UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kąsać

Chronologizacja

1455, SStp

Pochodzenie

psł. *kǫsati 'rozrywać, rozszarpywać, rozgryzać na kawałki'

1. gryźć

Definicja

wbijać zęby, żądło lub inny narząd w czyjeś ciało, zadając ból lub raniąc

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ciąć, dziabać, gryźć, żreć

Połączenia

  • pies kąsa
  • kąsać ludzi
  • rana kąsana

Cytaty

Gnaty ich bolały, muchy kąsały, słońce piekło.

źródło: NKJP: Zofia Kossak: Błogosławiona wina, 1953

Targali się za włosy, ssali nawzajem swoje języki, gryźli wargi i policzki, kąsali nos i brodę (czasem nawet do krwi).

źródło: NKJP: mah: A to ciekawe..., Trybuna Śląska, 2004-09-17

Wieczorem dokładnie sprawdzałem śpiwór - czysty, kładłem się, pięć minut później czułem, że kąsają mnie trzy albo cztery. Nic nie możesz wtedy zrobić.

źródło: NKJP: Marcin Bosacki: Kolacja z papuaskimi przodkami, Gazeta Wyborcza, 1995-10-20

Stałym utrapieniem mieszkańców są pchły. Roznoszone przez bezpańskie koty dostają się do mieszkań i kąsają w łydki.

źródło: NKJP: (sk): Pchły kąsają w łydki, Co Tydzień Jaworzno, 2005-01-01

Nim połaskotał bok klaczy ostrogą, skoczyła w płynny galop, kładąc uszy, wyrzucając pysk do przodu, jakby chciała kąsać.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kąsam
kąsamy
2 os. kąsasz
kąsacie
3 os. kąsa
kąsają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kąsałem
+(e)m kąsał
kąsałam
+(e)m kąsała
kąsałom
+(e)m kąsało
kąsaliśmy
+(e)śmy kąsali
kąsałyśmy
+(e)śmy kąsały
2 os. kąsałeś
+(e)ś kąsał
kąsałaś
+(e)ś kąsała
kąsałoś
+(e)ś kąsało
kąsaliście
+(e)ście kąsali
kąsałyście
+(e)ście kąsały
3 os. kąsał
kąsała
kąsało
kąsali
kąsały

bezosobnik: kąsano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę kąsał
będę kąsać
będę kąsała
będę kąsać
będę kąsało
będę kąsać
będziemy kąsali
będziemy kąsać
będziemy kąsały
będziemy kąsać
2 os. będziesz kąsał
będziesz kąsać
będziesz kąsała
będziesz kąsać
będziesz kąsało
będziesz kąsać
będziecie kąsali
będziecie kąsać
będziecie kąsały
będziecie kąsać
3 os. będzie kąsał
będzie kąsać
będzie kąsała
będzie kąsać
będzie kąsało
będzie kąsać
będą kąsali
będą kąsać
będą kąsały
będą kąsać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kąsajmy
2 os. kąsaj
kąsajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kąsałbym
bym kąsał
kąsałabym
bym kąsała
kąsałobym
bym kąsało
kąsalibyśmy
byśmy kąsali
kąsałybyśmy
byśmy kąsały
2 os. kąsałbyś
byś kąsał
kąsałabyś
byś kąsała
kąsałobyś
byś kąsało
kąsalibyście
byście kąsali
kąsałybyście
byście kąsały
3 os. kąsałby
by kąsał
kąsałaby
by kąsała
kąsałoby
by kąsało
kąsaliby
by kąsali
kąsałyby
by kąsały

bezosobnik: kąsano by

bezokolicznik: kąsać

imiesłów przysłówkowy współczesny:

kąsając

gerundium: kąsanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kąsanie
kąsania
D. kąsania
kąsań
C. kąsaniu
kąsaniom
B. kąsanie
kąsania
N. kąsaniem
kąsaniami
Ms. kąsaniu
kąsaniach
W. kąsanie
kąsania

