UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

walić się

Chronologizacja

SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

psł. *valiti sę

Zob. walić.

1. o budowlach

Definicja

rozpadać się na części ze starości lub pod wpływem jakiejś siły

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo rodzaje budowli i ich cechy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zawalać się

Połączenia

  • budynek, dom, kamienica, kościół, most, mur, wieża; komin, dach, strop, sufit, wali się
  • waląca się rudera, ściana

Cytaty

Świeżo wybudowany budynek w wielu miejscach popękał, waliły się stropy.

źródło: KWSJP: Joanna Kochanowicz: ZMP w terenie: stalinowska próba modernizacji opornej rzeczywistości, 2000

W 2005 roku mieliśmy 132 katastrofy budowlane (16 zabitych, 54 rannych). W tym roku już ponad 100 - waliły się dachy przeciążone śniegiem.

źródło: KWSJP: Leszek Kraskowski: Domy się walą, a urzędnicy śpią, Super Express, 2006

– Czy gdyby zadzwonił ktoś z Nowego Orleanu, że jest waląca się rudera do remontu, to też byś poleciał? – dorzuciła, czyszcząc maszynę do soków.

źródło: NKJP: Marian Marzyński: Sennik polsko-żydowski, 2005

Było to w okresie opuszczenia i upadku wiecznego miasta, gdy papież przebywał w Awinionie. Ulice były zaniedbane, kościoły waliły się i zarastały trawą.

źródło: KWSJP: Jan Parandowski: Alchemia słowa, 1951

Ogród zdziczał, chałupa się waliła, nic go nie obchodziło.

źródło: NKJP: Edmund Niziurski: Księga urwisów, 1954

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. walę się
walimy się
2 os. walisz się
walicie się
3 os. wali się
walą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. waliłem się
+(e)m się walił
waliłam się
+(e)m się waliła
waliłom się
+(e)m się waliło
waliliśmy się
+(e)śmy się walili
waliłyśmy się
+(e)śmy się waliły
2 os. waliłeś się
+(e)ś się walił
waliłaś się
+(e)ś się waliła
waliłoś się
+(e)ś się waliło
waliliście się
+(e)ście się walili
waliłyście się
+(e)ście się waliły
3 os. walił się
waliła się
waliło się
walili się
waliły się

bezosobnik: walono się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się walił
będę się walić
będę się waliła
będę się walić
będę się waliło
będę się walić
będziemy się walili
będziemy się walić
będziemy się waliły
będziemy się walić
2 os. będziesz się walił
będziesz się walić
będziesz się waliła
będziesz się walić
będziesz się waliło
będziesz się walić
będziecie się walili
będziecie się walić
będziecie się waliły
będziecie się walić
3 os. będzie się walił
będzie się walić
będzie się waliła
będzie się walić
będzie się waliło
będzie się walić
będą się walili
będą się walić
będą się waliły
będą się walić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. walmy się
2 os. wal się
walcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. waliłbym się
bym się walił
waliłabym się
bym się waliła
waliłobym się
bym się waliło
walilibyśmy się
byśmy się walili
waliłybyśmy się
byśmy się waliły
2 os. waliłbyś się
byś się walił
waliłabyś się
byś się waliła
waliłobyś się
byś się waliło
walilibyście się
byście się walili
waliłybyście się
byście się waliły
3 os. waliłby się
by się walił
waliłaby się
by się waliła
waliłoby się
by się waliło
waliliby się
by się walili
waliłyby się
by się waliły

bezosobnik: walono by się

bezokolicznik: walić się

imiesłów przysłówkowy współczesny: waląc się

gerundium: walenie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. walenie się
walenia się
D. walenia się
waleń się
C. waleniu się
waleniom się
B. walenie się
walenia się
N. waleniem się
waleniami się
Ms. waleniu się
waleniach się
W. walenie się
walenia się

imiesłów przymiotnikowy czynny: walący się

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. walący się
walący się
walący się
walące się
waląca się
D. walącego się
walącego się
walącego się
walącego się
walącej się
C. walącemu się
walącemu się
walącemu się
walącemu się
walącej się
B. walącego się
walącego się
walący się
walące się
walącą się
N. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
walącą się
Ms. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
walącej się
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. walący się
walący się
walące się
walące się
D. walących się
walących się
walących się
walących się
C. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
B. walących się
walących się
walących się
walące się
N. walącymi się
walącymi się
walącymi się
walącymi się
Ms. walących się
walących się
walących się
walących się

Składnia

Rznieżywotny + walić się + bez ograniczeń

2. na ziemię

Definicja

pot. 
spadać bezwładnie, wywołując hałas lub zniszczenie

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zwalać się
hiperonimy:  spadać

Połączenia

  • walić się na podłogę, na ziemię
  • walić się z łoskotem

Cytaty

Ten leci z siodła, tamten wali się z koniem.

