Chronologizacja
1. dach
Definicja
Pochodzenie
Od: psł. *-ryvati (sę); zob. rwać
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | załamywać się | |
| hiperonimy: | zapadać się |
Połączenia
- dach, podłoga zarywa się; schody zarywają się
Cytaty
|
Lewicki wpadł w jej życie z impetem, ale przecież przypadkiem - jak kominiarz, pod którym zarywa się dach i który zostaje już tam, gdzie spadł. źródło: NKJP: Zbigniew Górniak: Siostra i byk, 2009 |
|
|
W kwietniu - maju na Lenie pod jakimś Kamazem w końcu zarywa się lód i co roku gazety piszą, że wiosna znów zaskoczyła kierowców. źródło: NKJP: Michał Książek: Byk Zimy, Polityka, 2008-03-22 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
zarywam się |
zarywamy się |
|||
| 2 os. |
zarywasz się |
zarywacie się |
|||
| 3 os. |
zarywa się |
zarywają się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zarywałem się +(e)m się zarywał |
zarywałam się +(e)m się zarywała |
zarywałom się +(e)m się zarywało |
zarywaliśmy się +(e)śmy się zarywali |
zarywałyśmy się +(e)śmy się zarywały |
| 2 os. |
zarywałeś się +(e)ś się zarywał |
zarywałaś się +(e)ś się zarywała |
zarywałoś się +(e)ś się zarywało |
zarywaliście się +(e)ście się zarywali |
zarywałyście się +(e)ście się zarywały |
| 3 os. |
zarywał się |
zarywała się |
zarywało się |
zarywali się |
zarywały się |
bezosobnik: zarywano się
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę się zarywał będę się zarywać |
będę się zarywała będę się zarywać |
będę się zarywało będę się zarywać |
będziemy się zarywali będziemy się zarywać |
będziemy się zarywały będziemy się zarywać |
| 2 os. |
będziesz się zarywał będziesz się zarywać |
będziesz się zarywała będziesz się zarywać |
będziesz się zarywało będziesz się zarywać |
będziecie się zarywali będziecie się zarywać |
będziecie się zarywały będziecie się zarywać |
| 3 os. |
będzie się zarywał będzie się zarywać |
będzie się zarywała będzie się zarywać |
będzie się zarywało będzie się zarywać |
będą się zarywali będą się zarywać |
będą się zarywały będą się zarywać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
zarywajmy się |
|
| 2 os. |
zarywaj się |
zarywajcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zarywałbym się bym się zarywał |
zarywałabym się bym się zarywała |
zarywałobym się bym się zarywało |
zarywalibyśmy się byśmy się zarywali |
zarywałybyśmy się byśmy się zarywały |
| 2 os. |
zarywałbyś się byś się zarywał |
zarywałabyś się byś się zarywała |
zarywałobyś się byś się zarywało |
zarywalibyście się byście się zarywali |
zarywałybyście się byście się zarywały |
| 3 os. |
zarywałby się by się zarywał |
zarywałaby się by się zarywała |
zarywałoby się by się zarywało |
zarywaliby się by się zarywali |
zarywałyby się by się zarywały |
bezosobnik: zarywano by się
bezokolicznik: zarywać się
imiesłów przysłówkowy współczesny:
zarywając się
gerundium: zarywanie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | zarywanie się |
zarywania się |
| D. | zarywania się |
zarywań się |
| C. | zarywaniu się |
zarywaniom się |
| B. | zarywanie się |
zarywania się |
| N. | zarywaniem się |
zarywaniami się |
| Ms. | zarywaniu się |
zarywaniach się |
| W. | zarywanie się |
zarywania się |
imiesłów przymiotnikowy czynny: zarywający się
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | zarywający się |
zarywający się |
zarywający się |
zarywające się |
zarywająca się |
| D. | zarywającego się |
zarywającego się |
zarywającego się |
zarywającego się |
zarywającej się |
| C. | zarywającemu się |
zarywającemu się |
zarywającemu się |
zarywającemu się |
zarywającej się |
| B. | zarywającego się |
zarywającego się |
zarywający się |
zarywające się |
zarywającą się |
| N. | zarywającym się |
zarywającym się |
zarywającym się |
zarywającym się |
zarywającą się |
| Ms. | zarywającym się |
zarywającym się |
zarywającym się |
zarywającym się |
zarywającej się |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | zarywający się |
zarywający się |
zarywające się |
zarywające się |
| D. | zarywających się |
zarywających się |
zarywających się |
zarywających się |
| C. | zarywającym się |
zarywającym się |
zarywającym się |
zarywającym się |
| B. | zarywających się |
zarywających się |
zarywających się |
zarywające się |
| N. | zarywającymi się |
zarywającymi się |
zarywającymi się |
zarywającymi się |
| Ms. | zarywających się |
zarywających się |
zarywających się |
zarywających się |
odpowiednik aspektowy: zarwać się
Składnia
| Rznieżywotny | + | zarywać się | + |
(pod KIM/CZYM)
|
2. w zaspie
Definicja
Pochodzenie
Zob. ryć
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | ryć się, zagrzebywać się, zakopywać się |