imiesłów przymiotnikowy czynny: kąsający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. kąsający
kąsający
kąsający
kąsające
kąsająca
D. kąsającego
kąsającego
kąsającego
kąsającego
kąsającej
C. kąsającemu
kąsającemu
kąsającemu
kąsającemu
kąsającej
B. kąsającego
kąsającego
kąsający
kąsające
kąsającą
N. kąsającym
kąsającym
kąsającym
kąsającym
kąsającą
Ms. kąsającym
kąsającym
kąsającym
kąsającym
kąsającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. kąsający
kąsający
kąsające
kąsające
D. kąsających
kąsających
kąsających
kąsających
C. kąsającym
kąsającym
kąsającym
kąsającym
B. kąsających
kąsających
kąsających
kąsające
N. kąsającymi
kąsającymi
kąsającymi
kąsającymi
Ms. kąsających
kąsających
kąsających
kąsających

imiesłów przymiotnikowy bierny: kąsany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. kąsany
kąsany
kąsany
kąsane
kąsana
D. kąsanego
kąsanego
kąsanego
kąsanego
kąsanej
C. kąsanemu
kąsanemu
kąsanemu
kąsanemu
kąsanej
B. kąsanego
kąsanego
kąsany
kąsane
kąsaną
N. kąsanym
kąsanym
kąsanym
kąsanym
kąsaną
Ms. kąsanym
kąsanym
kąsanym
kąsanym
kąsanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. kąsani
kąsani
kąsane
kąsane
D. kąsanych
kąsanych
kąsanych
kąsanych
C. kąsanym
kąsanym
kąsanym
kąsanym
B. kąsanych
kąsanych
kąsanych
kąsane
N. kąsanymi
kąsanymi
kąsanymi
kąsanymi
Ms. kąsanych
kąsanych
kąsanych
kąsanych

Składnia

bez ograniczeń + kąsać +
(KOGO/CO) + (w CO)

2. dokuczać

Definicja

książk. 
powodować nieprzyjemne doznania fizyczne lub psychiczne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Połączenia

  • mróz kąsa

Cytaty

W samym księciu walczą ze sobą lekkość i powaga, lubi rozrywki, lecz życie go kąsa obowiązkami państwowymi, wśród których jest wiele spraw trudnych, jak wojny z Neapolem i papiestwem, jak bunty i spiski.

źródło: NKJP: Eugeniusz Kabatc: Vinum sacrum et profanum: wino w kulturze, wino w naturze, wino na naszym stole, 2003

Woń spalonego prochu kąsała w nozdrza.

źródło: NKJP: Stanisław Lem: Pamiętnik znaleziony w wannie, 1961

Zjadliwe miraże myśli, które kąsały me sumienie, odpychała spokojna, bijąca z niej pewność.

źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997

Obawy, że hermetyczna struktura policyjna wymknie się spod kontroli i zacznie kąsać przeciwników politycznych, w takim kontekście są uprawnione.

źródło: NKJP: Piotr Pytlakowski: My podejrzewamy, nas podejrzewają, Polityka, nr 2427, 2003-11-15

Sen, krótki, lecz intensywny, pozwalający na jaką taką regenerację sił, nagłe przebudzenie, bo kąsa mróz, bo zdrętwiały nogi, bo lina uciska uda.

źródło: NKJP: Michał Jagiełło: Wołanie w górach: wypadki i akcje ratunkowe w Tatrach, 1979

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kąsam
kąsamy
2 os. kąsasz
kąsacie
3 os. kąsa
kąsają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kąsałem
+(e)m kąsał
kąsałam
+(e)m kąsała
kąsałom
+(e)m kąsało
kąsaliśmy
+(e)śmy kąsali
kąsałyśmy
+(e)śmy kąsały
2 os. kąsałeś
+(e)ś kąsał
kąsałaś
+(e)ś kąsała
kąsałoś
+(e)ś kąsało
kąsaliście
+(e)ście kąsali
kąsałyście
+(e)ście kąsały
3 os. kąsał
kąsała
kąsało
kąsali
kąsały

bezosobnik: kąsano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę kąsał
będę kąsać
będę kąsała
będę kąsać
będę kąsało
będę kąsać
będziemy kąsali
będziemy kąsać
będziemy kąsały
będziemy kąsać
2 os. będziesz kąsał
będziesz kąsać
będziesz kąsała
będziesz kąsać
będziesz kąsało
będziesz kąsać
będziecie kąsali
będziecie kąsać
będziecie kąsały
będziecie kąsać
3 os. będzie kąsał
będzie kąsać
będzie kąsała
będzie kąsać
będzie kąsało
będzie kąsać
będą kąsali
będą kąsać
będą kąsały
będą kąsać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. kąsajmy
2 os. kąsaj
kąsajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. kąsałbym
bym kąsał
kąsałabym
bym kąsała
kąsałobym
bym kąsało
kąsalibyśmy
byśmy kąsali
kąsałybyśmy
byśmy kąsały
2 os. kąsałbyś
byś kąsał
kąsałabyś
byś kąsała
kąsałobyś
byś kąsało
kąsalibyście
byście kąsali
kąsałybyście
byście kąsały
3 os. kąsałby
by kąsał
kąsałaby
by kąsała
kąsałoby
by kąsało
kąsaliby
by kąsali
kąsałyby
by kąsały

bezosobnik: kąsano by

bezokolicznik: kąsać

imiesłów przysłówkowy współczesny: kąsając

gerundium: kąsanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kąsanie
kąsania
D. kąsania
kąsań
C. kąsaniu
kąsaniom
B. kąsanie
kąsania
N. kąsaniem
kąsaniami
Ms. kąsaniu
kąsaniach
W. kąsanie
kąsania

imiesłów przymiotnikowy czynny: kąsający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. kąsający
kąsający
kąsający
kąsające
kąsająca
D. kąsającego
kąsającego
kąsającego
kąsającego
kąsającej
C. kąsającemu
kąsającemu
kąsającemu
kąsającemu
kąsającej
B. kąsającego
kąsającego
kąsający
kąsające
kąsającą
N. kąsającym
kąsającym
kąsającym
kąsającym
kąsającą
Ms. kąsającym
kąsającym
kąsającym
kąsającym
kąsającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. kąsający
kąsający
kąsające
kąsające
D. kąsających
kąsających
kąsających
kąsających
C. kąsającym
kąsającym
kąsającym
kąsającym
B. kąsających
kąsających
kąsających
kąsające
N. kąsającymi
kąsającymi
kąsającymi
kąsającymi
Ms. kąsających
kąsających
kąsających
kąsających

imiesłów przymiotnikowy bierny: kąsany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. kąsany
kąsany
kąsany
kąsane
kąsana
D. kąsanego
kąsanego
kąsanego
kąsanego
kąsanej
C. kąsanemu
kąsanemu
kąsanemu
kąsanemu
kąsanej
B. kąsanego
kąsanego
kąsany
kąsane
kąsaną
N. kąsanym
kąsanym
kąsanym
kąsanym
kąsaną
Ms. kąsanym
kąsanym
kąsanym
kąsanym
kąsanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. kąsani
kąsani
kąsane
kąsane
D. kąsanych
kąsanych
kąsanych
kąsanych
C. kąsanym
kąsanym
kąsanym
kąsanym
B. kąsanych
kąsanych
kąsanych
kąsane
N. kąsanymi
kąsanymi
kąsanymi
kąsanymi
Ms. kąsanych
kąsanych
kąsanych
kąsanych

Składnia

bez ograniczeń + kąsać +
(KOGO/CO) + (CZYM)
bez ograniczeń + kąsać +
(KOGO/CO) + (w CO)

Frazeologizmy

ktoś kąsa rękę, która go karmi
ktoś kąsa rękę kogoś
ktoś kąsa rękę, która go karmi
ktoś kąsa rękę kogoś
Data ostatniej modyfikacji: 19.04.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json