źródło: KWSJP: Stanisław Sławomir Nicieja: Twierdze kresowe Rzeczypospolitej, 2006

Gruz sunął z rumowiska zburzonej oficyny, trzeszczał pod czyimiś nogami, z szumem walił się na asfalt.

źródło: KWSJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1971

Butelki i szklanice waliły się z brzękiem na ziemię, krzesła tańczyły i trzeszczały ławy.

źródło: KWSJP: Zofia Kossak: Błogosławiona wina, 1953

Według sędziego Gołota zadał w sumie trzy ciosy poniżej pasa, Bowe za każdym razem walił się na deski, zwijając z bólu.

źródło: NKJP: Radosław Leniarski: Gołota: Z Bowem nie!, Gazeta Wyborcza, 1996-07-19

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. walę się
walimy się
2 os. walisz się
walicie się
3 os. wali się
walą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. waliłem się
+(e)m się walił
waliłam się
+(e)m się waliła
waliłom się
+(e)m się waliło
waliliśmy się
+(e)śmy się walili
waliłyśmy się
+(e)śmy się waliły
2 os. waliłeś się
+(e)ś się walił
waliłaś się
+(e)ś się waliła
waliłoś się
+(e)ś się waliło
waliliście się
+(e)ście się walili
waliłyście się
+(e)ście się waliły
3 os. walił się
waliła się
waliło się
walili się
waliły się

bezosobnik: walono się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się walił
będę się walić
będę się waliła
będę się walić
będę się waliło
będę się walić
będziemy się walili
będziemy się walić
będziemy się waliły
będziemy się walić
2 os. będziesz się walił
będziesz się walić
będziesz się waliła
będziesz się walić
będziesz się waliło
będziesz się walić
będziecie się walili
będziecie się walić
będziecie się waliły
będziecie się walić
3 os. będzie się walił
będzie się walić
będzie się waliła
będzie się walić
będzie się waliło
będzie się walić
będą się walili
będą się walić
będą się waliły
będą się walić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. walmy się
2 os. wal się
walcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. waliłbym się
bym się walił
waliłabym się
bym się waliła
waliłobym się
bym się waliło
walilibyśmy się
byśmy się walili
waliłybyśmy się
byśmy się waliły
2 os. waliłbyś się
byś się walił
waliłabyś się
byś się waliła
waliłobyś się
byś się waliło
walilibyście się
byście się walili
waliłybyście się
byście się waliły
3 os. waliłby się
by się walił
waliłaby się
by się waliła
waliłoby się
by się waliło
waliliby się
by się walili
waliłyby się
by się waliły

bezosobnik: walono by się

bezokolicznik: walić się

imiesłów przysłówkowy współczesny: waląc się

gerundium: walenie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. walenie się
walenia się
D. walenia się
waleń się
C. waleniu się
waleniom się
B. walenie się
walenia się
N. waleniem się
waleniami się
Ms. waleniu się
waleniach się
W. walenie się
walenia się

imiesłów przymiotnikowy czynny: walący się

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. walący się
walący się
walący się
walące się
waląca się
D. walącego się
walącego się
walącego się
walącego się
walącej się
C. walącemu się
walącemu się
walącemu się
walącemu się
walącej się
B. walącego się
walącego się
walący się
walące się
walącą się
N. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
walącą się
Ms. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
walącej się
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. walący się
walący się
walące się
walące się
D. walących się
walących się
walących się
walących się
C. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
B. walących się
walących się
walących się
walące się
N. walącymi się
walącymi się
walącymi się
walącymi się
Ms. walących się
walących się
walących się
walących się

odpowiednik aspektowy: zwalić się

Składnia

bez ograniczeń + walić się +
GDZIE

3. w piersi

Definicja

pot. 
mocno uderzać siebie samego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  uderzać się

Połączenia

  • walić się po brzuchu, po udach
  • walić się w piersi, w uda

Cytaty

Konczanin jeździł do niego kilkakrotnie i za każdym razem malarz przysięgał, że nazajutrz się stawi osobiście.
- Osobiście się stawię, panie gajowy - mówił waląc się w piersi.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy: zdrada, 1991

Zasalutował z przesadą, waląc się w pierś z głuchym łomotem.

