UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

oprzeć się

Chronologizacja

XVI w., SPXVI

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	oprę się	oprzemy się
2 os.	oprzesz się	oprzecie się
3 os.	oprze się	oprą się

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	oparłem się +(e)m się oparł	oparłam się +(e)m się oparła	oparłom się +(e)m się oparło	oparliśmy się +(e)śmy się oparli	oparłyśmy się +(e)śmy się oparły
2 os.	oparłeś się +(e)ś się oparł	oparłaś się +(e)ś się oparła	oparłoś się +(e)ś się oparło	oparliście się +(e)ście się oparli	oparłyście się +(e)ście się oparły
3 os.	oparł się	oparła się	oparło się	oparli się	oparły się

bezosobnik: oparto się

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		oprzyjmy się
2 os.	oprzyj się	oprzyjcie się

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	oparłbym się bym się oparł	oparłabym się bym się oparła	oparłobym się bym się oparło	oparlibyśmy się byśmy się oparli	oparłybyśmy się byśmy się oparły
2 os.	oparłbyś się byś się oparł	oparłabyś się byś się oparła	oparłobyś się byś się oparło	oparlibyście się byście się oparli	oparłybyście się byście się oparły
3 os.	oparłby się by się oparł	oparłaby się by się oparła	oparłoby się by się oparło	oparliby się by się oparli	oparłyby się by się oparły

bezosobnik: oparto by się

bezokolicznik: oprzeć się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: oparłszy się

gerundium: oparcie się

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oparcie się	oparcia się
D.	oparcia się	oparć się
C.	oparciu się	oparciom się
B.	oparcie się	oparcia się
N.	oparciem się	oparciami się
Ms.	oparciu się	oparciach się
W.	oparcie się	oparcia się

odpowiednik aspektowy: opierać się

Pochodzenie

psł. *o(b)perti sę

Zob. przeć (przed siebie)

1. o ścianę

Definicja

świadomie przyjąć pozycję, w której, dotykając kogoś lub czegoś, nie możemy się przewrócić ani osunąć, bo ciężar naszego ciała opiera się na tym kimś lub czymś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	podeprzeć się, wesprzeć się, zeprzeć się
	hiperonimy:	dotknąć

Połączenia

oprzeć się łokciami, nogą, plecami, ręką
oprzeć się na ramieniu
oprzeć się o balustradę, o barierkę, o biurko, o blat, o drzwi, o framugę, o futrynę, o krzesło, o mur, o parapet, o pień, o poręcz, o stół, o ścianę
oprzeć się wygodnie
musieć oprzeć się

Cytaty

	Oparła się plecami o ścianę, ścisnęła łydkami teczkę. źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Kronika wypadków miłosnych, 1974
	Oparli się o siebie plecami - ona starając się, by nie dotknąć swoimi smukłymi ramionami barów tego zwalistego brutala. źródło: NKJP: Błahostka, Gazeta Wyborcza, 1997-11-28
	Wytarł czoło, oparł się na szpadlu, wyraźnie miał ochotę pogadać. źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Bóg zapłacz!, 2000
	Jedno z drzew oparło się o sieć trakcyjną na ul. Teligi, co ok. godz. 5 rano spowodowało niespełna półgodzinną przerwę w ruchu tramwajów od Prokocimia do Bieżanowa. źródło: NKJP: Falowały i spadały, Dziennik Polski, 2002-10-29
	Usiadł w jakimś fotelu, stęknął oparłszy się nieostrożnie. źródło: NKJP: Roman Bratny: Kolumbowie — rocznik 20, 1957

Składnia

	+	oprzeć się	+	(CZYM) + (o KOGO/CO)
	+	oprzeć się	+	(na KIM/CZYM)

2. na filarach

Definicja

znaleźć się w pozycji lub miejscu takim, że stykamy się z czymś w sposób, który uniemożliwia przewrócenie lub osunięcie się

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	podeprzeć się, wesprzeć się, zeprzeć się
	hiperonimy:	dotknąć

Cytaty

Obecnie jednak wydaje się oczywiste, że betonowe filary zostaną usunięte, natomiast most oprze się na oryginalnym gotyckim filarze.

