UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zerkać

Chronologizacja

1829, Michael Suchorowski, Theoretisch-praktische Anleitung zum gründlichen Unterricht in der polnischen Sprache, books.google.pl

Pochodzenie

psł. zŕ̥kati > zŕ̥cati (3 palatalizacja tylnojęz.) 'rzucać spojrzenia, spoglądać szybko, ukradkiem'

Czasownik z przyr. -k- (nadającym odcień pieszczotliwości) od psł. *zьrěti 'patrzeć'.

Definicja

ukradkiem lub na chwilę kierować gdzieś swój wzrok

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego zmysły

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt

Relacje znaczeniowe

synonimy:  kukać, zawadzać

Połączenia

  • zerkać okiem
  • zerkać do książki
  • zerkać na drzwi, na ekran, na zegarek; na boki
  • zerkać po ludziach, po sobie, po zebranych
  • zerkać przez okno; przez dziurę, przez szparę
  • zerkać spod oka
  • zerkać w lusterko; komuś w oczy
  • zerkać z boku, z ukosa; z ciekawością, z nadzieją, z zainteresowaniem
  • zerkać zza firanki
  • co chwila, czasem, często, dyskretnie, nerwowo, niepewnie, niespokojnie, podejrzliwie, porozumiewawczo, ukradkiem, wciąż zerkać
  • móc zerkać

Cytaty

Może później mi pani dokładnie wymieni to wszystko, teraz wolałbym, żeby mówiła pani na temat sprawy - przerwał Artur J., odruchowo zerkając na zegarek.

źródło: KWSJP: Michał Bielicki: Wigilijna przygoda, Detektyw, 1999, nr 1

- Skąd je masz?! - zapytała surowo prokuratorskim tonem. - Czy ja jestem na przesłuchaniu, czy we własnym domu? - grał na zwłokę, zerkając po nas niepewnie.

źródło: KWSJP: Krystyna Nepomucka: Miłość niedoskonała, 1978

Każda z nas przywiązuje wagę do swojej urody. I nie chodzi o to, że godzinami poszukujemy jakiejś malutkiej zmarszczki, ale przed wyjściem z domu na pewno zerkamy w lustro.

źródło: KWSJP: U nas w cosmo, Cosmopolitan, 1999, nr 4

Matka snuła się po mieszkaniu niespokojna, nasłuchiwała hałasów, zerkała zza firanki przez okno.

źródło: KWSJP: Maria Jarochowska: Najgorsza chwila życia, 1959

- Stać się wdową po żołnierzu? Byłoby to dla ciebie najlepsze rozwiązanie - cicho mruknęła Julia, zerkając, jakie wrażenie wywrą jej słowa na purpurowej z gniewu Iw.

źródło: NKJP: Andrzej Zaniewski: Król Tanga, 1997

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zerkam
zerkamy
2 os. zerkasz
zerkacie
3 os. zerka
zerkają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zerkałem
+(e)m zerkał
zerkałam
+(e)m zerkała
zerkałom
+(e)m zerkało
zerkaliśmy
+(e)śmy zerkali
zerkałyśmy
+(e)śmy zerkały
2 os. zerkałeś
+(e)ś zerkał
zerkałaś
+(e)ś zerkała
zerkałoś
+(e)ś zerkało
zerkaliście
+(e)ście zerkali
zerkałyście
+(e)ście zerkały
3 os. zerkał
zerkała
zerkało
zerkali
zerkały

bezosobnik: zerkano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę zerkał
będę zerkać
będę zerkała
będę zerkać
będę zerkało
będę zerkać
będziemy zerkali
będziemy zerkać
będziemy zerkały
będziemy zerkać
2 os. będziesz zerkał
będziesz zerkać
będziesz zerkała
będziesz zerkać
będziesz zerkało
będziesz zerkać
będziecie zerkali
będziecie zerkać
będziecie zerkały
będziecie zerkać
3 os. będzie zerkał
będzie zerkać
będzie zerkała
będzie zerkać
będzie zerkało
będzie zerkać
będą zerkali
będą zerkać
będą zerkały
będą zerkać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zerkajmy
2 os. zerkaj
zerkajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zerkałbym
bym zerkał
zerkałabym
bym zerkała
zerkałobym
bym zerkało
zerkalibyśmy
byśmy zerkali
zerkałybyśmy
byśmy zerkały
2 os. zerkałbyś
byś zerkał
zerkałabyś
byś zerkała
zerkałobyś
byś zerkało
zerkalibyście
byście zerkali
zerkałybyście
byście zerkały
3 os. zerkałby
by zerkał
zerkałaby
by zerkała
zerkałoby
by zerkało
zerkaliby
by zerkali
zerkałyby
by zerkały

bezosobnik: zerkano by

bezokolicznik: zerkać

imiesłów przysłówkowy współczesny: zerkając

gerundium: zerkanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zerkanie
zerkania
D. zerkania
zerkań
C. zerkaniu
zerkaniom
B. zerkanie
zerkania
N. zerkaniem
zerkaniami
Ms. zerkaniu
zerkaniach
W. zerkanie
zerkania

imiesłów przymiotnikowy czynny: zerkający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zerkający
zerkający
zerkający
zerkające
zerkająca
D. zerkającego
zerkającego
zerkającego
zerkającego
zerkającej
C. zerkającemu
zerkającemu
zerkającemu
zerkającemu
zerkającej
B. zerkającego
zerkającego
zerkający
zerkające
zerkającą
N. zerkającym
zerkającym
zerkającym
zerkającym
zerkającą
Ms. zerkającym
zerkającym
zerkającym
zerkającym
zerkającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zerkający
zerkający
zerkające
zerkające
D. zerkających
zerkających
zerkających
zerkających
C. zerkającym
zerkającym
zerkającym
zerkającym
B. zerkających
zerkających
zerkających
zerkające
N. zerkającymi
zerkającymi
zerkającymi
zerkającymi
Ms. zerkających
zerkających
zerkających
zerkających

odpowiednik aspektowy: zerknąć

Składnia

Rzżywotny + zerkać +
na KOGO/CO | po KIM/CZYM
Rzżywotny + zerkać +
GDZIE
Rzżywotny + zerkać +
ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE
Data ostatniej modyfikacji: 17.04.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json