UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

narastać

Chronologizacja

SPXVI: (inne znaczenie), SKN, SJPXVII, STR: (inne znaczenie), SL: (inne znaczenie), SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. rosnąć

1. usypisko

Definicja

zwiększać swoją wielkość lub wartość, rosnąc stopniowo

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii wielkość,

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

powiększać się

Połączenia

lód, osad, śnieg, szadź; kupa czegoś, sterta, usypisko, zgrubienie; deficyt, dług, zadłużenie narasta; odsetki narastają

Cytaty

	Zaraz od placyku zaczęło się strasznie. I to narastało. Gruzy za gruzami. Zwały za zwałami. źródło: KWSJP: Miron Białoszewski: Pamiętnik z Powstania Warszawskiego, 1984
	Chronię się w hallu trzydziestoośmiopiętrowego drapacza Banco do Estado de Sao Paulo i obserwuję, jak wielka ulewa [...] narasta, woda przykrywa asfalt. źródło: KWSJP: Olgierd Budrewicz: Piekło w kolorach, 1997
	Przy obecnych zasadach spłat dług ten narasta z każdym rokiem, pogrążając w pętli zadłużenia 248 tys. obciążonych nim rodzin. źródło: KWSJP: Kij i marchewka, Polityka, 1995, nr 21
	Świeży lód ciągle narasta na zeszłorocznym. źródło: KWSJP: Jacek Jania: Zrozumieć lodowce, 1988
	Jeziora te, w odróżnieniu od innych, zmniejszają się nie tylko na skutek przyrostu osadów dennych, lecz przez narastanie kożucha mchów pokrywającego powierzchnię wody. źródło: KWSJP: Adam Choiński: Jeziora kuli ziemskiej, 2000

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	narastam	narastamy
2 os.	narastasz	narastacie
3 os.	narasta	narastają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	narastałem +(e)m narastał	narastałam +(e)m narastała	narastałom +(e)m narastało	narastaliśmy +(e)śmy narastali	narastałyśmy +(e)śmy narastały
2 os.	narastałeś +(e)ś narastał	narastałaś +(e)ś narastała	narastałoś +(e)ś narastało	narastaliście +(e)ście narastali	narastałyście +(e)ście narastały
3 os.	narastał	narastała	narastało	narastali	narastały

bezosobnik: narastano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę narastał będę narastać	będę narastała będę narastać	będę narastało będę narastać	będziemy narastali będziemy narastać	będziemy narastały będziemy narastać
2 os.	będziesz narastał będziesz narastać	będziesz narastała będziesz narastać	będziesz narastało będziesz narastać	będziecie narastali będziecie narastać	będziecie narastały będziecie narastać
3 os.	będzie narastał będzie narastać	będzie narastała będzie narastać	będzie narastało będzie narastać	będą narastali będą narastać	będą narastały będą narastać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		narastajmy
2 os.	narastaj	narastajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	narastałbym bym narastał	narastałabym bym narastała	narastałobym bym narastało	narastalibyśmy byśmy narastali	narastałybyśmy byśmy narastały
2 os.	narastałbyś byś narastał	narastałabyś byś narastała	narastałobyś byś narastało	narastalibyście byście narastali	narastałybyście byście narastały
3 os.	narastałby by narastał	narastałaby by narastała	narastałoby by narastało	narastaliby by narastali	narastałyby by narastały

bezosobnik: narastano by

bezokolicznik: narastać

imiesłów przysłówkowy współczesny: narastając

gerundium: narastanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	narastanie	narastania
D.	narastania	narastań
C.	narastaniu	narastaniom
B.	narastanie	narastania
N.	narastaniem	narastaniami
Ms.	narastaniu	narastaniach
W.	narastanie	narastania

imiesłów przymiotnikowy czynny: narastający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	narastający	narastający	narastający	narastające	narastająca
D.	narastającego	narastającego	narastającego	narastającego	narastającej
C.	narastającemu	narastającemu	narastającemu	narastającemu	narastającej
B.	narastającego	narastającego	narastający	narastające	narastającą
N.	narastającym	narastającym	narastającym	narastającym	narastającą
Ms.	narastającym	narastającym	narastającym	narastającym	narastającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	narastający	narastający	narastające	narastające
D.	narastających	narastających	narastających	narastających
C.	narastającym	narastającym	narastającym	narastającym
B.	narastających	narastających	narastających	narastające
N.	narastającymi	narastającymi	narastającymi	narastającymi
Ms.	narastających	narastających	narastających	narastających