źródło: NKJP: Iwona Surmik: Talizman złotego smoka, 2002

To czy nie lepiej byłoby spróbować w ten sposób, zamiast siedzieć okrakiem, walić się w uda przy co drugim zdaniu i wołać: „No nie! Ale jaja! Gadaj co było dalej!”.

źródło: NKJP: Internet

Usiadłem na ziemi i waląc się rękami po udach, chichotałem, aż szyby trzęsły się w źle okitowanych oknach.

źródło: NKJP: Tadeusz Nowak: A jak królem, a jak katem będziesz, 1967

[...] znów podejmowali mozół, wbijali sobie do głów wiedzę tajemną i niedostępną profanom, waląc się pięścią w czoło, aby potem walić pałą bliźniego [...]

źródło: NKJP: Andrzej Szczypiorski: Początek, 1986

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. walę się
walimy się
2 os. walisz się
walicie się
3 os. wali się
walą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. waliłem się
+(e)m się walił
waliłam się
+(e)m się waliła
waliłom się
+(e)m się waliło
waliliśmy się
+(e)śmy się walili
waliłyśmy się
+(e)śmy się waliły
2 os. waliłeś się
+(e)ś się walił
waliłaś się
+(e)ś się waliła
waliłoś się
+(e)ś się waliło
waliliście się
+(e)ście się walili
waliłyście się
+(e)ście się waliły
3 os. walił się
waliła się
waliło się
walili się
waliły się

bezosobnik: walono się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się walił
będę się walić
będę się waliła
będę się walić
będę się waliło
będę się walić
będziemy się walili
będziemy się walić
będziemy się waliły
będziemy się walić
2 os. będziesz się walił
będziesz się walić
będziesz się waliła
będziesz się walić
będziesz się waliło
będziesz się walić
będziecie się walili
będziecie się walić
będziecie się waliły
będziecie się walić
3 os. będzie się walił
będzie się walić
będzie się waliła
będzie się walić
będzie się waliło
będzie się walić
będą się walili
będą się walić
będą się waliły
będą się walić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. walmy się
2 os. wal się
walcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. waliłbym się
bym się walił
waliłabym się
bym się waliła
waliłobym się
bym się waliło
walilibyśmy się
byśmy się walili
waliłybyśmy się
byśmy się waliły
2 os. waliłbyś się
byś się walił
waliłabyś się
byś się waliła
waliłobyś się
byś się waliło
walilibyście się
byście się walili
waliłybyście się
byście się waliły
3 os. waliłby się
by się walił
waliłaby się
by się waliła
waliłoby się
by się waliło
waliliby się
by się walili
waliłyby się
by się waliły

bezosobnik: walono by się

bezokolicznik: walić się

imiesłów przysłówkowy współczesny: waląc się

gerundium: walenie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. walenie się
walenia się
D. walenia się
waleń się
C. waleniu się
waleniom się
B. walenie się
walenia się
N. waleniem się
waleniami się
Ms. waleniu się
waleniach się
W. walenie się
walenia się

imiesłów przymiotnikowy czynny: walący się

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. walący się
walący się
walący się
walące się
waląca się
D. walącego się
walącego się
walącego się
walącego się
walącej się
C. walącemu się
walącemu się
walącemu się
walącemu się
walącej się
B. walącego się
walącego się
walący się
walące się
walącą się
N. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
walącą się
Ms. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
walącej się
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. walący się
walący się
walące się
walące się
D. walących się
walących się
walących się
walących się
C. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
B. walących się
walących się
walących się
walące się
N. walącymi się
walącymi się
walącymi się
walącymi się
Ms. walących się
walących się
walących się
walących się

odpowiednik aspektowy: walnąć się

Składnia

Rzosobowy + walić się +
(CZYM) + w CO| po CZYM

4. po łbach

Definicja

pot. 
uderzać siebie nawzajem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Połączenia

  • walić się pięściami; mieczami, kłonicami
  • walić się po głowach, po łbach

Cytaty

Dziś, jak w Średniowieczu (gdzie dwóch rycerzy waliło się mieczami po łbach - nie przeszkadzając pracującemu obok wieśniakowi): rakiety amerykańskie przemykają obok irackich wieśniaków.

źródło: KWSJP: Janusz Korwin-Mikke: Felieton JKM, Najwyższy Czas, 1998

Agresja przeraża też w wiadomościach sportowych. Kibice walą się po głowach, a telewizja to transmituje.

źródło: NKJP: W telewizji pokazali: Gazeta Wyborcza, 1997-11-07

Walą się po mordach i strzelają do siebie za pieniądze albo dla szpanu.

