UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ni

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Pochodzenie

psł. *ni

1. Nie mam ni szczęścia, ni rozumu, ni pieniędzy.

Definicja

książk.

to, że nie można powiedzieć tego, co zostało powiedziane, o tym, o czym mowa, to nie wszystko, co trzeba o tym wiedzieć; tego nie można też powiedzieć o czymś innym

Noty o użyciu

może tworzyć struktury wyliczeniowe: ni ..., ni ..., ni ...

Kategoria znaczeniowa

wykładnik negacji

Relacje znaczeniowe

	(quasi)synonimy:	ani
	(quasi)antonimy:	abo, albo, bądź, czy, i, lub, oraz

Cytaty

	A ty, jak wyznałeś, ni świadków nie masz, ni dowodów, jedyne, czym dysponujesz, to domysły i domniemania. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002
	Między tutaj a tam nie ma przejścia ni lądem, ni wodą, ni powietrzem. źródło: NKJP: Stanisław Mrożek: Jak zostałem filmowcem, 2004
	Ni Księdza, ni Teologa tam nie uświadczysz. źródło: NKJP: Krytycy o fantastyce, Nowa Fantastyka, 1996
	Towarzyszyły temu natrętne dźwięki walca Nad pięknym, modrym Dunajem, które tym bardziej raziły Ojca, że niedźwiedź i stryj tańczyli ni do rymu, ni do taktu. źródło: NKJP: Marek Ławrynowicz: Diabeł na dzwonnicy, 1998
	Żadnego tłumaczenia, nadziei ni pociechy. źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997

Odmiana

część mowy: spójnik

podklasa: właściwy szeregowy przeczący

Składnia

_ ni _ w Zd. z Cz. [sub.]neg[/sub]
szyk: stały: interpozycja

Informacja normatywna

przecinek przed drugim i kolejnym wystąpieniem ni

2. ni grama

Definicja

książk.

tego, o czym mowa nie ma nawet w najmniejszej ilości

Kategoria znaczeniowa

wykładnik negacji

Relacje znaczeniowe

synonimy:

ani

Cytaty

	Zaraz podniosła głowę i taka wyprostowana niby smukły pęd dziewanny ruszyła przed siebie, nie spojrzawszy ni razu na Dobrosza, który ramiona wyciągnął chcąc zatrzymać odchodzącą. źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Emilia z kwiatem lilii leśnej, 1996
	Nigdy potem ni słówkiem o tym nie wspomniała [...]. źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998
	Dlatego w takim pośpiechu wkładam kurtkę piżamy i zielony szlafrok, nie powinienem tu być ni chwili dłużej. źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Obłęd, 1983
	Gdybym nie wiedział, że nic się nie da zrobić, bo nie mamy ani kropli paliwa, ni jednej nawet zapałki, nie mówiąc o amunicji [...]. źródło: NKJP: Christian Skrzyposzek: Wolna Trybuna, 1999
	Hol na dole był pusty, ni śladu po Honzlu. źródło: NKJP: Jacek Dukaj: W kraju niewiernych, 2005

Odmiana

część mowy: operator metapredykatywny

podklasa: operator limitacji

Składnia

ni _ Licz. jeden i z wyrażenia ilościowe w D. wskazujące na małą ilość czegoś w Zd. z Cz. _neg
szyk: stały: antepozycja

Frazeologizmy

ani/ni w ząb
ni cholery
za diabła
ni diabła
ni mniej, ni więcej
ni pies, ni wydra
ni pies, ni wydra, coś na kształt świdra
ni przypiął, ni przyłatał I
ni przypiął, ni wypiął
ni stąd, ni zowąd
ni to _, ni to _
ni to, ni owo
ni to, ni sio
ni to, ni owo
ni to, ni sio
ni w pięć, ni w dziewięć I
ni w pięć, ni w dziesięć
ni z gruszki, ni z pietruszki
ni z gruchy, ni z pietruchy
ni z tego, ni z owego

Data ostatniej modyfikacji: 17.07.2025