałyby się by się zwalały

bezosobnik: zwalano by się

bezokolicznik: zwalać się

imiesłów przysłówkowy współczesny: zwalając się

gerundium: zwalanie się

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zwalanie się	zwalania się
D.	zwalania się	zwalań się
C.	zwalaniu się	zwalaniom się
B.	zwalanie się	zwalania się
N.	zwalaniem się	zwalaniami się
Ms.	zwalaniu się	zwalaniach się
W.	zwalanie się	zwalania się

imiesłów przymiotnikowy czynny: zwalający się

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zwalający się	zwalający się	zwalający się	zwalające się	zwalająca się
D.	zwalającego się	zwalającego się	zwalającego się	zwalającego się	zwalającej się
C.	zwalającemu się	zwalającemu się	zwalającemu się	zwalającemu się	zwalającej się
B.	zwalającego się	zwalającego się	zwalający się	zwalające się	zwalającą się
N.	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się	zwalającą się
Ms.	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się	zwalającej się

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zwalający się	zwalający się	zwalające się	zwalające się
D.	zwalających się	zwalających się	zwalających się	zwalających się
C.	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się
B.	zwalających się	zwalających się	zwalających się	zwalające się
N.	zwalającymi się	zwalającymi się	zwalającymi się	zwalającymi się
Ms.	zwalających się	zwalających się	zwalających się	zwalających się

odpowiednik aspektowy: zwalić się

Składnia

	+	zwalać się	+	(DOKĄD) + (na CO)
Rz_osobowy	+	zwalać się	+	do KOGO + na CO

4. nieszczęścia

Definicja

pot.

używane dla nazwania sytuacji, w której jakiś niekorzystny stan zaczyna dotyczyć danej osoby wielokrotnie lub z dużą intensywnością

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	walić się
	hiperonimy:	spadać

Połączenia

kłopoty, nieszczęścia, problemy zwalają się

Cytaty

Poprzednia ekipa prezydenta [Leonida] Krawczuka doskonale zdawała sobie sprawę z kłopotów zwalających się na Ukrainę.

źródło: NKJP: Andrzej Łomanowski: Prezydent Ukrainy pragnie pierwszego sukcesu, Gazeta Wyborcza, 1994-07-19

Bliscy i ich troski, ich problemy - zwalają się na Twoją głowę.

źródło: NKJP: Dziennik Polski, 1999-10-02

Nim się obejrzy, zwala się na niego coraz to nowe nieszczęście, nowy kataklizm.

źródło: NKJP: Neil King Jr.: Chytry Szkot, Gazeta Wyborcza, 1994-10-31

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zwalam się	zwalamy się
2 os.	zwalasz się	zwalacie się
3 os.	zwala się	zwalają się

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zwalałem się +(e)m się zwalał	zwalałam się +(e)m się zwalała	zwalałom się +(e)m się zwalało	zwalaliśmy się +(e)śmy się zwalali	zwalałyśmy się +(e)śmy się zwalały
2 os.	zwalałeś się +(e)ś się zwalał	zwalałaś się +(e)ś się zwalała	zwalałoś się +(e)ś się zwalało	zwalaliście się +(e)ście się zwalali	zwalałyście się +(e)ście się zwalały
3 os.	zwalał się	zwalała się	zwalało się	zwalali się	zwalały się

bezosobnik: zwalano się

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę się zwalał będę się zwalać	będę się zwalała będę się zwalać	będę się zwalało będę się zwalać	będziemy się zwalali będziemy się zwalać	będziemy się zwalały będziemy się zwalać
2 os.	będziesz się zwalał będziesz się zwalać	będziesz się zwalała będziesz się zwalać	będziesz się zwalało będziesz się zwalać	będziecie się zwalali będziecie się zwalać	będziecie się zwalały będziecie się zwalać
3 os.	będzie się zwalał będzie się zwalać	będzie się zwalała będzie się zwalać	będzie się zwalało będzie się zwalać	będą się zwalali będą się zwalać	będą się zwalały będą się zwalać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zwalajmy się
2 os.	zwalaj się	zwalajcie się

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zwalałbym się bym się zwalał	zwalałabym się bym się zwalała	zwalałobym się bym się zwalało	zwalalibyśmy się byśmy się zwalali	zwalałybyśmy się byśmy się zwalały
2 os.	zwalałbyś się byś się zwalał	zwalałabyś się byś się zwalała	zwalałobyś się byś się zwalało	zwalalibyście się byście się zwalali	zwalałybyście się byście się zwalały
3 os.	zwalałby się by się zwalał	zwalałaby się by się zwalała	zwalałoby się by się zwalało	zwalaliby się by się zwalali	zwalałyby się by się zwalały

bezosobnik: zwalano by się

bezokolicznik: zwalać się

imiesłów przysłówkowy współczesny: zwalając się

gerundium: zwalanie się

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zwalanie się	zwalania się
D.	zwalania się	zwalań się
C.	zwalaniu się	zwalaniom się
B.	zwalanie się	zwalania się
N.	zwalaniem się	zwalaniami się
Ms.	zwalaniu się	zwalaniach się
W.	zwalanie się	zwalania się

imiesłów przymiotnikowy czynny: zwalający się

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zwalający się	zwalający się	zwalający się	zwalające się	zwalająca się
D.	zwalającego się	zwalającego się	zwalającego się	zwalającego się	zwalającej się
C.	zwalającemu się	zwalającemu się	zwalającemu się	zwalającemu się	zwalającej się
B.	zwalającego się	zwalającego się	zwalający się	zwalające się	zwalającą się
N.	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się	zwalającą się
Ms.	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się	zwalającej się

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zwalający się	zwalający się	zwalające się	zwalające się
D.	zwalających się	zwalających się	zwalających się	zwalających się
C.	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się	zwalającym się
B.	zwalających się	zwalających się	zwalających się	zwalające się
N.	zwalającymi się	zwalającymi się	zwalającymi się	zwalającymi się
Ms.	zwalających się	zwalających się	zwalających się	zwalających się

odpowiednik aspektowy: zwalić się

Składnia

Rz_nieżywotny

zwalać się

(na KOGO/CO)

Frazeologizmy

ktoś/coś zwala się na głowę komuś
ktoś/coś zwala się na kark komuś

Data ostatniej modyfikacji: 25.01.2024