źródło: NKJP: Tadeusz Nyczek: Twardziele i mięczaki, Gazeta Wyborcza, 1997-01-22

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. walę się
walimy się
2 os. walisz się
walicie się
3 os. wali się
walą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. waliłem się
+(e)m się walił
waliłam się
+(e)m się waliła
waliłom się
+(e)m się waliło
waliliśmy się
+(e)śmy się walili
waliłyśmy się
+(e)śmy się waliły
2 os. waliłeś się
+(e)ś się walił
waliłaś się
+(e)ś się waliła
waliłoś się
+(e)ś się waliło
waliliście się
+(e)ście się walili
waliłyście się
+(e)ście się waliły
3 os. walił się
waliła się
waliło się
walili się
waliły się

bezosobnik: walono się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się walił
będę się walić
będę się waliła
będę się walić
będę się waliło
będę się walić
będziemy się walili
będziemy się walić
będziemy się waliły
będziemy się walić
2 os. będziesz się walił
będziesz się walić
będziesz się waliła
będziesz się walić
będziesz się waliło
będziesz się walić
będziecie się walili
będziecie się walić
będziecie się waliły
będziecie się walić
3 os. będzie się walił
będzie się walić
będzie się waliła
będzie się walić
będzie się waliło
będzie się walić
będą się walili
będą się walić
będą się waliły
będą się walić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. walmy się
2 os. wal się
walcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. waliłbym się
bym się walił
waliłabym się
bym się waliła
waliłobym się
bym się waliło
walilibyśmy się
byśmy się walili
waliłybyśmy się
byśmy się waliły
2 os. waliłbyś się
byś się walił
waliłabyś się
byś się waliła
waliłobyś się
byś się waliło
walilibyście się
byście się walili
waliłybyście się
byście się waliły
3 os. waliłby się
by się walił
waliłaby się
by się waliła
waliłoby się
by się waliło
waliliby się
by się walili
waliłyby się
by się waliły

bezosobnik: walono by się

bezokolicznik: walić się

imiesłów przysłówkowy współczesny: waląc się

gerundium: walenie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. walenie się
walenia się
D. walenia się
waleń się
C. waleniu się
waleniom się
B. walenie się
walenia się
N. waleniem się
waleniami się
Ms. waleniu się
waleniach się
W. walenie się
walenia się

imiesłów przymiotnikowy czynny: walący się

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. walący się
walący się
walący się
walące się
waląca się
D. walącego się
walącego się
walącego się
walącego się
walącej się
C. walącemu się
walącemu się
walącemu się
walącemu się
walącej się
B. walącego się
walącego się
walący się
walące się
walącą się
N. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
walącą się
Ms. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
walącej się
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. walący się
walący się
walące się
walące się
D. walących się
walących się
walących się
walących się
C. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
B. walących się
walących się
walących się
walące się
N. walącymi się
walącymi się
walącymi się
walącymi się
Ms. walących się
walących się
walących się
walących się

Składnia

Rzosobowy + walić się +
(CZYM) + po CZYM

5. do łóżka

Definicja

upadać bezwładnie w taki sposób, aby znaleźć się w określonym miejscu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zwalać się
hiperonimy:  rzucać się

Połączenia

  • walić się na łóżko, na materac, na posłanie
  • walić się bezwładnie
  • walić się jak kłoda

Cytaty

Zmordowany do ostateczności rzucam łopatę, lezę pod krzaki bzu przy kamienicy Ogrodzińskiego i walę się w chłodny gąszcz szeroko pod nimi rozrosłych łopianów.

źródło: KWSJP: Witold Szołginia: Dom pod Żelaznym Lwem, 1989

Po powrocie do hotelu była tak zmęczona, że waliła się na łóżko i zasypiała w ubraniu.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy: zdrada, 1991

Cela jest pusta. Ma tylko czystą drewnianą podłogę i wysokie okno. Walimy się na ziemię jak kłody i teraz dopiero w całej pełni odczuwamy zmęczenie.

źródło: NKJP: Beata Obertyńska: W domu niewoli, 2005

Wściekły i zmarznięty walę się spać w przemoczonym namiocie, żeby nabrać sił do walki następnego dnia.

