UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wystrzał

Chronologizacja

SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. Rzeczownik od przedrostkowego czasownika wy-strzelić.
Por. strzał

1. z pistoletu

Definicja

wyrzucenie pocisku z broni palnej lub miotającej

Wymowa

[wystszał] lub pot. [wysczszał], lub pot. [wyszczszał]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna broń

Relacje znaczeniowe

synonimy:  strzał

Połączenia

  • przypadkowy wystrzał; wystrzał armatni; wystrzały artyleryjskie; karabinowe, rewolwerowe
  • wystrzał z broni maszynowej, palnej, ręcznej...; z armaty, z dubeltówki, z karabinu, z łuku, z moździerza, z pistoletu, z rewolweru
  • serie; błyski, dym; odgłosy wystrzałów
  • wystrzał następuje, padł

Cytaty

Uroczystość zakończył wystrzał z armaty na cześć nowego króla kurkowego.

źródło: NKJP: MB: Święto Bractwa Kurkowego, Nakielski Czas, 2003-09-10

Niespodziewany atak rozpoczęty wystrzałem z działa czołgowego nastąpił w nocy, gdy wielu demonstrantów spało.

źródło: NKJP: Krzysztof Łoziński: Chiny w sześć lat po Tiananmen - kombinacja represji i wolnego rynku, Gazeta Wyborcza, 1995-06-03

Widząc, że wszystko stracone, wysłał oblegającym Anglikom tysiąc wołów na ucztę zwycięstwa, po czym wystrzałem z rewolweru pozbawił się życia.

źródło: NKJP: Marian Brandys: Z panem Biegankiem w Abisynii, 1962

Gazy prochowe, powstające przy wystrzałach z dział, powodowały często zamroczenia i zatrucia.

źródło: NKJP: Ojciec i „matka”, Dziennik Polski, 1999-08-20

Taki start szybowca przypomina wystrzał z procy.

źródło: NKJP: (EMKA): Światowy „Bakcyl”, Dziennik Polski, 2001-08-30

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wystrzał
wystrzały
D. wystrzału
wystrzałów
C. wystrzałowi
wystrzałom
B. wystrzał
wystrzały
N. wystrzałem
wystrzałami
Ms. wystrzale
wystrzałach
W. wystrzale
wystrzały

2. odgłos

Definicja

odgłos towarzyszący wyrzuceniu pocisku z broni palnej

Wymowa

[wystszał] lub pot. [wysczszał], lub pot. [wyszczszał]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna broń

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Relacje znaczeniowe

synonimy:  strzał

Połączenia

  • pojedyncze; głośne wystrzały
  • echa, huk wystrzałów
  • wystrzał huknął; wystrzały huczą
  • słyszeć, usłyszeć wystrzał; słychać wystrzały

Cytaty

Chłopcy stali w salonie, usłyszeli wystrzał.

źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Lala, 2006

Głośne wystrzały, zwłaszcza z armatki, sprawiały, że niektórzy ciechanowianie bali się o stan szyb w oknach i zdrowie czworonogów.

źródło: NKJP: R.Nadaj: Ciechanów: Powrót szwoleżerów z dreszczykiem emocji, Tygodnik Ciechanowski, 2008-08-25

W wąwozach granicznych rzek huczą wystrzały.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Tamten brzeg, Gazeta Wyborcza, 1995-05-05

Nasłuchiwałem dalekich wystrzałów i szybkiego terkotu broni maszynowej.

źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Obłęd, 1983

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wystrzał
wystrzały
D. wystrzału
wystrzałów
C. wystrzałowi
wystrzałom
B. wystrzał
wystrzały
N. wystrzałem
wystrzałami
Ms. wystrzale
wystrzałach
W. wystrzale
wystrzały

3. szampana

Definicja

dźwięk podobny do odgłosu towarzyszącego wyrzuceniu pocisku z broni palnej

Wymowa

[wystszał] lub pot. [wysczszał], lub pot. [wyszczszał]

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Połączenia

  • wystrzały fajerwerków, korków, petard, szampana

Cytaty

Rozniesiono wysokie kieliszki, rozległy się
wystrzały korków od szampana.

źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Sceny z życia pozamałżeńskiego, 2003

Koniecpolski mógł się słusznie spodziewać, że zbudzona wystrzałem petardy ludność przedmieścia przybieży klasztorowi na pomoc.

źródło: NKJP: Kościół o niezwykłej historii, Dziennik Polski, 2001-09-01

Gdzieniegdzie słychać było głośne wystrzały z korkociągów.

źródło: NKJP: Wiesław Paweł Szymański: Niedźwiedź w katedrze, 2001

Krótka przerwa w emisji basów zaowocowała dźwiękami imitującymi wystrzały fajerwerków.

źródło: NKJP: Waldemar Borzestowski: Bulterier Samson i ja, 2008

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wystrzał
wystrzały
D. wystrzału
wystrzałów
C. wystrzałowi
wystrzałom
B. wystrzał
wystrzały
N. wystrzałem
wystrzałami
Ms. wystrzale
wystrzałach
W. wystrzale
wystrzały

Składnia

bez ograniczeń + wystrzał +
CZEGO

4. wiadomość

Definicja

pot. 
sensacyjna wypowiedź lub wiadomość mająca wzbudzić zainteresowanie odbiorców

Wymowa

[wystszał] lub pot. [wysczszał], lub pot. [wyszczszał]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Środki masowego przekazu

Połączenia

  • medialny; prawdziwy wystrzał

Cytaty

Niestety widać wyraźnie, że to po prostu kolejny [...] wystrzał medialny - chwytliwy pomysł wypowiedziany ku poklaskowi fanów.

źródło: Internet

Pierwszym wystrzałem było doroczne orędzie prezydenta o stanie państwa, wygłoszone w Kongresie [...]. W orędziu prezydent zwrócił się do Amerykanów z kilkoma arcyważnymi propozycjami, z prośbą o poparcie.

źródło: NKJP: Stanisław Głąbiński: Polityka po amerykańsku, 1996

To prawdziwy wystrzał. [...] Burns napisał pełną pasji, bogatą w informacje biografię.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wystrzał
wystrzały
D. wystrzału
wystrzałów
C. wystrzałowi
wystrzałom
B. wystrzał
wystrzały
N. wystrzałem
wystrzałami
Ms. wystrzale
wystrzałach
W. wystrzale
wystrzały
Data ostatniej modyfikacji: 20.12.2013
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json