UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przyswoić

Chronologizacja

SJPXVII, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

W różnych znaczeniach prawdopodobnie kalka fr. approprier bądź niem. aneignen (Bańk); zob. przy, swój

1. wiedzę

Definicja

poznać coś i zapamiętać, aby móc to później wykorzystać

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  opanować

Połączenia

  • uczeń przyswoił
  • przyswoić język, lekcję, materiał, podstawy czegoś, jakąś umiejętność, technikę czegoś, tekst, terminologię, wiadomości, wiedzę, zasady
  • przyswoić bez trudu
  • przyswoić z trudem
  • dobrze, szybko; łatwo, trudno przyswoić
  • (nie) móc, musieć przyswoić
  • stopień przyswojenia

Cytaty

Harold był pojętnym uczniem i w kilkanaście minut przyswoił sobie pozornie prostą, a jednak bardzo złożoną technikę cięcia.

źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Czerwony byk, 2007

Baumann stwierdził, że jedno niedzielne wydanie „NY Timesa” zawiera więcej informacji, niż człowiek dwieście lat temu był sobie w stanie przyswoić przez całe życie.

źródło: NKJP: Paweł Franczak, Magda Jurowicz: O sztuce przy konfiturkach: Rzeźnik czy artysta?, Esensja, 2008, nr 1

Im więcej zmysłów dziecko będzie angażować w zabawę i naukę, tym więcej rzeczy bez wysiłku przyswoi i zapamięta.

źródło: NKJP: Jolanta Gajda: ABC Mądrego Rodzica: Inteligencja Twojego Dziecka, 2009

Gra ma mroczny i szalony klimat, łatwą do przyswojenia mechanikę i ciekawą konwencję.

źródło: NKJP: Miłosz Cybowski: Sen bez koszmarów, Esensja, 2009, nr 7

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przyswoję
 przyswoimy
2 os. przyswoisz
 przyswoicie
3 os. przyswoi
 przyswoją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przyswoiłem
+(e)m przyswoił
 przyswoiłam
+(e)m przyswoiła
 przyswoiłom
+(e)m przyswoiło
 przyswoiliśmy
+(e)śmy przyswoili
 przyswoiłyśmy
+(e)śmy przyswoiły
2 os. przyswoiłeś
+(e)ś przyswoił
 przyswoiłaś
+(e)ś przyswoiła
 przyswoiłoś
+(e)ś przyswoiło
 przyswoiliście
+(e)ście przyswoili
 przyswoiłyście
+(e)ście przyswoiły
3 os. przyswoił
 przyswoiła
 przyswoiło
 przyswoili
 przyswoiły

bezosobnik: przyswojono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przyswójmy
2 os. przyswój
 przyswójcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przyswoiłbym
bym przyswoił
 przyswoiłabym
bym przyswoiła
 przyswoiłobym
bym przyswoiło
 przyswoilibyśmy
byśmy przyswoili
 przyswoiłybyśmy
byśmy przyswoiły
2 os. przyswoiłbyś
byś przyswoił
 przyswoiłabyś
byś przyswoiła
 przyswoiłobyś
byś przyswoiło
 przyswoilibyście
byście przyswoili
 przyswoiłybyście
byście przyswoiły
3 os. przyswoiłby
by przyswoił
 przyswoiłaby
by przyswoiła
 przyswoiłoby
by przyswoiło
 przyswoiliby
by przyswoili
 przyswoiłyby
by przyswoiły

bezosobnik: przyswojono by

bezokolicznik: przyswoić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: przyswoiwszy

gerundium: przyswojenie

imiesłów przymiotnikowy bierny: przyswojony

odpowiednik aspektowy: przyswajać

Składnia

Rzosobowy + przyswoić +
(sobie) + CO

2. obyczaje

Definicja

przejąć coś skądś, zaakceptować i traktować jako coś własnego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

  • przyswoić czytelnikom, polszczyźnie
  • przyswoić czyjś dorobek, idee, nazwę, obce wzory, obyczaje, tradycje, wzorce zachowań
  • przyswoić w jakimś stopniu

Cytaty

Nie możemy twierdzić z całą stanowczością, że Filistyni należeli do wielkiej rodziny plemion greckich. Pewne jednak jest to, że pozostawali długo pod wpływem ich kultury i przyswoili sobie ich obyczaje.

źródło: NKJP: Zenon Kosidowski: Opowieści biblijne, 1963

Z powodu szczególnej struktury społecznej rosyjska inteligencja nagle, w ciągu kilku dekad, przyswoiła sobie te idee, które na Zachodzie dojrzewały powoli, w ciągu co najmniej dwóch stuleci.

źródło: NKJP: Czesław Miłosz: Ziemia Ulro, 1977

Jeszcze w XVII i XVIII wieku na dzisiejsze nasze desery wszyscy Polacy mówili wety. […] Słowo „wety” było pochodzenia germańskiego, a „deser” przyswoiliśmy od Francuzów, wyrzucając tylko jedno „s”.

źródło: NKJP: Krzysztof Kucharski: Deser lepszy od wety, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2005-01-07

O [...] trudnościach przekładu wierszy Kawafisa na inne języki piszą: Marguerite Yourcenar, tłumaczka jego utworów na język francuski, i Wystan H. Auden, który przyswoił dorobek Kawafisa publiczności amerykańskiej.