źródło: NKJP: Robert Leszczyński: Europejska wioska rocka, Gazeta Wyborcza, 1998-06-19

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. walę się
walimy się
2 os. walisz się
walicie się
3 os. wali się
walą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. waliłem się
+(e)m się walił
waliłam się
+(e)m się waliła
waliłom się
+(e)m się waliło
waliliśmy się
+(e)śmy się walili
waliłyśmy się
+(e)śmy się waliły
2 os. waliłeś się
+(e)ś się walił
waliłaś się
+(e)ś się waliła
waliłoś się
+(e)ś się waliło
waliliście się
+(e)ście się walili
waliłyście się
+(e)ście się waliły
3 os. walił się
waliła się
waliło się
walili się
waliły się

bezosobnik: walono się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się walił
będę się walić
będę się waliła
będę się walić
będę się waliło
będę się walić
będziemy się walili
będziemy się walić
będziemy się waliły
będziemy się walić
2 os. będziesz się walił
będziesz się walić
będziesz się waliła
będziesz się walić
będziesz się waliło
będziesz się walić
będziecie się walili
będziecie się walić
będziecie się waliły
będziecie się walić
3 os. będzie się walił
będzie się walić
będzie się waliła
będzie się walić
będzie się waliło
będzie się walić
będą się walili
będą się walić
będą się waliły
będą się walić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. walmy się
2 os. wal się
walcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. waliłbym się
bym się walił
waliłabym się
bym się waliła
waliłobym się
bym się waliło
walilibyśmy się
byśmy się walili
waliłybyśmy się
byśmy się waliły
2 os. waliłbyś się
byś się walił
waliłabyś się
byś się waliła
waliłobyś się
byś się waliło
walilibyście się
byście się walili
waliłybyście się
byście się waliły
3 os. waliłby się
by się walił
waliłaby się
by się waliła
waliłoby się
by się waliło
waliliby się
by się walili
waliłyby się
by się waliły

bezosobnik: walono by się

bezokolicznik: walić się

imiesłów przysłówkowy współczesny: waląc się

gerundium: walenie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. walenie się
walenia się
D. walenia się
waleń się
C. waleniu się
waleniom się
B. walenie się
walenia się
N. waleniem się
waleniami się
Ms. waleniu się
waleniach się
W. walenie się
walenia się

imiesłów przymiotnikowy czynny: walący się

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. walący się
walący się
walący się
walące się
waląca się
D. walącego się
walącego się
walącego się
walącego się
walącej się
C. walącemu się
walącemu się
walącemu się
walącemu się
walącej się
B. walącego się
walącego się
walący się
walące się
walącą się
N. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
walącą się
Ms. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
walącej się
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. walący się
walący się
walące się
walące się
D. walących się
walących się
walących się
walących się
C. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
B. walących się
walących się
walących się
walące się
N. walącymi się
walącymi się
walącymi się
walącymi się
Ms. walących się
walących się
walących się
walących się

odpowiedniki aspektowe: walnąć się , zwalić się

Składnia

Rzosobowy + walić się +
GDZIE
Rzosobowy + walić się +
BEZOKOLICZNIK

6. tłumy

Definicja

pot. 
poruszając się, napierać na kogoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Połączenia

  • motłoch, tłum wali się; dziennikarze, ludzie, masy walą się na kogoś

Cytaty

Już po kilku minutach wali się na nas najazd dziennikarzy, radiowców, fotoreporterów.

źródło: KWSJP: Jerzy Broszkiewicz: Doktor Twardowski, 1977

Jak stado zgłodniałych sępów walą się na nich masy powstańców. Obrona jest trudna.

źródło: KWSJP: Halina Rudnicka: Uczniowie Spartakusa, 1951

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. walę się
walimy się
2 os. walisz się
walicie się
3 os. wali się
walą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. waliłem się
+(e)m się walił
waliłam się
+(e)m się waliła
waliłom się
+(e)m się waliło
waliliśmy się
+(e)śmy się walili
waliłyśmy się
+(e)śmy się waliły
2 os. waliłeś się
+(e)ś się walił
waliłaś się
+(e)ś się waliła
waliłoś się
+(e)ś się waliło
waliliście się
+(e)ście się walili
waliłyście się
+(e)ście się waliły
3 os. walił się
waliła się
waliło się
walili się
waliły się

bezosobnik: walono się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się walił
będę się walić
będę się waliła
będę się walić
będę się waliło
będę się walić
będziemy się walili
będziemy się walić
będziemy się waliły
będziemy się walić
2 os. będziesz się walił
będziesz się walić
będziesz się waliła
będziesz się walić
będziesz się waliło
będziesz się walić
będziecie się walili
będziecie się walić
będziecie się waliły
będziecie się walić
3 os. będzie się walił
będzie się walić
będzie się waliła
będzie się walić
będzie się waliło
będzie się walić
będą się walili
będą się walić
będą się waliły
będą się walić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. walmy się
2 os. wal się
walcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. waliłbym się
bym się walił
waliłabym się
bym się waliła
waliłobym się
bym się waliło
walilibyśmy się
byśmy się walili
waliłybyśmy się
byśmy się waliły
2 os. waliłbyś się
byś się walił
waliłabyś się
byś się waliła
waliłobyś się
byś się waliło
walilibyście się
byście się walili
waliłybyście się
byście się waliły
3 os. waliłby się
by się walił
waliłaby się
by się waliła
waliłoby się
by się waliło
waliliby się
by się walili
waliłyby się
by się waliły