Połączenia
- auto, samochód zarywa się w czymś
- zarywać się autem, pojazdem, samochodem
- zarywać się w błocie, w piachu, w rowie, w śniegu, w zaspie
- zarywać się w błoto, w piach, w ziemię
Cytaty
|
Konie też okazywały niepokój. Szarpały się kłute drapieżnymi jałowcami, w które wpędzali je woźnice, szły bokami, jakby chciały powstrzymać pęd sań, zarywały się w zaspy poboczy. źródło: NKJP: Krystyna Uniechowska-Dembińska: Był pałac, 2008 |
|
|
W głębszym śniegu wąskie metalowe płozy grzęzły i pojazd zarywał się beznadziejnie, siadając na podwoziu. źródło: NKJP: Tomasz Domaniewski: Niedaleko od prawdy, 1975 |
|
|
Silnik ryczy, a mój samochód jeszcze głębiej zarywa się w zaspę. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Księżyc nad Zakopanem, 2006 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
zarywam się |
zarywamy się |
|||
| 2 os. |
zarywasz się |
zarywacie się |
|||
| 3 os. |
zarywa się |
zarywają się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zarywałem się +(e)m się zarywał |
zarywałam się +(e)m się zarywała |
zarywałom się +(e)m się zarywało |
zarywaliśmy się +(e)śmy się zarywali |
zarywałyśmy się +(e)śmy się zarywały |
| 2 os. |
zarywałeś się +(e)ś się zarywał |
zarywałaś się +(e)ś się zarywała |
zarywałoś się +(e)ś się zarywało |
zarywaliście się +(e)ście się zarywali |
zarywałyście się +(e)ście się zarywały |
| 3 os. |
zarywał się |
zarywała się |
zarywało się |
zarywali się |
zarywały się |
bezosobnik: zarywano się
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę się zarywał będę się zarywać |
będę się zarywała będę się zarywać |
będę się zarywało będę się zarywać |
będziemy się zarywali będziemy się zarywać |
będziemy się zarywały będziemy się zarywać |
| 2 os. |
będziesz się zarywał będziesz się zarywać |
będziesz się zarywała będziesz się zarywać |
będziesz się zarywało będziesz się zarywać |
będziecie się zarywali będziecie się zarywać |
będziecie się zarywały będziecie się zarywać |
| 3 os. |
będzie się zarywał będzie się zarywać |
będzie się zarywała będzie się zarywać |
będzie się zarywało będzie się zarywać |
będą się zarywali będą się zarywać |
będą się zarywały będą się zarywać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
zarywajmy się |
|
| 2 os. |
zarywaj się |
zarywajcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zarywałbym się bym się zarywał |
zarywałabym się bym się zarywała |
zarywałobym się bym się zarywało |
zarywalibyśmy się byśmy się zarywali |
zarywałybyśmy się byśmy się zarywały |
| 2 os. |
zarywałbyś się byś się zarywał |
zarywałabyś się byś się zarywała |
zarywałobyś się byś się zarywało |
zarywalibyście się byście się zarywali |
zarywałybyście się byście się zarywały |
| 3 os. |
zarywałby się by się zarywał |
zarywałaby się by się zarywała |
zarywałoby się by się zarywało |
zarywaliby się by się zarywali |
zarywałyby się by się zarywały |
bezosobnik: zarywano by się
bezokolicznik: zarywać się
imiesłów przysłówkowy współczesny:
zarywając się
gerundium: zarywanie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | zarywanie się |
zarywania się |
| D. | zarywania się |
zarywań się |
| C. | zarywaniu się |
zarywaniom się |
| B. | zarywanie się |
zarywania się |
| N. | zarywaniem się |
zarywaniami się |
| Ms. | zarywaniu się |
zarywaniach się |
| W. | zarywanie się |
zarywania się |
imiesłów przymiotnikowy czynny: zarywający się
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | zarywający się |
zarywający się |
zarywający się |
zarywające się |
zarywająca się |
| D. | zarywającego się |
zarywającego się |
zarywającego się |
zarywającego się |
zarywającej się |
| C. | zarywającemu się |
zarywającemu się |
zarywającemu się |
zarywającemu się |
zarywającej się |
| B. | zarywającego się |
zarywającego się |
zarywający się |
zarywające się |
zarywającą się |
| N. | zarywającym się |
zarywającym się |
zarywającym się |
zarywającym się |
zarywającą się |
| Ms. | zarywającym się |
zarywającym się |
zarywającym się |
zarywającym się |
zarywającej się |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | zarywający się |
zarywający się |
zarywające się |
zarywające się |
| D. | zarywających się |
zarywających się |
zarywających się |
zarywających się |
| C. | zarywającym się |
zarywającym się |
zarywającym się |
zarywającym się |
| B. | zarywających się |
zarywających się |
zarywających się |
zarywające się |
| N. | zarywającymi się |
zarywającymi się |
zarywającymi się |
zarywającymi się |
| Ms. | zarywających się |
zarywających się |
zarywających się |
zarywających się |
odpowiednik aspektowy: zaryć się
Składnia
|
+ | zarywać się | + |
w CZYM
|
|
|
+ | zarywać się | + |
w CO
|