UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

dystans

Chronologizacja

SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

fr. distance

1. przestrzenny

Definicja

przestrzeń rozciągająca się między dwoma punktami

Wymowa

[dystãs] lub [ dystans]

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni odległość

Połączenia

duży, niewielki, olbrzymi dystans
dystans dziesięciu, stu... metrów, kilometrów
dystans między domami
pokonać/pokonywać jakiś dystans

Cytaty

	[...] dogoniła Dorotę, nim ta pokonała ćwierć dystansu, dzielącego je od następnego schodzącego ku morzu kawałka lasu. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Drzymalski przeciw Rzeczpospolitej, 2004
	Karloff sapnął, jakby zmęczył go dystans, który przebył między dwoma stolikami. źródło: NKJP: Mariusz Czubaj: 21:37, 2010
	Przyglądam ci się z dystansu na jednym z kilku tłocznych, nowojorskich przyjęć, na które trafiliśmy razem. Patrzę, jak z nimi rozmawiasz, obserwuję twoje gesty. źródło: NKJP: Izabela Filipiak: Magiczne oko. Opowiadania zebrane, 2006
	Przez następne pół godziny Hubert znacznie oddala się od Pierre'a i Kurta, widząc jednocześnie, że dystans między nim a Seppem i Hansem również się zwiększa. źródło: NKJP: Wanda Rutkiewicz: Na jednej linie, 2010

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	dystans	dystanse dystansy
D.	dystansu	dystansów
C.	dystansowi	dystansom
B.	dystans	dystanse dystansy
N.	dystansem	dystansami
Ms.	dystansie	dystansach
W.	dystansie	dystanse dystansy

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

dystans

między KIM/CZYM + (a KIM/CZYM)

2. czasowy

Definicja

czas, który upłynął między dwoma wydarzeniami

Wymowa

[dystãs] lub [ dystans]

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu upływ czasu

Połączenia

duży, niewielki dystans; dystans czasowy, historyczny
dystans kilku, dziesięciu, dwudziestu, stu... lat
dystans między wydarzeniami

Cytaty

	Dystans czasowy wobec manifestów Przybyszewskiego i Brzozowskiego jest stosunkowo niewielki, jest to już wszakże inna epoka, w całkiem odmiennej sytuacji znajduje się Młoda Polska [...]. źródło: NKJP: Michał Głowiński: Ekspresja i empatia, 1997
	Potrzebowałem dystansu lat, żeby rozeznać się w tych labiryntach. źródło: NKJP: Michał Olszewski: Chwalcie łąki umajone, 2005
	Nasze współczucie umiera wraz z dystansem czasowym i historycznym. źródło: NKJP: Jan Grzegorczyk: Chaszcze, 2009
	Chronologiczny dystans między źródłami historycznymi nie zwalnia badacza od zastanowienia nad zbieżnością zawartych w nich informacji. źródło: NKJP: Karol Modzelewski: Barbarzyńska Europa, 2004

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	dystans	dystanse dystansy
D.	dystansu	dystansów
C.	dystansowi	dystansom
B.	dystans	dystanse dystansy
N.	dystansem	dystansami
Ms.	dystansie	dystansach
W.	dystansie	dystanse dystansy

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

dystans

między KIM/CZYM + (a KIM/CZYM)

3. sportowy

Definicja

długość toru lub bieżni, na której odbywają się wyścigi sportowe

Wymowa

[dystãs] lub [ dystans]

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport dyscypliny, imprezy i rozgrywki sportowe

Połączenia

długi, krótki dystans
bieg na jakiś dystans
biegać na jakiś dystans

Cytaty

Dzisiaj, kiedy biegam na dłuższy dystans albo trenuję bardziej intensywnie, ból stawów, które w czasie wyjść na piłkę skopali mi przeciwnicy, najczęściej przeciwnicy, przypomina mi o czasie, który spędziłem w Ośrodku.

źródło: NKJP: Wojciech Wanat: Rok w Monarze, 2006

[...] podczas zawodów przedpołudniowych Władek był pierwszy w biegach na krótkie dystansy. I pewnie nadal przeżywał swój sukces.

źródło: NKJP: Andrzej Mandalian: Czerwona orkiestra, 2009

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	dystans	dystanse dystansy
D.	dystansu	dystansów
C.	dystansowi	dystansom
B.	dystans	dystanse dystansy
N.	dystansem	dystansami
Ms.	dystansie	dystansach
W.	dystansie	dystanse dystansy

Składnia

dystans

JAKI

4. chłodny

Definicja

postawa pozbawiona zażyłości lub zaangażowania

Wymowa

[dystãs] lub [ dystans]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

chłodny dystans
dystans do kobiet, do mężczyzn, do rozmówcy, do studentów, do uczniów; do kłopotów, do problemów; do sprawy; do życia
dystans między nauczycielem a uczniami, wykładowcą a studentami
zachowywać; zmniejszyć, zwiększyć dystans
odnosić się, podchodzić do kogoś/czegoś z dystansem

Cytaty

	Nie patrzyła mi w oczy, tylko na ucho, co robiła zawsze, kiedy chciała podkreślić dystans wobec rozmówcy. źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Pudełko ze szpilkami, 2006
	Joanna wprawdzie nie rzekła: „Jarosławie”, ale to nieszczęsne „witaj” było znamienne. Jest ostrożna, bardziej oficjalna, już na początku zaznacza dystans. źródło: NKJP: Marek Krajewski, Mariusz Czubaj: Róże cmentarne, 2009
	Ciekawe, jakoś wciąż nie przeszli na ty. Dystans był zbyt duży. źródło: NKJP: Tomasz Konatkowski: Wilcza wyspa, 2006
	Zwykle zachowuję dystans wobec innych. Może dlatego rozpadło się moje małżeństwo, że Sue uważała, iż zawodowy chłód przenoszę do domu. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Powrót do Lwowa, 2008

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	dystans	dystanse dystansy
D.	dystansu	dystansów
C.	dystansowi	dystansom
B.	dystans	dystanse dystansy
N.	dystansem	dystansami
Ms.	dystansie	dystansach
W.	dystansie	dystanse dystansy

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

+	dystans	+	do KOGO/CZEGO
+	dystans	+	między KIM a KIM
+	dystans	+	wobec KOGO/CZEGO

Frazeologizmy

ktoś trzyma na dystans kogoś
ktoś trzyma się na dystans

Data ostatniej modyfikacji: 24.02.2014