UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

umilknąć

Chronologizacja

SStp, SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. milknąć

1. rozmówca

Definicja

przestać mówić lub wydawać inne dźwięki ustami

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język mówienie

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Relacje znaczeniowe

synonimy:

ucichnąć, zamilknąć

Połączenia

młodzieniec, rozmówca umilkł; dziewczyna, publiczność umilkła; dziecko umilkło
umilknąć na (dłuższą) chwilę, na moment
umilknąć na dobre, nagle, naraz, natychmiast, posłusznie, zupełnie; znacząco
umilknąć i spojrzeć, umilknąć i zamyślić się, umilknąć i znieruchomieć; zaczerwienić się i umilknąć, zająknąć się i umilknąć, zawstydzić się i umilknąć, zmieszać się i umilknąć

Cytaty

	Babcia umilkła na chwilę i przetarła oczy kułakami. źródło: KWSJP: Julian Kawalec: Ukraść brata. Oset, 1985
	Mówca umilkł i poszukał w oczach słuchaczy zrozumienia. źródło: NKJP: Marek Krajewski: Koniec świata w Breslau, 2003
	Zachłysnęła się własnym krzykiem i umilkła. źródło: KWSJP: Anna Glińska: Powrót do Santa Cruz, 1972
	Rozległy się dźwięki skrzypiec - ktoś grał bardzo ładnie, tak ładnie, że wszyscy umilkli zasłuchani. źródło: KWSJP: Maria Krüger: Karolcia, 1959
	Żywiołowo reagująca publiczność umilkła w trzeciej odsłonie, kiedy [...] złapali drugi oddech i wygrali 18-9. źródło: NKJP: (TSZ): Dobry weekend „Niedźwiadków”, Dziennik Polski, 2002-01-29

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	umilknę	umilkniemy
2 os.	umilkniesz	umilkniecie
3 os.	umilknie	umilkną

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	umilkłem +(e)m umilkł	umilkłam +(e)m umilkła	umilkłom +(e)m umilkło	umilkliśmy +(e)śmy umilkli	umilkłyśmy +(e)śmy umilkły
2 os.	umilkłeś +(e)ś umilkł	umilkłaś +(e)ś umilkła	umilkłoś +(e)ś umilkło	umilkliście +(e)ście umilkli	umilkłyście +(e)ście umilkły
3 os.	umilkł	umilkła	umilkło	umilkli	umilkły

bezosobnik: umilknięto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		umilknijmy
2 os.	umilknij	umilknijcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	umilkłbym bym umilkł	umilkłabym bym umilkła	umilkłobym bym umilkło	umilklibyśmy byśmy umilkli	umilkłybyśmy byśmy umilkły
2 os.	umilkłbyś byś umilkł	umilkłabyś byś umilkła	umilkłobyś byś umilkło	umilklibyście byście umilkli	umilkłybyście byście umilkły
3 os.	umilkłby by umilkł	umilkłaby by umilkła	umilkłoby by umilkło	umilkliby by umilkli	umilkłyby by umilkły

bezosobnik: umilknięto by

bezokolicznik: umilknąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: umilkłszy

gerundium: umilknięcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	umilknięcie	umilknięcia
D.	umilknięcia	umilknięć
C.	umilknięciu	umilknięciom
B.	umilknięcie	umilknięcia
N.	umilknięciem	umilknięciami
Ms.	umilknięciu	umilknięciach
W.	umilknięcie	umilknięcia

odpowiednik aspektowy: milknąć

Składnia

Rz_osobowy

umilknąć

2. dźwięk

Definicja

przestać rozbrzmiewać

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Relacje znaczeniowe

synonimy:

ucichnąć, zamilknąć

Połączenia

dźwięk, głos, gwar, śpiew, świergot, tupot umilkł; kanonada, melodia, muzyka, strzelanina, wrzawa umilkła; chrapanie umilkło; brawa, kroki, odgłosy, oklaski, owacje, pieśni, rozmowy, strzały, śmiechy umilkły
umilknąć nagle, naraz, natychmiast, szybko, wreszcie, zupełnie

Cytaty

	Ulica [...] opustoszała. Strzały umilkły. źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Rewolucja do poprawki, Gazeta Wyborcza, 1992-08-14
	Muzyka umilkła dopiero po 1 w nocy. źródło: NKJP: (ALG): Rock i cisza nocna, Dziennik Polski, 2000-05-15
	W hali tartacznej umilkło dudnienie maszyn. źródło: KWSJP: Romuald Cabaj: Trzebienie lasu, 1967
	Kaszel za ścianą umilkł. źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Dziewczyny z Portofino, 2005
	Ludzie zaczęli się zatrzymywać i rozmowy umilkły. źródło: NKJP: None: Pijana dusza wampa, Dziennik Polski, 1999-03-26

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	umilknę	umilkniemy
2 os.	umilkniesz	umilkniecie
3 os.	umilknie	umilkną

