UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

nieczysty

Chronologizacja

2 połowa XIV w., Bańk

Pochodzenie

Zob. czysty

1.a intencje

Definicja

niezgodny z obowiązującymi w danym środowisku zasadami moralnymi i etycznymi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  nieuczciwy
antonimy:  czysty, uczciwy

Połączenia

  • nieczysty sposób; nieczysta gra; nieczyste postępowanie, zagranie; nieczyste intencje, zamiary; interesy

Cytaty

- Od początku przypisywano związkowi jakieś nieczyste intencje. Z tego powodu odmówiono nam rejestracji związku. Dlatego sprawa trafiła do Strasburga - mówi Jerzy Gorzelik, członek zarządu Ruchu Autonomii Śląska.

źródło: NKJP: Pozew z Heimatu, Dziennik Polski, 2001-05-25

Oprócz wielu bramek kibice mogli niestety także obejrzeć bójki między zawodnikami oraz mnóstwo nieczystych zagrań.

źródło: NKJP: WP JUN AŁ ŻYR: Złotów Czarnków-Trzcianka, Gazeta Poznańska, 2002-08-08

Kowelman nie miał dobrej opinii. Mówiono, że robi nieczyste interesy.

źródło: NKJP: Jan Brzechwa: Gdy owoc dojrzewa, 1958

Muszyna zgodził się na wszystko, bo co miał robić? [...] Dał się wciągnąć przewodniczącemu w jego nieczystą grę.

źródło: NKJP: Kazimierz Orłoś: Cudowna melina, 1988

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. nieczysty
nieczysty
nieczysty
nieczyste
nieczysta
D. nieczystego
nieczystego
nieczystego
nieczystego
nieczystej
C. nieczystemu
nieczystemu
nieczystemu
nieczystemu
nieczystej
B. nieczystego
nieczystego
nieczysty
nieczyste
nieczystą
N. nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystą
Ms. nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystej
W. nieczysty
nieczysty
nieczysty
nieczyste
nieczysta
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. nieczyści
nieczyści
nieczyste
nieczyste
D. nieczystych
nieczystych
nieczystych
nieczystych
C. nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystym
B. nieczystych
nieczystych
nieczystych
nieczyste
N. nieczystymi
nieczystymi
nieczystymi
nieczystymi
Ms. nieczystych
nieczystych
nieczystych
nieczystych
W. nieczyści
nieczyści
nieczyste
nieczyste

1.b myśli

Definicja

niezgodny z tym, co w danej religii uznawane jest za właściwe i godne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

Relacje znaczeniowe

antonimy:  czysty

Połączenia

  • nieczyste życie; nieczyste myśli

Cytaty

Za wstawiennictwem św. Ojca Pio błagam Boga o łaskę umocnienia wiary, siłę duchową do przezwyciężania pokus i słabości, uwolnienie od wszelkich zniewoleń, natrętnych, często nieczystych myśli.

źródło: NKJP: Intencje modlitewne - wrzesień 2009, Głos Ojca Pio, 2009

Nie lubiła Włodka, choć zawsze był nadzwyczaj poprawny i grzeczny, a raczej ugrzeczniony. Podświadomie wyczuwała głęboko skrywany fałsz, jakieś drugie, tajemnicą zasnute nieczyste życie.

źródło: NKJP: Wiesława Maria Korczyńska: Wróć..., 2001

- Nie wolno wycierać ucha splamionego garnka. Jest on już nieczysty; kobieta winna go wynieść za miasto i potłuc. - A jeśli tego nie zrobi? - zapytał ktoś z tłumu - Wtedy kto garnka dotknie, będzie nieczysty, a kto dotykającego dotknie, będzie także nieczysty...

źródło: NKJP: Jan Dobraczyński: Święty miecz, 1949

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. nieczysty
nieczysty
nieczysty
nieczyste
nieczysta
D. nieczystego
nieczystego
nieczystego
nieczystego
nieczystej
C. nieczystemu
nieczystemu
nieczystemu
nieczystemu
nieczystej
B. nieczystego
nieczystego
nieczysty
nieczyste
nieczystą
N. nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystą
Ms. nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystej
W. nieczysty
nieczysty
nieczysty
nieczyste
nieczysta
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. nieczyści
nieczyści
nieczyste
nieczyste
D. nieczystych
nieczystych
nieczystych
nieczystych
C. nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystym
B. nieczystych
nieczystych
nieczystych
nieczyste
N. nieczystymi
nieczystymi
nieczystymi
nieczystymi
Ms. nieczystych
nieczystych
nieczystych
nieczystych
W. nieczyści
nieczyści
nieczyste
nieczyste

2. dźwięk, strzał

Definicja

niezgodny z zasadami wykonywania tego, o czym mowa

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

antonimy:  czysty

Połączenia

  • nieczysty dźwięk, ton, śpiew; strzał, rzut; nieczyste trafienie

Cytaty

Kilka nieczystych dźwięków i ledwo słyszalny, słabszy głos Janusza Panasewicza nie zniechęciły jednak publiki do świetnej zabawy.

