Chronologizacja
Pochodzenie
psł. zŕ̥kati > zŕ̥cati (3 palatalizacja tylnojęz.) 'rzucać spojrzenia, spoglądać szybko, ukradkiem'
Czasownik z przyr. -k- (nadającym odcień pieszczotliwości) od psł. *zьrěti 'patrzeć'.
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego zmysły
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt
Połączenia
- zerkać okiem
- zerkać do książki
- zerkać na drzwi, na ekran, na zegarek; na boki
- zerkać po ludziach, po sobie, po zebranych
- zerkać przez okno; przez dziurę, przez szparę
- zerkać spod oka
- zerkać w lusterko; komuś w oczy
- zerkać z boku, z ukosa; z ciekawością, z nadzieją, z zainteresowaniem
- zerkać zza firanki
- co chwila, czasem, często, dyskretnie, nerwowo, niepewnie, niespokojnie, podejrzliwie, porozumiewawczo, ukradkiem, wciąż zerkać
- móc zerkać
Cytaty
|
Może później mi pani dokładnie wymieni to wszystko, teraz wolałbym, żeby mówiła pani na temat sprawy - przerwał Artur J., odruchowo zerkając na zegarek. źródło: KWSJP: Michał Bielicki: Wigilijna przygoda, Detektyw, 1999, nr 1 |
|
|
- Skąd je masz?! - zapytała surowo prokuratorskim tonem. - Czy ja jestem na przesłuchaniu, czy we własnym domu? - grał na zwłokę, zerkając po nas niepewnie. źródło: KWSJP: Krystyna Nepomucka: Miłość niedoskonała, 1978 |
|
|
Każda z nas przywiązuje wagę do swojej urody. I nie chodzi o to, że godzinami poszukujemy jakiejś malutkiej zmarszczki, ale przed wyjściem z domu na pewno zerkamy w lustro. źródło: KWSJP: U nas w cosmo, Cosmopolitan, 1999, nr 4 |
|
|
Matka snuła się po mieszkaniu niespokojna, nasłuchiwała hałasów, zerkała zza firanki przez okno. źródło: KWSJP: Maria Jarochowska: Najgorsza chwila życia, 1959 |
|
|
- Stać się wdową po żołnierzu? Byłoby to dla ciebie najlepsze rozwiązanie - cicho mruknęła Julia, zerkając, jakie wrażenie wywrą jej słowa na purpurowej z gniewu Iw. źródło: NKJP: Andrzej Zaniewski: Król Tanga, 1997 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
zerkam |
zerkamy |
|||
| 2 os. |
zerkasz |
zerkacie |
|||
| 3 os. |
zerka |
zerkają |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zerkałem +(e)m zerkał |
zerkałam +(e)m zerkała |
zerkałom +(e)m zerkało |
zerkaliśmy +(e)śmy zerkali |
zerkałyśmy +(e)śmy zerkały |
| 2 os. |
zerkałeś +(e)ś zerkał |
zerkałaś +(e)ś zerkała |
zerkałoś +(e)ś zerkało |
zerkaliście +(e)ście zerkali |
zerkałyście +(e)ście zerkały |
| 3 os. |
zerkał |
zerkała |
zerkało |
zerkali |
zerkały |
bezosobnik: zerkano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę zerkał będę zerkać |
będę zerkała będę zerkać |
będę zerkało będę zerkać |
będziemy zerkali będziemy zerkać |
będziemy zerkały będziemy zerkać |
| 2 os. |
będziesz zerkał będziesz zerkać |
będziesz zerkała będziesz zerkać |
będziesz zerkało będziesz zerkać |
będziecie zerkali będziecie zerkać |
będziecie zerkały będziecie zerkać |
| 3 os. |
będzie zerkał będzie zerkać |
będzie zerkała będzie zerkać |
będzie zerkało będzie zerkać |
będą zerkali będą zerkać |
będą zerkały będą zerkać |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
zerkajmy |
|
| 2 os. |
zerkaj |
zerkajcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zerkałbym bym zerkał |
zerkałabym bym zerkała |
zerkałobym bym zerkało |
zerkalibyśmy byśmy zerkali |
zerkałybyśmy byśmy zerkały |
| 2 os. |
zerkałbyś byś zerkał |
zerkałabyś byś zerkała |
zerkałobyś byś zerkało |
zerkalibyście byście zerkali |
zerkałybyście byście zerkały |
| 3 os. |
zerkałby by zerkał |
zerkałaby by zerkała |
zerkałoby by zerkało |
zerkaliby by zerkali |
zerkałyby by zerkały |
bezosobnik: zerkano by
bezokolicznik: zerkać
imiesłów przysłówkowy współczesny:
zerkając
gerundium: zerkanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | zerkanie |
zerkania |
| D. | zerkania |
zerkań |
| C. | zerkaniu |
zerkaniom |
| B. | zerkanie |
zerkania |
| N. | zerkaniem |
zerkaniami |
| Ms. | zerkaniu |
zerkaniach |
| W. | zerkanie |
zerkania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: zerkający
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | zerkający |
zerkający |
zerkający |
zerkające |
zerkająca |
| D. | zerkającego |
zerkającego |
zerkającego |
zerkającego |
zerkającej |
| C. | zerkającemu |
zerkającemu |
zerkającemu |
zerkającemu |
zerkającej |
| B. | zerkającego |
zerkającego |
zerkający |
zerkające |
zerkającą |
| N. | zerkającym |
zerkającym |
zerkającym |
zerkającym |
zerkającą |
| Ms. | zerkającym |
zerkającym |
zerkającym |
zerkającym |
zerkającej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | zerkający |
zerkający |
zerkające |
zerkające |
| D. | zerkających |
zerkających |
zerkających |
zerkających |
| C. | zerkającym |
zerkającym |
zerkającym |
zerkającym |
| B. | zerkających |
zerkających |
zerkających |
zerkające |
| N. | zerkającymi |
zerkającymi |
zerkającymi |
zerkającymi |
| Ms. | zerkających |
zerkających |
zerkających |
zerkających |
odpowiednik aspektowy: zerknąć
Składnia
| Rzżywotny | + | zerkać | + |
na KOGO/CO | po KIM/CZYM
|
| Rzżywotny | + | zerkać | + |
GDZIE
|
| Rzżywotny | + | zerkać | + |
ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE
|