odpowiednik aspektowy: narosnąć

Składnia

Rz_nieżywotny	+	narastać	+
Rz_nieżywotny	+	narastać	+	na CZYM

2. zjawisko

Definicja

zwiększać intensywność lub zasięg, potęgując się stopniowo

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:

potęgować się, wzmagać się

Połączenia

agresja, bezrobocie, bunt, chaos, gniew, irytacja, konflikt, kryzys, lęk, napięcie, niepokój, pragnienie, presja, problem, przestępczość, przeświadczenie, sceptycyzm, spór, tendencja, wzruszenie, złość, zniecierpliwienie narasta; emocje, frustracje, legendy, mity narastają
narastać lawinowo

Cytaty

	W roku 1990 nastąpił realny spadek dochodu narodowego i zaczęło narastać bezrobocie. źródło: KWSJP: Stanisław Owsiak: Finanse publiczne, 1998
	W społeczeństwie narasta sceptycyzm wobec irackiej operacji, a w Waszyngtonie niedawno odbyła się największa od inwazji na Bagdad demonstracja antywojenna. źródło: KWSJP: Tomasz Zalewski: USA, Polityka, 2005
	W narastającym konflikcie między Stanami Zjednoczonymi a Wielką Brytanią Saukowie pod wodzą Czarnego Jastrzębia opowiedzieli się za Anglikami. źródło: KWSJP: Zbigniew Teplicki: Wielcy Indianie Ameryki Północnej, 1994
	Powoli zaczyna narastać wokół nas atmosfera zazdrości. źródło: KWSJP: Teodor Krzysztof Toeplitz: Mój wybór: rzeczy mniejsze, 1998

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	narastam	narastamy
2 os.	narastasz	narastacie
3 os.	narasta	narastają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	narastałem +(e)m narastał	narastałam +(e)m narastała	narastałom +(e)m narastało	narastaliśmy +(e)śmy narastali	narastałyśmy +(e)śmy narastały
2 os.	narastałeś +(e)ś narastał	narastałaś +(e)ś narastała	narastałoś +(e)ś narastało	narastaliście +(e)ście narastali	narastałyście +(e)ście narastały
3 os.	narastał	narastała	narastało	narastali	narastały

bezosobnik: narastano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę narastał będę narastać	będę narastała będę narastać	będę narastało będę narastać	będziemy narastali będziemy narastać	będziemy narastały będziemy narastać
2 os.	będziesz narastał będziesz narastać	będziesz narastała będziesz narastać	będziesz narastało będziesz narastać	będziecie narastali będziecie narastać	będziecie narastały będziecie narastać
3 os.	będzie narastał będzie narastać	będzie narastała będzie narastać	będzie narastało będzie narastać	będą narastali będą narastać	będą narastały będą narastać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		narastajmy
2 os.	narastaj	narastajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	narastałbym bym narastał	narastałabym bym narastała	narastałobym bym narastało	narastalibyśmy byśmy narastali	narastałybyśmy byśmy narastały
2 os.	narastałbyś byś narastał	narastałabyś byś narastała	narastałobyś byś narastało	narastalibyście byście narastali	narastałybyście byście narastały
3 os.	narastałby by narastał	narastałaby by narastała	narastałoby by narastało	narastaliby by narastali	narastałyby by narastały

bezosobnik: narastano by

bezokolicznik: narastać

imiesłów przysłówkowy współczesny: narastając

gerundium: narastanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	narastanie	narastania
D.	narastania	narastań
C.	narastaniu	narastaniom
B.	narastanie	narastania
N.	narastaniem	narastaniami
Ms.	narastaniu	narastaniach
W.	narastanie	narastania

