UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zaświecić

Chronologizacja

2 połowa XV w., SStp

Pochodzenie

Zob. świecić

1. lampę

Definicja

włączyć źródło światła

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

CZŁOWIEK I TECHNIKA Energia elektryczność

Relacje znaczeniowe

synonimy:

zapalić

Połączenia

duchowny, proboszcz, przewodnik zaświecił coś; kobieta zaświeciła coś
zaświecić lampę, lampkę, latarkę, reflektor, światło, żarówkę, żyrandol
zaświecić w domu, w oknie

Cytaty

Zaświecił lampkę wiszącą nad łóżkiem, abażur miała zrobiony z czerwonych i zielonych kart celuloidu, rozpraszała przytulne światło [...].

źródło: NKJP: Leon Pawlik: Ankara, 1998

Proboszcz zaświecił żyrandol. Wszystko, co szklane i złocone, zaczęło połyskiwać i migać.

źródło: NKJP: Marian Pankowski: Fara na Pomorzu, 1997

[...] radną gdzieś kable i ciągną je nieraz kilkanaście metrów dalej, by zaświecić w domu jedną żarówkę.

źródło: NKJP: Złodzieje prądu, Tygodnik Podhalański, 1996

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zaświecę	zaświecimy
2 os.	zaświecisz	zaświecicie
3 os.	zaświeci	zaświecą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zaświeciłem +(e)m zaświecił	zaświeciłam +(e)m zaświeciła	zaświeciłom +(e)m zaświeciło	zaświeciliśmy +(e)śmy zaświecili	zaświeciłyśmy +(e)śmy zaświeciły
2 os.	zaświeciłeś +(e)ś zaświecił	zaświeciłaś +(e)ś zaświeciła	zaświeciłoś +(e)ś zaświeciło	zaświeciliście +(e)ście zaświecili	zaświeciłyście +(e)ście zaświeciły
3 os.	zaświecił	zaświeciła	zaświeciło	zaświecili	zaświeciły

bezosobnik: zaświecono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zaświećmy
2 os.	zaświeć	zaświećcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zaświeciłbym bym zaświecił	zaświeciłabym bym zaświeciła	zaświeciłobym bym zaświeciło	zaświecilibyśmy byśmy zaświecili	zaświeciłybyśmy byśmy zaświeciły
2 os.	zaświeciłbyś byś zaświecił	zaświeciłabyś byś zaświeciła	zaświeciłobyś byś zaświeciło	zaświecilibyście byście zaświecili	zaświeciłybyście byście zaświeciły
3 os.	zaświeciłby by zaświecił	zaświeciłaby by zaświeciła	zaświeciłoby by zaświeciło	zaświeciliby by zaświecili	zaświeciłyby by zaświeciły

bezosobnik: zaświecono by

bezokolicznik: zaświecić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaświeciwszy

gerundium: zaświecenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zaświecenie	zaświecenia
D.	zaświecenia	zaświeceń
C.	zaświeceniu	zaświeceniom
B.	zaświecenie	zaświecenia
N.	zaświeceniem	zaświeceniami
Ms.	zaświeceniu	zaświeceniach
W.	zaświecenie	zaświecenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: zaświecony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zaświecony	zaświecony	zaświecony	zaświecone	zaświecona
D.	zaświeconego	zaświeconego	zaświeconego	zaświeconego	zaświeconej
C.	zaświeconemu	zaświeconemu	zaświeconemu	zaświeconemu	zaświeconej
B.	zaświeconego	zaświeconego	zaświecony	zaświecone	zaświeconą
N.	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconą
Ms.	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zaświeceni	zaświeceni	zaświecone	zaświecone
D.	zaświeconych	zaświeconych	zaświeconych	zaświeconych
C.	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconym
B.	zaświeconych	zaświeconych	zaświeconych	zaświecone
N.	zaświeconymi	zaświeconymi	zaświeconymi	zaświeconymi
Ms.	zaświeconych	zaświeconych	zaświeconych	zaświeconych

odpowiednik aspektowy: zaświecać

Składnia

Rz _osobowy

zaświecić

2. latarką

Definicja

włączyć światło i skierować je na coś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

CZŁOWIEK I TECHNIKA Energia elektryczność

Połączenia

zaświecić człowiekowi, telewidzom
zaświecić lampą, latarką
zaświecić w oczy

Cytaty

Zaświecili mu lampą w oczy. - Szyfr - powiedział jeden z nich.

źródło: NKJP: Olga Tokarczuk: Prawiek i inne czasy, 1996

Kiedy przyłożyłem oko do dziury w środku drzwi, wizjera jakby, i zaświeciłem latarką przez dziurkę od klucza, to widziałem tylko tyle, że wewnątrz jest duża przestrzeń, sala.

źródło: NKJP: Zygmunt Miłoszewski: Domofon, 2005

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zaświecę	zaświecimy
2 os.	zaświecisz	zaświecicie
3 os.	zaświeci	zaświecą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zaświeciłem +(e)m zaświecił	zaświeciłam +(e)m zaświeciła	zaświeciłom +(e)m zaświeciło	zaświeciliśmy +(e)śmy zaświecili	zaświeciłyśmy +(e)śmy zaświeciły
2 os.	zaświeciłeś +(e)ś zaświecił	zaświeciłaś +(e)ś zaświeciła	zaświeciłoś +(e)ś zaświeciło	zaświeciliście +(e)ście zaświecili	zaświeciłyście +(e)ście zaświeciły
3 os.	zaświecił	zaświeciła	zaświeciło	zaświecili	zaświeciły

bezosobnik: zaświecono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zaświećmy
2 os.	zaświeć	zaświećcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zaświeciłbym bym zaświecił	zaświeciłabym bym zaświeciła	zaświeciłobym bym zaświeciło	zaświecilibyśmy byśmy zaświecili	zaświeciłybyśmy byśmy zaświeciły
2 os.	zaświeciłbyś byś zaświecił	zaświeciłabyś byś zaświeciła	zaświeciłobyś byś zaświeciło	zaświecilibyście byście zaświecili	zaświeciłybyście byście zaświeciły
3 os.	zaświeciłby by zaświecił	zaświeciłaby by zaświeciła	zaświeciłoby by zaświeciło	zaświeciliby by zaświecili	zaświeciłyby by zaświeciły

bezosobnik: zaświecono by

bezokolicznik: zaświecić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaświeciwszy

gerundium: zaświecenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zaświecenie	zaświecenia
D.	zaświecenia	zaświeceń
C.	zaświeceniu	zaświeceniom
B.	zaświecenie	zaświecenia
N.	zaświeceniem	zaświeceniami
Ms.	zaświeceniu	zaświeceniach
W.	zaświecenie	zaświecenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: zaświecony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zaświecony	zaświecony	zaświecony	zaświecone	zaświecona
D.	zaświeconego	zaświeconego	zaświeconego	zaświeconego	zaświeconej
C.	zaświeconemu	zaświeconemu	zaświeconemu	zaświeconemu	zaświeconej
B.	zaświeconego	zaświeconego	zaświecony	zaświecone	zaświeconą
N.	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconą
Ms.	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zaświeceni	zaświeceni	zaświecone	zaświecone
D.	zaświeconych	zaświeconych	zaświeconych	zaświeconych
C.	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconym
B.	zaświeconych	zaświeconych	zaświeconych	zaświecone
N.	zaświeconymi	zaświeconymi	zaświeconymi	zaświeconymi
Ms.	zaświeconych	zaświeconych	zaświeconych	zaświeconych

Składnia

zaświecić

CZYM

3. wytwarzać światło

Definicja

zacząć wytwarzać światło naturalne lub sztuczne

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Połączenia

księżyc zaświecił; gwiazda zaświeciła; słoneczko, słonko, słońce zaświeciło
zaświecić na niebie

Cytaty

A potem, od wtorku, kiedy słońce zaświeci na niebie, zaczniesz przeżywać wielkie radości i przygody [...].

źródło: NKJP: jakub Ciećkiewicz: Horoskop, Dziennik Polski, 2003-12-27

Wtedy to właśnie księżyc zaświecił prosto w okno izdebki i zalśnił pięknie na świeżo wyczyszczonej wielkiej lampie z miedzi, wiszącej na gwoździu u drzwi.