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	umilkłem +(e)m umilkł	umilkłam +(e)m umilkła	umilkłom +(e)m umilkło	umilkliśmy +(e)śmy umilkli	umilkłyśmy +(e)śmy umilkły
2 os.	umilkłeś +(e)ś umilkł	umilkłaś +(e)ś umilkła	umilkłoś +(e)ś umilkło	umilkliście +(e)ście umilkli	umilkłyście +(e)ście umilkły
3 os.	umilkł	umilkła	umilkło	umilkli	umilkły

bezosobnik: umilknięto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		umilknijmy
2 os.	umilknij	umilknijcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	umilkłbym bym umilkł	umilkłabym bym umilkła	umilkłobym bym umilkło	umilklibyśmy byśmy umilkli	umilkłybyśmy byśmy umilkły
2 os.	umilkłbyś byś umilkł	umilkłabyś byś umilkła	umilkłobyś byś umilkło	umilklibyście byście umilkli	umilkłybyście byście umilkły
3 os.	umilkłby by umilkł	umilkłaby by umilkła	umilkłoby by umilkło	umilkliby by umilkli	umilkłyby by umilkły

bezosobnik: umilknięto by

bezokolicznik: umilknąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: umilkłszy

gerundium: umilknięcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	umilknięcie	umilknięcia
D.	umilknięcia	umilknięć
C.	umilknięciu	umilknięciom
B.	umilknięcie	umilknięcia
N.	umilknięciem	umilknięciami
Ms.	umilknięciu	umilknięciach
W.	umilknięcie	umilknięcia

odpowiednik aspektowy: milknąć

Składnia

Rz_nieżywotny

umilknąć

3. urządzenie

Definicja

przestać wydawać dźwięki

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny funkcjonowanie urządzeń i maszyn

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Relacje znaczeniowe

synonimy:

ucichnąć, zamilknąć

Połączenia

generator, młyn, silnik, telefon umilkł; turbina umilkła; armaty, działa, karabiny; dzwony, instrumenty, organy; ptaki umilkły
umilknąć nagle, naraz, wreszcie

Cytaty

	Telefony wreszcie umilkły, pracownicy porozchodzili się do domów i zapadła cisza. źródło: KWSJP: Kadry z życia, Życie na gorąco, 1999, nr 41
	Głośnik zachrypiał, przepalił się i umilkł. źródło: NKJP: Magdalena Tulli: Skaza, 2006
	Wszystkie niemieckie karabiny maszynowe umilkły, a tylko działa strzelały. źródło: NKJP: Internet
	Usłyszałam charakterystyczne bicie zegara z kurantem. [...] Gdy winda zatrzymała się na piątym piętrze, zegar już umilkł. źródło: NKJP: None: Opowieści o miłości, Życie na gorąco, 1999, nr 42
	W sadzie trwa teraz gęsta popołudniowa cisza, umilkły nawet wróble. źródło: NKJP: Irena Jurgielewiczowa: Ten obcy, 1961

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	umilknę	umilkniemy
2 os.	umilkniesz	umilkniecie
3 os.	umilknie	umilkną

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	umilkłem +(e)m umilkł	umilkłam +(e)m umilkła	umilkłom +(e)m umilkło	umilkliśmy +(e)śmy umilkli	umilkłyśmy +(e)śmy umilkły
2 os.	umilkłeś +(e)ś umilkł	umilkłaś +(e)ś umilkła	umilkłoś +(e)ś umilkło	umilkliście +(e)ście umilkli	umilkłyście +(e)ście umilkły
3 os.	umilkł	umilkła	umilkło	umilkli	umilkły

bezosobnik: umilknięto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		umilknijmy
2 os.	umilknij	umilknijcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	umilkłbym bym umilkł	umilkłabym bym umilkła	umilkłobym bym umilkło	umilklibyśmy byśmy umilkli	umilkłybyśmy byśmy umilkły
2 os.	umilkłbyś byś umilkł	umilkłabyś byś umilkła	umilkłobyś byś umilkło	umilklibyście byście umilkli	umilkłybyście byście umilkły
3 os.	umilkłby by umilkł	umilkłaby by umilkła	umilkłoby by umilkło	umilkliby by umilkli	umilkłyby by umilkły

bezosobnik: umilknięto by

bezokolicznik: umilknąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: umilkłszy

gerundium: umilknięcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	umilknięcie	umilknięcia
D.	umilknięcia	umilknięć
C.	umilknięciu	umilknięciom
B.	umilknięcie	umilknięcia
N.	umilknięciem	umilknięciami
Ms.	umilknięciu	umilknięciach
W.	umilknięcie	umilknięcia

odpowiedniki aspektowe: milknąć , umilkać

Składnia

Rz_nieosobowy

umilknąć

4. artysta

Definicja

książk.

zaprzestać działalności artystycznej

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Relacje znaczeniowe

synonimy:

zamilknąć

Połączenia

artysta, autor, poeta, polityk, twórca, zespół umilkł
umilknąć na długo, na kilka lat, na rok, na zawsze