źródło: NKJP: (WT): Odnaleziony filar, Dziennik Polski, 2005-03-01

Diorama zostanie powiększona tak, aby most oparł się o drugi przyczółek, będzie jeszcze parę podpór, na razie uzupełniam go o legary i jestem w trakcie wykonywania około 100 szt. podkładów mostowych.

źródło: Internet: pwm.org.pl

Składnia

oprzeć się

na CZYM | o CO

3. na faktach

Definicja

mieć kogoś lub coś za podstawę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Połączenia

autor, rząd, sąd oparł się na czymś; firma oparła się na czymś
oprzeć się na danych, na doświadczeniu, na faktach, na informacjach, na opinii, na zeznaniach

Cytaty

	Sąd, skazując oskarżonych, oparł się na zeznaniach świadka koronnego [...] źródło: NKJP: „Ośmiornica” skazana, Dziennik Polski, 2002-09-21
	Musi być co najmniej 11 dobrych graczy plus rezerwowi. Dlatego w swojej pracy chcę oprzeć się na ludziach, na zespole. źródło: NKJP: Stawiam na zespół, Dziennik Polski, 1999-06-29
	Zachowania turystyczno-rekreacyjne nie były dotąd przedmiotem badań i poza nielicznymi pracami, niewiele na ten temat napisano, dlatego siłą rzeczy należało oprzeć się na metodologiach różnych nauk o człowieku, zwłaszcza psychologii, socjologii i antropologii kulturowej. źródło: NKJP: Alicja Krzymowska-Kostrowicka: Geoekologia turystyki i wypoczynku, 1997
	Film wprawdzie nakręcił debiutant, oparł się jednak na scenariuszu wybitnego fachowca od tematyki partyzancko-wojennej – nieżyjącego już białoruskiego prozaika i literaturoznawcy [...]. źródło: NKJP: Sebastian Chosiński: East Side Story: Pokochać wroga, czyli miłość w czasach pogardy, 2009-04-08
	Twórcy firmy oparli się na modelu, który zakładał, że zatrudnionym przez nich ludziom - jeśli tylko da im się dość przestrzeni i samodzielności - wyrosną skrzydła, że sami udoskonalą szczegóły organizacyjne zgodnie ze swoimi potrzebami i jako współgospodarze postarają się przysporzyć firmie jak najwięcej korzyści. źródło: NKJP: Jacek Santorski: Miłość i praca. Proste reguły sukcesu w biznesie i życiu osobistym, 2009

Składnia

oprzeć się

na KIM/CZYM

Informacja normatywna

Uznawane za niepoprawne: oprzeć się o co

4. na rodzinie

Definicja

skorzystać z czyjejś pomocy lub wsparcia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Cytaty

O niepowodzeniach Habsburgów zadecydowała przede wszystkim obawa o przyszłość demokracji szlacheckiej pod rządami tej absolutystycznej dynastii, a także lęk elit senatorskich przed utratą wpływu na władcę mogącego oprzeć się na doradcach i wojskach ściągniętych zza odległej od Krakowa zaledwie o kilkadziesiąt kilometrów granicy.

źródło: NKJP: Polskie powiedzenia historyczne, Gazeta Wyborcza, 1998-10-09

Europa wykazuje mądrą cierpliwość w swej polityce zagranicznej, a Bush może w przyszłości oprzeć się raczej na politykach typu Colina Powella niż Donalda Rumsfelda.

źródło: NKJP: Głosy i glosy, Polityka, 2003-12-13

Żeby nie dał się nigdy zbić z obranej przez siebie koncepcji, aby ufał tylko sobie samemu i oparł się na uczciwych współpracownikach, z którymi ja miałem przyjemność współpracować.