bezosobnik: walono by się

bezokolicznik: walić się

imiesłów przysłówkowy współczesny: waląc się

gerundium: walenie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. walenie się
walenia się
D. walenia się
waleń się
C. waleniu się
waleniom się
B. walenie się
walenia się
N. waleniem się
waleniami się
Ms. waleniu się
waleniach się
W. walenie się
walenia się

imiesłów przymiotnikowy czynny: walący się

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. walący się
walący się
walący się
walące się
waląca się
D. walącego się
walącego się
walącego się
walącego się
walącej się
C. walącemu się
walącemu się
walącemu się
walącemu się
walącej się
B. walącego się
walącego się
walący się
walące się
walącą się
N. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
walącą się
Ms. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
walącej się
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. walący się
walący się
walące się
walące się
D. walących się
walących się
walących się
walących się
C. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
B. walących się
walących się
walących się
walące się
N. walącymi się
walącymi się
walącymi się
walącymi się
Ms. walących się
walących się
walących się
walących się

Składnia

Rzosobowy + walić się +
na KOGO

7. o państwie

Definicja

pot. 
przestawać istnieć z powodu braku dobrej organizacji lub załamania się dotychczasowych zasad

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa

Połączenia

  • gospodarka, imperium, państwo, system wali się

Cytaty

Ten obraz pokonanego przez życie, a tak niegdyś bojowego Zdzisia Pasionki powracał mi często we wspomnieniach, gdy PRL zaczęła się walić.

źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997

Wali się przyszłość niemieckiej CDU, której kryzys rozpoczął się od sprawy Helmuta Kohla.

źródło: KWSJP: td: Włoski syndrom, Życie, 2000, nr 17/02

Waliły się wielkie kolosy systemu jak: CRZZ, zjednoczenia, rozleciała się PZPR i w ludzi wstąpiła NADZIEJA.

źródło: KWSJP: Piotr Topiński: Ekolog w Polsce Ludowej, Aneks, 1983, nr 31

Państwo było niereformowalne. Co było robić? Uciekać. To ryzykowne rozwiązanie groziło nawet śmiercią, ale alternatywą było zostać i patrzeć, jak państwo wschodnioniemieckie się wali.

źródło: NKJP: Roger Boyes: Rewolucja bez jednego wystrzału, Dziennik Zachodni, 2009-06-04

Przewodniczący wysłał go więc do Szwajcarii, gdzie Daewoo tworzyło swoją europejską centralę. Nie zdążył jednak ujawnić swoich talentów, bo koreański koncern już się walił.

źródło: NKJP: Adam Grzeszak: Moje małe FSO, Polityka, 2005-10-15

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. walę się
walimy się
2 os. walisz się
walicie się
3 os. wali się
walą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. waliłem się
+(e)m się walił
waliłam się
+(e)m się waliła
waliłom się
+(e)m się waliło
waliliśmy się
+(e)śmy się walili
waliłyśmy się
+(e)śmy się waliły
2 os. waliłeś się
+(e)ś się walił
waliłaś się
+(e)ś się waliła
waliłoś się
+(e)ś się waliło
waliliście się
+(e)ście się walili
waliłyście się
+(e)ście się waliły
3 os. walił się
waliła się
waliło się
walili się
waliły się

bezosobnik: walono się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się walił
będę się walić
będę się waliła
będę się walić
będę się waliło
będę się walić
będziemy się walili
będziemy się walić
będziemy się waliły
będziemy się walić
2 os. będziesz się walił
będziesz się walić
będziesz się waliła
będziesz się walić
będziesz się waliło
będziesz się walić
będziecie się walili
będziecie się walić
będziecie się waliły
będziecie się walić
3 os. będzie się walił
będzie się walić
będzie się waliła
będzie się walić
będzie się waliło
będzie się walić
będą się walili
będą się walić
będą się waliły
będą się walić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. walmy się
2 os. wal się
walcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. waliłbym się
bym się walił
waliłabym się
bym się waliła
waliłobym się
bym się waliło
walilibyśmy się
byśmy się walili
waliłybyśmy się
byśmy się waliły
2 os. waliłbyś się
byś się walił
waliłabyś się
byś się waliła
waliłobyś się
byś się waliło
walilibyście się
byście się walili
waliłybyście się
byście się waliły
3 os. waliłby się
by się walił
waliłaby się
by się waliła
waliłoby się
by się waliło
waliliby się
by się walili
waliłyby się
by się waliły

bezosobnik: walono by się

bezokolicznik: walić się

imiesłów przysłówkowy współczesny: waląc się

gerundium: walenie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. walenie się
walenia się
D. walenia się
waleń się
C. waleniu się
waleniom się
B. walenie się
walenia się
N. waleniem się
waleniami się
Ms. waleniu się
waleniach się
W. walenie się
walenia się

imiesłów przymiotnikowy czynny: walący się

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. walący się
walący się
walący się
walące się
waląca się
D. walącego się
walącego się
walącego się
walącego się
walącej się
C. walącemu się
walącemu się
walącemu się
walącemu się
walącej się
B. walącego się
walącego się
walący się
walące się
walącą się
N. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
walącą się
Ms. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
walącej się
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. walący się
walący się
walące się
walące się
D. walących się
walących się
walących się
walących się
C. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
B. walących się
walących się
walących się
walące się
N. walącymi się
walącymi się
walącymi się
walącymi się
Ms. walących się
walących się
walących się
walących się

odpowiednik aspektowy: zawalić się

8. o nieszczęściach

Definicja

pot. 
używane dla nazwania sytuacji, w której jakiś niekorzystny stan zaczyna dotyczyć danej osoby wielokrotnie lub z dużą intensywnością

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zwalać się
hiperonimy:  spadać

Połączenia

  • klęski, nieszczęścia, problemy walą się na kogoś

Cytaty

Nieszczęścia waliły się na niego jedno po drugim.

źródło: NKJP: Jan Brzechwa: Gdy owoc dojrzewa, 1958

Dlaczego, choć chciał przez życie przejść cicho jak myszka, nieszczęścia waliły się na niego z różnych stron?

źródło: NKJP: Pozew z Heimatu, Dziennik Polski - Magazyn, 2001-05-25

Okropnie mi przykro, że pan jest w tak marnym nastroju, rzeczywiście walą się na pana ciężary ponad miarę.

źródło: NKJP: Agata Tuszyńska: Literatura, Gazeta Wyborcza, 1994-10-21

Nieszczęściem jego życia było, że żył zawsze na progu katastrofy, tuż nad przepaścią. Świat ciągle walił mu się na głowę.

źródło: NKJP: Włodzimierz Odojewski: Kwarantanna, 1960

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. walę się
walimy się
2 os. walisz się
walicie się
3 os. wali się
walą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. waliłem się
+(e)m się walił
waliłam się
+(e)m się waliła
waliłom się
+(e)m się waliło
waliliśmy się
+(e)śmy się walili
waliłyśmy się
+(e)śmy się waliły
2 os. waliłeś się
+(e)ś się walił
waliłaś się
+(e)ś się waliła
waliłoś się
+(e)ś się waliło
waliliście się
+(e)ście się walili
waliłyście się
+(e)ście się waliły
3 os. walił się
waliła się
waliło się
walili się
waliły się

bezosobnik: walono się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się walił
będę się walić
będę się waliła
będę się walić
będę się waliło
będę się walić
będziemy się walili
będziemy się walić
będziemy się waliły
będziemy się walić
2 os. będziesz się walił
będziesz się walić
będziesz się waliła
będziesz się walić
będziesz się waliło
będziesz się walić
będziecie się walili
będziecie się walić
będziecie się waliły
będziecie się walić
3 os. będzie się walił
będzie się walić
będzie się waliła
będzie się walić
będzie się waliło
będzie się walić
będą się walili
będą się walić
będą się waliły
będą się walić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. walmy się
2 os. wal się
walcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. waliłbym się
bym się walił
waliłabym się
bym się waliła
waliłobym się
bym się waliło
walilibyśmy się
byśmy się walili
waliłybyśmy się
byśmy się waliły
2 os. waliłbyś się
byś się walił
waliłabyś się
byś się waliła
waliłobyś się
byś się waliło
walilibyście się
byście się walili
waliłybyście się
byście się waliły
3 os. waliłby się
by się walił
waliłaby się
by się waliła
waliłoby się
by się waliło
waliliby się
by się walili
waliłyby się
by się waliły

bezosobnik: walono by się

bezokolicznik: walić się

imiesłów przysłówkowy współczesny: waląc się

gerundium: walenie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. walenie się
walenia się
D. walenia się
waleń się
C. waleniu się
waleniom się
B. walenie się
walenia się
N. waleniem się
waleniami się
Ms. waleniu się
waleniach się
W. walenie się
walenia się

imiesłów przymiotnikowy czynny: walący się

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. walący się
walący się
walący się
walące się
waląca się
D. walącego się
walącego się
walącego się
walącego się
walącej się
C. walącemu się
walącemu się
walącemu się
walącemu się
walącej się
B. walącego się
walącego się
walący się
walące się
walącą się
N. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
walącą się
Ms. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
walącej się
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. walący się
walący się
walące się
walące się
D. walących się
walących się
walących się
walących się
C. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
B. walących się
walących się
walących się
walące się
N. walącymi się
walącymi się
walącymi się
walącymi się
Ms. walących się
walących się
walących się
walących się

Składnia

Rznieżywotny + walić się +
na KOGO

9. uprawiać seks

Definicja

wulg. 
uprawiać seks

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego seksualność

Cytaty

A moja koleżanka blondynka właśnie wyleciała na Erasmusa do Hiszpanii walić się z Hiszpanami i obciągać im druty.

źródło: Internet

Lepiej traktować seks jako coś poważnego i zarezerwowanego dla osoby, którą kochamy niż walić się na prawo i lewo.

źródło: NKJP: www.forumowisko.pl

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. walę się
walimy się
2 os. walisz się
walicie się
3 os. wali się
walą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. waliłem się
+(e)m się walił
waliłam się
+(e)m się waliła
waliłom się
+(e)m się waliło
waliliśmy się
+(e)śmy się walili
waliłyśmy się
+(e)śmy się waliły
2 os. waliłeś się
+(e)ś się walił
waliłaś się
+(e)ś się waliła
waliłoś się
+(e)ś się waliło
waliliście się
+(e)ście się walili
waliłyście się
+(e)ście się waliły
3 os. walił się
waliła się
waliło się
walili się
waliły się

bezosobnik: walono się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się walił
będę się walić
będę się waliła
będę się walić
będę się waliło
będę się walić
będziemy się walili
będziemy się walić
będziemy się waliły
będziemy się walić
2 os. będziesz się walił
będziesz się walić
będziesz się waliła
będziesz się walić
będziesz się waliło
będziesz się walić
będziecie się walili
będziecie się walić
będziecie się waliły
będziecie się walić
3 os. będzie się walił
będzie się walić
będzie się waliła
będzie się walić
będzie się waliło
będzie się walić
będą się walili
będą się walić
będą się waliły
będą się walić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. walmy się
2 os. wal się
walcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. waliłbym się
bym się walił
waliłabym się
bym się waliła
waliłobym się
bym się waliło
walilibyśmy się
byśmy się walili
waliłybyśmy się
byśmy się waliły
2 os. waliłbyś się
byś się walił
waliłabyś się
byś się waliła
waliłobyś się
byś się waliło
walilibyście się
byście się walili
waliłybyście się
byście się waliły
3 os. waliłby się
by się walił
waliłaby się
by się waliła
waliłoby się
by się waliło
waliliby się
by się walili
waliłyby się
by się waliły

bezosobnik: walono by się

bezokolicznik: walić się

imiesłów przysłówkowy współczesny: waląc się

gerundium: walenie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. walenie się
walenia się
D. walenia się
waleń się
C. waleniu się
waleniom się
B. walenie się
walenia się
N. waleniem się
waleniami się
Ms. waleniu się
waleniach się
W. walenie się
walenia się

imiesłów przymiotnikowy czynny: walący się

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. walący się
walący się
walący się
walące się
waląca się
D. walącego się
walącego się
walącego się
walącego się
walącej się
C. walącemu się
walącemu się
walącemu się
walącemu się
walącej się
B. walącego się
walącego się
walący się
walące się
walącą się
N. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
walącą się
Ms. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
walącej się
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. walący się
walący się
walące się
walące się
D. walących się
walących się
walących się
walących się
C. walącym się
walącym się
walącym się
walącym się
B. walących się
walących się
walących się
walące się
N. walącymi się
walącymi się
walącymi się
walącymi się
Ms. walących się
walących się
walących się
walących się

Składnia

Rz[sub[osobowy[/sub[ + walić się +
z KIM

Frazeologizmy

choćby/żeby się waliło i paliło
ktoś bije się w cudze piersi
ktoś wali się w cudze piersi
ktoś uderza się w piersi
ktoś wali się w piersi
ktoś wali się z nóg
świat wali się na głowę komuś
świat wali się komuś
wszystko wali się na głowę komuś
wszystko wali się komuś
Data ostatniej modyfikacji: 14.03.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json