źródło: NKJP: Elżbieta Czerwińska: W stronę syntezy, Gazeta Wyborcza, 1992-02-11

Rośliny ewoluowały [...]. Zagarnąwszy nisze zajmowane wcześniej przez zwierzęta, przyswoiły przy tym wiele z ich cech. [...] niektóre wabią ofiary dźwiękiem, inne atakują z ukrycia.

źródło: NKJP: Jędrzej Burszta: Długie popołudnie Ziemi, Esensja, 2007, nr 10

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przyswoję
 przyswoimy
2 os. przyswoisz
 przyswoicie
3 os. przyswoi
 przyswoją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przyswoiłem
+(e)m przyswoił
 przyswoiłam
+(e)m przyswoiła
 przyswoiłom
+(e)m przyswoiło
 przyswoiliśmy
+(e)śmy przyswoili
 przyswoiłyśmy
+(e)śmy przyswoiły
2 os. przyswoiłeś
+(e)ś przyswoił
 przyswoiłaś
+(e)ś przyswoiła
 przyswoiłoś
+(e)ś przyswoiło
 przyswoiliście
+(e)ście przyswoili
 przyswoiłyście
+(e)ście przyswoiły
3 os. przyswoił
 przyswoiła
 przyswoiło
 przyswoili
 przyswoiły

bezosobnik: przyswojono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przyswójmy
2 os. przyswój
 przyswójcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przyswoiłbym
bym przyswoił
 przyswoiłabym
bym przyswoiła
 przyswoiłobym
bym przyswoiło
 przyswoilibyśmy
byśmy przyswoili
 przyswoiłybyśmy
byśmy przyswoiły
2 os. przyswoiłbyś
byś przyswoił
 przyswoiłabyś
byś przyswoiła
 przyswoiłobyś
byś przyswoiło
 przyswoilibyście
byście przyswoili
 przyswoiłybyście
byście przyswoiły
3 os. przyswoiłby
by przyswoił
 przyswoiłaby
by przyswoiła
 przyswoiłoby
by przyswoiło
 przyswoiliby
by przyswoili
 przyswoiłyby
by przyswoiły

bezosobnik: przyswojono by

bezokolicznik: przyswoić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: przyswoiwszy

gerundium: przyswojenie

imiesłów przymiotnikowy bierny: przyswojony

odpowiednik aspektowy: przyswajać

Składnia

bez ograniczeń + przyswoić +
(KOMU/CZEMU) + CO

3. substancje

Definicja

pobrać jakąś substancję z zewnątrz i przetworzyć na składniki potrzebne do życia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Połączenia

  • przyswoić pokarm, składniki mineralne, wapń, żelazo

Cytaty

Organizm nie jest w stanie przyswoić wapnia bez udziału witaminy D.

źródło: NKJP: Katarzyna SKLEPIK ELKA: Zdrowie, Gazeta Poznańska, 2006-06-27

[...] woda współpracuje z enzymami trawiennymi w procesie trawienia i pozwala na lepsze przyswojenie składników odżywczych przez organizm.

źródło: NKJP: Antonina Malinkiewicz: Dieta dla umysłu, 2008

Na strawienie samej skrobi potrzeba dwóch do trzech godzin[...], jarzyn gotowanych - dziesięciu do dwunastu godzin, a świeży sok owocowy albo jarzynowy zostaje przyswojony tkankom ciała już po dwudziestu minutach.

źródło: NKJP: Maria Grodecka: Wegetariańskie okruchy, 2007

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przyswoję
 przyswoimy
2 os. przyswoisz
 przyswoicie
3 os. przyswoi
 przyswoją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przyswoiłem
+(e)m przyswoił
 przyswoiłam
+(e)m przyswoiła
 przyswoiłom
+(e)m przyswoiło
 przyswoiliśmy
+(e)śmy przyswoili
 przyswoiłyśmy
+(e)śmy przyswoiły
2 os. przyswoiłeś
+(e)ś przyswoił
 przyswoiłaś
+(e)ś przyswoiła
 przyswoiłoś
+(e)ś przyswoiło
 przyswoiliście
+(e)ście przyswoili
 przyswoiłyście
+(e)ście przyswoiły
3 os. przyswoił
 przyswoiła
 przyswoiło
 przyswoili
 przyswoiły

bezosobnik: przyswojono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przyswójmy
2 os. przyswój
 przyswójcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przyswoiłbym
bym przyswoił
 przyswoiłabym
bym przyswoiła
 przyswoiłobym
bym przyswoiło
 przyswoilibyśmy
byśmy przyswoili
 przyswoiłybyśmy
byśmy przyswoiły
2 os. przyswoiłbyś
byś przyswoił
 przyswoiłabyś
byś przyswoiła
 przyswoiłobyś
byś przyswoiło
 przyswoilibyście
byście przyswoili
 przyswoiłybyście
byście przyswoiły
3 os. przyswoiłby
by przyswoił
 przyswoiłaby
by przyswoiła
 przyswoiłoby
by przyswoiło
 przyswoiliby
by przyswoili
 przyswoiłyby
by przyswoiły

bezosobnik: przyswojono by

bezokolicznik: przyswoić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: przyswoiwszy

gerundium: przyswojenie

imiesłów przymiotnikowy bierny: przyswojony

odpowiednik aspektowy: przyswajać

Składnia

bez ograniczeń + przyswoić +
CO
Data ostatniej modyfikacji: 22.07.2012
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN