UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

niewolnik

Chronologizacja

1437, SStp

Pochodzenie

Zob. niewola

1. swego pana

Definicja

ten, kto pozostaje w całkowitej zależności i władzy swego właściciela

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Połączenia

  • afrykański, biały, czarnoskóry, czarny, murzyński; cudzy; chytry, przebiegły; zbiegły, zbuntowany niewolnik
  • niewolnicy z Afryki
  • niewolnicy i niewolnice; pan i niewolnik; jeńcy i niewolnicy, kobiety i niewolnicy, wolni i niewolnicy
  • dziecko, potomek, syn; los, sytuacja, życie niewolnika; handlarz, łowca, właściciel; powstanie, praca; targ; mentalność, moralność niewolników
  • handlarz; handel niewolnikami
  • barak, dom, obóz dla niewolników; stosunek do niewolników
  • niewolnik uciekł, zbiegł skądś; pracuje
  • czynić z kogoś, kupić, mieć, posiadać, uczynić z kogoś; traktować jakoś niewolnika; kupować, skupować, sprzedać/sprzedawać; zabijać niewolników
  • zostać niewolnikiem; handlować niewolnikami
  • polować na niewolników; dbać o niewolników; być, służyć za niewolnika
  • znęcać się nad niewolnikami

Cytaty

Milon był dziś w dobrym humorze. Śmiał się grubiańsko i pokrzykiwał wesoło na swych pomocników. [...] Westchnienie ulgi powiało nad strwożoną rzeszą jego sług i niewolników.

źródło: NKJP: Halina Rudnicka: Uczniowie Spartakusa, 1996

Pierwsze odnotowane w Luizjanie przypadki ucieczki czarnych niewolników na bagna do Indian pochodzą z 1725 r. Czarni mieszali się z czerwonoskórymi i bezskutecznie próbowali walczyć przeciwko białym.

źródło: NKJP: Marcin Fabjański: Wszystkie kolory karnawału, Polityka, 2003-03-08

Upokorzony chłopiec z gór zrozumiał, że podstawową relacją w kontaktach międzyludzkich jest związek łączący pana i niewolnika.

źródło: NKJP: Jan Tomkowski: Ciemne skrzydła Ikara. Eseje o rozpaczy, 2009

Alchemików więziono by i szantażem czy torturami zmuszano do produkcji złota na wyposażenie armii, na nowe zaciągi żołnierzy, mundury, muszkiety, armaty. Ten, kto by zdobył adepta tej nauki i uczynił z niego niewolnika, byłby władcą świata.

źródło: NKJP: Olga Tokarczuk: Podróż ludzi księgi, 1996

Nad niewolnikami znęcali się na każdym kroku, przy lada sposobności. Wyszukane tortury sprawiały im chorobliwą przyjemność.

źródło: NKJP: Arkady Fiedler: Wyspa Robinsona, 2009

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. niewolnik
niewolnicy
ndepr
niewolniki
depr
D. niewolnika
niewolników
C. niewolnikowi
niewolnikom
B. niewolnika
niewolników
N. niewolnikiem
niewolnikami
Ms. niewolniku
niewolnikach
W. niewolniku
niewolnicy
ndepr
niewolniki
depr

2. nałogu

Definicja

ten, kto jest uzależniony od kogoś lub czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie uzależnienia

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Relacje znaczeniowe

synonimy:  więzień

Połączenia

  • prawdziwy niewolnik
  • niewolnik kobiety, ludzi; grzechu, nałogu, pieniądza, pracy, systemu
  • być, stać się niewolnikiem kogoś/czegoś

Cytaty

Wolność jest w nas, Julio. Znałem bardzo bogatych ludzi, którzy tak naprawdę byli niewolnikami swoich pieniędzy.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Dwie Miłości, 2008

Człowiek, uległszy podszeptom szatana raz, ulega ciągle. Z osoby wolnej stał się niewolnikiem grzechu.

źródło: Internet

Jakże to możliwe, aby naród, który budzi podziw świata, jest natchnieniem dla innych narodów, co niedzielę wypełniający świątynie, naród, który wydał papieża [...] miał tyle milionów dobrowolnych niewolników nałogu pijaństwa i narkomanii.

źródło: NKJP: Tadeusz Loska SJ: Wszystkie moje źródła są w Tobie : nabożeństwa eucharystyczne: godziny święte-spotkania modlitewne, 1999

Ty jesteś niewolnikiem ludzi, którzy Ci wmówili tę bajkę.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. niewolnik
niewolnicy
ndepr
niewolniki
depr
D. niewolnika
niewolników
C. niewolnikowi
niewolnikom
B. niewolnika
niewolników
N. niewolnikiem
niewolnikami
Ms. niewolniku
niewolnikach
W. niewolniku
niewolnicy
ndepr
niewolniki
depr

Składnia

bez ograniczeń + niewolnik +
KOGO/CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 19.09.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json