źródło: NKJP: (PB): Lady Pank wśród Złych Psów, Express Ilustrowany, 2002-04-22

Dochodząc do suchych łąk, ustrzelił jeszcze jednego ptaka, który samobójczo leciał prosto na lufę. Nieczysty strzał, za duże skupienie śrucin poszarpało brzuch.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. nieczysty
nieczysty
nieczysty
nieczyste
nieczysta
D. nieczystego
nieczystego
nieczystego
nieczystego
nieczystej
C. nieczystemu
nieczystemu
nieczystemu
nieczystemu
nieczystej
B. nieczystego
nieczystego
nieczysty
nieczyste
nieczystą
N. nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystą
Ms. nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystej
W. nieczysty
nieczysty
nieczysty
nieczyste
nieczysta
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. nieczyści
nieczyści
nieczyste
nieczyste
D. nieczystych
nieczystych
nieczystych
nieczystych
C. nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystym
B. nieczystych
nieczystych
nieczystych
nieczyste
N. nieczystymi
nieczystymi
nieczystymi
nieczystymi
Ms. nieczystych
nieczystych
nieczystych
nieczystych
W. nieczyści
nieczyści
nieczyste
nieczyste

3. rasa

Definicja

zawierający elementy o różnych cechach lub pochodzeniu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

antonimy:  czysty

Połączenia

  • nieczysty kolor; nieczysta rasa
  • nieczysty gatunkowo, rasowo

Cytaty

[...] tylko utwór gatunkowo nieczysty, ni to komedia, ni to tragedia, pozwala wprowadzić na scenę mit jako opowieść, a nie jako rytuał, obrzęd, ceremonię.

źródło: NKJP: Jerzy Adamski: Świat jako niespełnienie albo Samobójstwo Don Juana, 2000

Według innych - tradycje Matejki, Grottgera, Kossaków, Malczewskiego należało odrzucić jako artystycznie nieczyste, skażone służebnością wobec patriotycznych zadań.

źródło: NKJP: Andrzej Osęka: Polska czy wiosna, Gazeta Wyborcza, 1996-12-20

Zauważyli [...] u poszczególnych Polaków tak różne rodzaje wymowy, korzystanie z tylu odmiennych socjodialektów, posługiwanie się tyloma nieczystymi wyrażeniami!

źródło: NKJP: Bronisław Świderski: Asystent śmierci. Powieść o karykaturach Mahometa, o miłości i nienawiści w Europie, 2007

Chodzę do weterynarza, który sam ma 2 yorki, i nikt się nie zorientował, że Max jest nieczysty rasowo.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. nieczysty
nieczysty
nieczysty
nieczyste
nieczysta
D. nieczystego
nieczystego
nieczystego
nieczystego
nieczystej
C. nieczystemu
nieczystemu
nieczystemu
nieczystemu
nieczystej
B. nieczystego
nieczystego
nieczysty
nieczyste
nieczystą
N. nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystą
Ms. nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystej
W. nieczysty
nieczysty
nieczysty
nieczyste
nieczysta
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. nieczyści
nieczyści
nieczyste
nieczyste
D. nieczystych
nieczystych
nieczystych
nieczystych
C. nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystym
B. nieczystych
nieczystych
nieczystych
nieczyste
N. nieczystymi
nieczystymi
nieczystymi
nieczystymi
Ms. nieczystych
nieczystych
nieczystych
nieczystych
W. nieczyści
nieczyści
nieczyste
nieczyste

4. duch

Definicja

taki, który ma nadprzyrodzoną moc czynienia zła lub jest źródłem zła

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja wierzenia i przesądy

Połączenia

  • nieczysty duch; mara, siła nieczysta; nieczyste moce

Cytaty

Obydwoje mogli potwierdzić jedno - coś jakby specjalnie wodziło ich po manowcach, plotło im do ucha androny i zbijało z pantałyku... Siła nieczysta - ktoś powie.

źródło: NKJP: Robert Urbański, Jacek Kondracki: Operacja „Dunaj”, 2009

- Czy może mi pani wyjaśnić znaczenie tego rytuału? - zapytuje niecierpliwie. - Ależ tak - odpowiada cicho kobieta. - Na razie uwalniam pana od nieczystych mocy.

źródło: NKJP: Christian Skrzyposzek: Mojra, 1996

W Nowym Testamencie choroby są uzdrawiane, a opętanych egzorcyzmuje się w imię Jezusa. [...] na chorych fizycznie nakładano ręce i modlono się za nich, a wobec duchów nieczystych stosowano egzorcyzmy.

źródło: NKJP: Maria Wolan: Pozornie niewinne i bezpieczne : rzecz o terapiach, medytacjach, wróżbach, zabawach z duchami, 2007

Tym razem jednak dziadek tylko machnął ręką, jakby odpędzał muchę. - Zgiń, przepadnij, maro nieczysta.

źródło: NKJP: Marek Harny: Zdrajca, 2007

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. nieczysty
nieczysty
nieczysty
nieczyste
nieczysta
D. nieczystego
nieczystego
nieczystego
nieczystego
nieczystej
C. nieczystemu
nieczystemu
nieczystemu
nieczystemu
nieczystej
B. nieczystego
nieczystego
nieczysty
nieczyste
nieczystą
N. nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystą
Ms. nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystej
W. nieczysty
nieczysty
nieczysty
nieczyste
nieczysta
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. nieczyści
nieczyści
nieczyste
nieczyste
D. nieczystych
nieczystych
nieczystych
nieczystych
C. nieczystym
nieczystym
nieczystym
nieczystym
B. nieczystych
nieczystych
nieczystych
nieczyste
N. nieczystymi
nieczystymi
nieczystymi
nieczystymi
Ms. nieczystych
nieczystych
nieczystych
nieczystych
W. nieczyści
nieczyści
nieczyste
nieczyste

Frazeologizmy

nieczyste sumienie
Data ostatniej modyfikacji: 15.05.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json