UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zerknąć

Chronologizacja

1819, Georgiki Wergiliusza, tłum. Feliks Frankowski, polona.pl

Pochodzenie

Zob. zerkać

Definicja

ukradkiem lub na chwilę skierować gdzieś swój wzrok

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego zmysły

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt

Relacje znaczeniowe

synonimy:  kuknąć
hiperonimy:  spojrzeć

Połączenia

  • zerknąć do książki
  • zerknąć na wyświetlacz, na zegarek; na ojca
  • zerknąć przez ramię
  • zerknąć w okno; w jakimś kierunku
  • zerknąć za siebie
  • dyskretnie, niepewnie, niespokojnie, odruchowo, szybko, ukradkiem zerknąć

Cytaty

O szóstej zaczynałam dyżur. Zerknęłam na zegarek. Miałam jeszcze sporo czasu.

źródło: KWSJP: Krystyna Nepomucka: Miłość niedoskonała, 1978

Poseł posmakował przez chwilę wino i połknął je, przymykając powieki z widomym i grzecznym uznaniem. Po czym zerknął po obliczach wodzów i rozejrzał się po wnętrzu namiotu.

źródło: KWSJP: Tadeusz Kudliński: Gniew o Szoszannę, 1963

Postanowiłem zobaczyć, co się znajduje na niższym poziomie klubu, więc tam zszedłem. Dół był zamknięty, ale zrobiłem jeszcze kilka kroków dalej, żeby zerknąć do środka.

źródło: KWSJP: Julita Józefowska, Przemek Sobieszczuk, Jakub Łagoda: Wyproszeni, wyrzuceni i zmuszani, Ozon, 2005, nr 20

Popatrzył na mnie, podszedł bliżej: - Co z tobą, Nat? Okropnie wyglądasz. Mimo woli zerknąłem w lusterko stojące na nocnej szafce.

źródło: KWSJP: Aleksander Minkowski: Urlop na Tahiti, 1965

Każdy, kto wyjeżdża z domu na dłuższy czas, powinien zadbać o mieszkanie [...]. Poprośmy sąsiadów o zerknięcie, czy obok naszego mieszkania nie kręci się ktoś obcy.

źródło: NKJP: ram: Mieli nosa, Echo Dnia, 2004-12-13

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zerknę
zerkniemy
2 os. zerkniesz
zerkniecie
3 os. zerknie
zerkną

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zerknąłem
+(e)m zerknął
zerknęłam
+(e)m zerknęła
zerknęłom
+(e)m zerknęło
zerknęliśmy
+(e)śmy zerknęli
zerknęłyśmy
+(e)śmy zerknęły
2 os. zerknąłeś
+(e)ś zerknął
zerknęłaś
+(e)ś zerknęła
zerknęłoś
+(e)ś zerknęło
zerknęliście
+(e)ście zerknęli
zerknęłyście
+(e)ście zerknęły
3 os. zerknął
zerknęła
zerknęło
zerknęli
zerknęły

bezosobnik: zerknięto

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zerknijmy
2 os. zerknij
zerknijcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zerknąłbym
bym zerknął
zerknęłabym
bym zerknęła
zerknęłobym
bym zerknęło
zerknęlibyśmy
byśmy zerknęli
zerknęłybyśmy
byśmy zerknęły
2 os. zerknąłbyś
byś zerknął
zerknęłabyś
byś zerknęła
zerknęłobyś
byś zerknęło
zerknęlibyście
byście zerknęli
zerknęłybyście
byście zerknęły
3 os. zerknąłby
by zerknął
zerknęłaby
by zerknęła
zerknęłoby
by zerknęło
zerknęliby
by zerknęli
zerknęłyby
by zerknęły

bezosobnik: zerknięto by

bezokolicznik: zerknąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zerknąwszy

gerundium: zerknięcie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zerknięcie
zerknięcia
D. zerknięcia
zerknięć
C. zerknięciu
zerknięciom
B. zerknięcie
zerknięcia
N. zerknięciem
zerknięciami
Ms. zerknięciu
zerknięciach
W. zerknięcie
zerknięcia

odpowiednik aspektowy: zerkać

Składnia

Rzżywotny + zerknąć +
na KOGO/CO | po KIM/CZYM
Rzżywotny + zerknąć +
GDZIE
Rzżywotny + zerknąć +
ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE
Data ostatniej modyfikacji: 17.04.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json