źródło: NKJP: Internet

Składnia

oprzeć się

na KIM

Informacja normatywna

Uznawane za niepoprawne: oprzeć się o kogo

5. namowom

Definicja

nie ulec komuś lub czemuś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	obronić się, odjąć się
	antonimy:	ulec

Połączenia

oprzeć się myśli, naciskom, pokusie, presji, refleksji, uczuciu, urokowi, wrażeniu, wzruszeniu
trudno oprzeć się

Cytaty

	Tak bardzo lubię obrazy Kroplewskiego, że nie mogłam oprzeć się pokusie i kupiłam aż cztery. źródło: NKJP: Joanna Nakoneczny: Desant aniołów, Dziennik Bałtycki, 2003-12-18
	Kto próbuje dotrzeć do tych warstw języka literatury, które oparły się czasowi i stanowią jego żywą tradycję? źródło: NKJP: Bogusław Szpytma: Dokąd zmierzasz, młoda literaturo?, Gazeta Wyborcza, 1994-11-16
	Opisuje momenty, gdy nie umiała oprzeć się żądaniom mężczyzny, chociaż była zażenowana konkretną sytuacją. źródło: NKJP: Inga Iwasiów: Gender dla średnio zaawansowanych. Wykłady szczecińskie, 2004
	Toteż po jej śmierci, gdy paliłem je pod kuchnią, nie mogłem oprzeć się wrażeniu, że oto przesuwają się przez moje ręce kartki pamiętnika matki. źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Widnokrąg, 1996
	Na pewno nie można jednak pominąć odwiedzin w średniowiecznej - dobrze zachowanej - fortecy [...], która w II połowie XV wieku oparła się wojskom Mahometa II, zdobywcy Konstantynopola. źródło: NKJP: Polskie wioski na Bukowinie, Dziennik Polski, 2001-09-15

Składnia

oprzeć się

KOMU/CZEMU

Informacja normatywna

Uznawane za niepoprawne: oprzeć się przeciw komu/czemu

6. o sąd

Definicja

zostać skierowanym do rozpatrzenia w instytucji nazwanej następującym rzeczownikiem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

Połączenia

sprawa oparła się o coś
oprzeć się o sąd

Cytaty

	Takie słowa to efekt konfliktu, jaki istnieje pomiędzy kominiarzami działającymi w Olkuszu. Sprawa już oparła się o sąd oraz zainteresowano nią policję. źródło: NKJP: Kominiarska wojna, Dziennik Polski, 2002-07-05
	Sprawy takie musiały oprzeć się o samego króla. źródło: NKJP: Karol Modzelewski: Barbarzyńska Europa, 2004
	Sprawa plutonowego [...] i komediopisarza Fredry oparła się o Warszawę i nabrała politycznego wymiaru. źródło: NKJP: Irena Morawska: Pięć procent szczęścia, Gazeta Wyborcza, 1992-09-30
	Sprawa konfliktu na linii kawalerzyści - Sztab Generalny oprze się zapewne o prezydenta. źródło: NKJP: Paweł Wroński: Dziś twórcy szwadronu RP będą żalić się prezydentowi na Sztab Generalny, Gazeta Wyborcza, 1997-01-29
	Sprawa oparła się o Regionalną Izbę Obrachunkową w Koszalinie, która stwierdziła bezzasadność drugiego wniosku opozycji. źródło: NKJP: O co kłócą się radni, Dziennik Sławieński, 1999-12-30

Składnia

oprzeć się

o KOGO/CO

7. na linii frontu

Definicja

zatrzymać działania w określonym miejscu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni miejsce i jego usytuowanie w przestrzeni

Cytaty

[...] armia oparła się skrzydłem prawym o Grabie i Brzegi, a lewym skrzydłem chciała przeciąć koleje w górach i otoczyć Kraków od strony południowej.

źródło: Internet

Cofające się wojsko oparło się tuż przy granicy.

źródło: Internet

Składnia

oprzeć się

(CZYM) + GDZIE

Data ostatniej modyfikacji: 25.11.2017