UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

próżnować

Chronologizacja

XV w., SStp
W postaci: próznować

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. próżnuję
próżnujemy
2 os. próżnujesz
próżnujecie
3 os. próżnuje
próżnują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. próżnowałem
+(e)m próżnował
próżnowałam
+(e)m próżnowała
próżnowałom
+(e)m próżnowało
próżnowaliśmy
+(e)śmy próżnowali
próżnowałyśmy
+(e)śmy próżnowały
2 os. próżnowałeś
+(e)ś próżnował
próżnowałaś
+(e)ś próżnowała
próżnowałoś
+(e)ś próżnowało
próżnowaliście
+(e)ście próżnowali
próżnowałyście
+(e)ście próżnowały
3 os. próżnował
próżnowała
próżnowało
próżnowali
próżnowały

bezosobnik: próżnowano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę próżnował
będę próżnować
będę próżnowała
będę próżnować
będę próżnowało
będę próżnować
będziemy próżnowali
będziemy próżnować
będziemy próżnowały
będziemy próżnować
2 os. będziesz próżnował
będziesz próżnować
będziesz próżnowała
będziesz próżnować
będziesz próżnowało
będziesz próżnować
będziecie próżnowali
będziecie próżnować
będziecie próżnowały
będziecie próżnować
3 os. będzie próżnował
będzie próżnować
będzie próżnowała
będzie próżnować
będzie próżnowało
będzie próżnować
będą próżnowali
będą próżnować
będą próżnowały
będą próżnować

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. próżnujmy
2 os. próżnuj
próżnujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. próżnowałbym
bym próżnował
próżnowałabym
bym próżnowała
próżnowałobym
bym próżnowało
próżnowalibyśmy
byśmy próżnowali
próżnowałybyśmy
byśmy próżnowały
2 os. próżnowałbyś
byś próżnował
próżnowałabyś
byś próżnowała
próżnowałobyś
byś próżnowało
próżnowalibyście
byście próżnowali
próżnowałybyście
byście próżnowały
3 os. próżnowałby
by próżnował
próżnowałaby
by próżnowała
próżnowałoby
by próżnowało
próżnowaliby
by próżnowali
próżnowałyby
by próżnowały

bezosobnik: próżnowano by

bezokolicznik: próżnować

imiesłów przysłówkowy współczesny: próżnując

gerundium: próżnowanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. próżnowanie
próżnowania
D. próżnowania
próżnowań
C. próżnowaniu
próżnowaniom
B. próżnowanie
próżnowania
N. próżnowaniem
próżnowaniami
Ms. próżnowaniu
próżnowaniach
W. próżnowanie
próżnowania

imiesłów przymiotnikowy czynny: próżnujący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. próżnujący
próżnujący
próżnujący
próżnujące
próżnująca
D. próżnującego
próżnującego
próżnującego
próżnującego
próżnującej
C. próżnującemu
próżnującemu
próżnującemu
próżnującemu
próżnującej
B. próżnującego
próżnującego
próżnujący
próżnujące
próżnującą
N. próżnującym
próżnującym
próżnującym
próżnującym
próżnującą
Ms. próżnującym
próżnującym
próżnującym
próżnującym
próżnującej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. próżnujący
próżnujący
próżnujące
próżnujące
D. próżnujących
próżnujących
próżnujących
próżnujących
C. próżnującym
próżnującym
próżnującym
próżnującym
B. próżnujących
próżnujących
próżnujących
próżnujące
N. próżnującymi
próżnującymi
próżnującymi
próżnującymi
Ms. próżnujących
próżnujących
próżnujących
próżnujących

Pochodzenie

Zob. próżny

Definicja

książk. 
spędzać czas bezczynnie, nie zajmując się czymś, co należałoby zrobić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ktoś leży do góry brzuchem, ktoś pluje i łapie, ktoś zbija bąki, lenić się, leniuchować, obcyndalać się, obijać się, wałkonić się

Połączenia

  • konkurencja; policja nie próżnuje; artyści, menedżerowie; gospodarze, zawodnicy; wandale, złodzieje nie próżnują
  • (nie) próżnować zimą
  • (nie) próżnować w święta, w wakacje

Cytaty

Policjanci w czasie akcji nie próżnowali - pracowali w szkołach, na drogach i parkingach.

źródło: NKJP: GOK: Atakuje pies, Gazeta Poznańska, 2004-04-10

[...] rząd nie próżnuje, tylko pracuje pełną parą [...].

źródło: NKJP: Na marginesie..., Gazeta Radomszczańska, 2009-06-24

Nie mając regularnych dochodów, żyli z dnia na dzień, od jednego zdobytego posiłku do następnego. Wyplatali kosze, szyli worki, a poza tym pili i próżnowali.

źródło: NKJP: Zbigniew Teplicki: Wielcy Indianie Ameryki Północnej, 1994

Na przeciwległym wzgórzu, na obszarze żydowskiego cmentarza, widziałem ludzi rozbijających nagrobki. Pracowali bardzo ciężko, tylko jeden wśród nich, w czerwonym ubraniu, oparł się na rękojeści kilofa i próżnował.

źródło: NKJP: Józef Bau: Czas zbezczeszczenia Wspomnienia z czasów drugiej wojny światowej, 2006

Data ostatniej modyfikacji: 06.09.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json