Cytaty

	Jako badacz umilkła. Wydała jeszcze tylko Wybór poezji Wyspiańskiego. źródło: NKJP: Jerzy Starnawski (red.): Słownik badaczy literatury polskiej, 2001
	[W] roku 1969 [...] Cugowski założył zespół Budka Suflera. Wkrótce poszedł jednak do wojska i grupa umilkła na kilka lat. źródło: Internet
	Po powrocie z emigracji Tuwim jako poeta praktycznie umilkł. źródło: Internet
	W kwietniu ukazał się singel zawierający cztery nagrania zespołu. [...] Później zespół umilkł, aż do 1990 roku. źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	umilknę	umilkniemy
2 os.	umilkniesz	umilkniecie
3 os.	umilknie	umilkną

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	umilkłem +(e)m umilkł	umilkłam +(e)m umilkła	umilkłom +(e)m umilkło	umilkliśmy +(e)śmy umilkli	umilkłyśmy +(e)śmy umilkły
2 os.	umilkłeś +(e)ś umilkł	umilkłaś +(e)ś umilkła	umilkłoś +(e)ś umilkło	umilkliście +(e)ście umilkli	umilkłyście +(e)ście umilkły
3 os.	umilkł	umilkła	umilkło	umilkli	umilkły

bezosobnik: umilknięto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		umilknijmy
2 os.	umilknij	umilknijcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	umilkłbym bym umilkł	umilkłabym bym umilkła	umilkłobym bym umilkło	umilklibyśmy byśmy umilkli	umilkłybyśmy byśmy umilkły
2 os.	umilkłbyś byś umilkł	umilkłabyś byś umilkła	umilkłobyś byś umilkło	umilklibyście byście umilkli	umilkłybyście byście umilkły
3 os.	umilkłby by umilkł	umilkłaby by umilkła	umilkłoby by umilkło	umilkliby by umilkli	umilkłyby by umilkły

bezosobnik: umilknięto by

bezokolicznik: umilknąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: umilkłszy

gerundium: umilknięcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	umilknięcie	umilknięcia
D.	umilknięcia	umilknięć
C.	umilknięciu	umilknięciom
B.	umilknięcie	umilknięcia
N.	umilknięciem	umilknięciami
Ms.	umilknięciu	umilknięciach
W.	umilknięcie	umilknięcia

odpowiednik aspektowy: milknąć

Składnia

Rz_osobowy

umilknąć

5. spory

Definicja

książk.

skończyć się

Noty o użyciu

Zwykle z przeczeniem.

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

dyskusje, echa czegoś, głosy krytyki, głosy protestu, głosy sprzeciwu, komentarze, narzekania, pretensje, spory, zastrzeżenia (nie) umilkły

Cytaty

	Gdy tylko umilkły protesty związane z podziałem kraju na województwa, rozpoczęły się protesty mieszkańców niezadowolonych z mapy powiatowej. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 09.09.1998
	Jeszcze nie umilkły echa turnieju siatkarskiego dla amatorów, a tymczasem w czwartek sala gimnastyczna SP [...] w Proszowicach znów pękała w szwach. źródło: NKJP: (AF): Niepocieszony dziadek, Dziennik Polski, 2000-01-29
	Rozwój techniczny cywilizacji jest bardzo szybki. Można założyć, że mimo sporów etycznych, które zapewne nigdy nie umilkną, naukowcy i tak dopną swego. źródło: NKJP: DG: Spory nie milkną, Metropol nr 12/04, 2001
	W siedzibie UEFA nie umilkły głosy krytyki pod adresem arbitrów MŚ i ich pomyłek. źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	umilknę	umilkniemy
2 os.	umilkniesz	umilkniecie
3 os.	umilknie	umilkną

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	umilkłem +(e)m umilkł	umilkłam +(e)m umilkła	umilkłom +(e)m umilkło	umilkliśmy +(e)śmy umilkli	umilkłyśmy +(e)śmy umilkły
2 os.	umilkłeś +(e)ś umilkł	umilkłaś +(e)ś umilkła	umilkłoś +(e)ś umilkło	umilkliście +(e)ście umilkli	umilkłyście +(e)ście umilkły
3 os.	umilkł	umilkła	umilkło	umilkli	umilkły

bezosobnik: umilknięto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		umilknijmy
2 os.	umilknij	umilknijcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	umilkłbym bym umilkł	umilkłabym bym umilkła	umilkłobym bym umilkło	umilklibyśmy byśmy umilkli	umilkłybyśmy byśmy umilkły
2 os.	umilkłbyś byś umilkł	umilkłabyś byś umilkła	umilkłobyś byś umilkło	umilklibyście byście umilkli	umilkłybyście byście umilkły
3 os.	umilkłby by umilkł	umilkłaby by umilkła	umilkłoby by umilkło	umilkliby by umilkli	umilkłyby by umilkły

bezosobnik: umilknięto by

bezokolicznik: umilknąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: umilkłszy

gerundium: umilknięcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	umilknięcie	umilknięcia
D.	umilknięcia	umilknięć
C.	umilknięciu	umilknięciom
B.	umilknięcie	umilknięcia
N.	umilknięciem	umilknięciami
Ms.	umilknięciu	umilknięciach
W.	umilknięcie	umilknięcia

odpowiednik aspektowy: milknąć

Składnia

Rz_nieżywotny

umilknąć

Data ostatniej modyfikacji: 22.10.2013