imiesłów przymiotnikowy czynny: narastający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	narastający	narastający	narastający	narastające	narastająca
D.	narastającego	narastającego	narastającego	narastającego	narastającej
C.	narastającemu	narastającemu	narastającemu	narastającemu	narastającej
B.	narastającego	narastającego	narastający	narastające	narastającą
N.	narastającym	narastającym	narastającym	narastającym	narastającą
Ms.	narastającym	narastającym	narastającym	narastającym	narastającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	narastający	narastający	narastające	narastające
D.	narastających	narastających	narastających	narastających
C.	narastającym	narastającym	narastającym	narastającym
B.	narastających	narastających	narastających	narastające
N.	narastającymi	narastającymi	narastającymi	narastającymi
Ms.	narastających	narastających	narastających	narastających

odpowiednik aspektowy: narosnąć

Składnia

Rz_nieżywotny	+	narastać	+
Rz_nieżywotny	+	narastać	+	wokół CZEGO

3. huk

Definicja

stawać się coraz głośniejszym

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Relacje znaczeniowe

synonimy:

potęgować się, wzmagać się

Połączenia

dźwięk, hałas, huk, krzyk, odgłos, szelest, szum narasta

Cytaty

Za oknem narastał groźnie uporczywy sygnał nadjeżdżającego radiowozu.

źródło: KWSJP: Manuela Gretkowska; Piotr Pietucha: Sceny z życia pozamałżeńskiego, 2003

W klasie, znudzonej czekaniem, narastał gwar, zaczęto wychodzić z ławek.

źródło: KWSJP: Edmund Niziurski: Księga urwisów, 1954

Huk narastał i zbliżał się do wzgórza.

źródło: KWSJP: Rudolf Jasik: Martwi nie śpiewają, 1961

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	narastam	narastamy
2 os.	narastasz	narastacie
3 os.	narasta	narastają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	narastałem +(e)m narastał	narastałam +(e)m narastała	narastałom +(e)m narastało	narastaliśmy +(e)śmy narastali	narastałyśmy +(e)śmy narastały
2 os.	narastałeś +(e)ś narastał	narastałaś +(e)ś narastała	narastałoś +(e)ś narastało	narastaliście +(e)ście narastali	narastałyście +(e)ście narastały
3 os.	narastał	narastała	narastało	narastali	narastały

bezosobnik: narastano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę narastał będę narastać	będę narastała będę narastać	będę narastało będę narastać	będziemy narastali będziemy narastać	będziemy narastały będziemy narastać
2 os.	będziesz narastał będziesz narastać	będziesz narastała będziesz narastać	będziesz narastało będziesz narastać	będziecie narastali będziecie narastać	będziecie narastały będziecie narastać
3 os.	będzie narastał będzie narastać	będzie narastała będzie narastać	będzie narastało będzie narastać	będą narastali będą narastać	będą narastały będą narastać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		narastajmy
2 os.	narastaj	narastajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	narastałbym bym narastał	narastałabym bym narastała	narastałobym bym narastało	narastalibyśmy byśmy narastali	narastałybyśmy byśmy narastały
2 os.	narastałbyś byś narastał	narastałabyś byś narastała	narastałobyś byś narastało	narastalibyście byście narastali	narastałybyście byście narastały
3 os.	narastałby by narastał	narastałaby by narastała	narastałoby by narastało	narastaliby by narastali	narastałyby by narastały

bezosobnik: narastano by

bezokolicznik: narastać

imiesłów przysłówkowy współczesny: narastając

gerundium: narastanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	narastanie	narastania
D.	narastania	narastań
C.	narastaniu	narastaniom
B.	narastanie	narastania
N.	narastaniem	narastaniami
Ms.	narastaniu	narastaniach
W.	narastanie	narastania

imiesłów przymiotnikowy czynny: narastający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	narastający	narastający	narastający	narastające	narastająca
D.	narastającego	narastającego	narastającego	narastającego	narastającej
C.	narastającemu	narastającemu	narastającemu	narastającemu	narastającej
B.	narastającego	narastającego	narastający	narastające	narastającą
N.	narastającym	narastającym	narastającym	narastającym	narastającą
Ms.	narastającym	narastającym	narastającym	narastającym	narastającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	narastający	narastający	narastające	narastające
D.	narastających	narastających	narastających	narastających
C.	narastającym	narastającym	narastającym	narastającym
B.	narastających	narastających	narastających	narastające
N.	narastającymi	narastającymi	narastającymi	narastającymi
Ms.	narastających	narastających	narastających	narastających

Składnia

Rz_nieżywotny

narastać

Data ostatniej modyfikacji: 21.12.2010