źródło: NKJP: Hanna Kostyrko: Klechdy domowe, 1960

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zaświecę	zaświecimy
2 os.	zaświecisz	zaświecicie
3 os.	zaświeci	zaświecą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zaświeciłem +(e)m zaświecił	zaświeciłam +(e)m zaświeciła	zaświeciłom +(e)m zaświeciło	zaświeciliśmy +(e)śmy zaświecili	zaświeciłyśmy +(e)śmy zaświeciły
2 os.	zaświeciłeś +(e)ś zaświecił	zaświeciłaś +(e)ś zaświeciła	zaświeciłoś +(e)ś zaświeciło	zaświeciliście +(e)ście zaświecili	zaświeciłyście +(e)ście zaświeciły
3 os.	zaświecił	zaświeciła	zaświeciło	zaświecili	zaświeciły

bezosobnik: zaświecono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zaświećmy
2 os.	zaświeć	zaświećcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zaświeciłbym bym zaświecił	zaświeciłabym bym zaświeciła	zaświeciłobym bym zaświeciło	zaświecilibyśmy byśmy zaświecili	zaświeciłybyśmy byśmy zaświeciły
2 os.	zaświeciłbyś byś zaświecił	zaświeciłabyś byś zaświeciła	zaświeciłobyś byś zaświeciło	zaświecilibyście byście zaświecili	zaświeciłybyście byście zaświeciły
3 os.	zaświeciłby by zaświecił	zaświeciłaby by zaświeciła	zaświeciłoby by zaświeciło	zaświeciliby by zaświecili	zaświeciłyby by zaświeciły

bezosobnik: zaświecono by

bezokolicznik: zaświecić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaświeciwszy

gerundium: zaświecenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zaświecenie	zaświecenia
D.	zaświecenia	zaświeceń
C.	zaświeceniu	zaświeceniom
B.	zaświecenie	zaświecenia
N.	zaświeceniem	zaświeceniami
Ms.	zaświeceniu	zaświeceniach
W.	zaświecenie	zaświecenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: zaświecony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zaświecony	zaświecony	zaświecony	zaświecone	zaświecona
D.	zaświeconego	zaświeconego	zaświeconego	zaświeconego	zaświeconej
C.	zaświeconemu	zaświeconemu	zaświeconemu	zaświeconemu	zaświeconej
B.	zaświeconego	zaświeconego	zaświecony	zaświecone	zaświeconą
N.	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconą
Ms.	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zaświeceni	zaświeceni	zaświecone	zaświecone
D.	zaświeconych	zaświeconych	zaświeconych	zaświeconych
C.	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconym	zaświeconym
B.	zaświeconych	zaświeconych	zaświeconych	zaświecone
N.	zaświeconymi	zaświeconymi	zaświeconymi	zaświeconymi
Ms.	zaświeconych	zaświeconych	zaświeconych	zaświeconych

4. odbijać światło

Definicja

zacząć odbijać światło naturalne lub sztuczne

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Połączenia

czubek czyjejś głowy zaświecił; klawiatura zaświeciła; oczy zaświeciły
zaświecić w ciemności, w słońcu

Cytaty

Kiedy w dziwacznych floresach ramy namacał klawiaturę, ta zaświeciła w ciemnościach.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Dzieci nocy, 2001

Zjeżdżali serpentynami w dół i daleko, w dolinie, zaświeciła w słońcu blacha na wieży kościoła.

źródło: NKJP: Kazimierz Orłoś: Cudowna melina, 1988

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zaświecę	zaświecimy
2 os.	zaświecisz	zaświecicie
3 os.	zaświeci	zaświecą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zaświeciłem +(e)m zaświecił	zaświeciłam +(e)m zaświeciła	zaświeciłom +(e)m zaświeciło	zaświeciliśmy +(e)śmy zaświecili	zaświeciłyśmy +(e)śmy zaświeciły
2 os.	zaświeciłeś +(e)ś zaświecił	zaświeciłaś +(e)ś zaświeciła	zaświeciłoś +(e)ś zaświeciło	zaświeciliście +(e)ście zaświecili	zaświeciłyście +(e)ście zaświeciły
3 os.	zaświecił	zaświeciła	zaświeciło	zaświecili	zaświeciły

bezosobnik: zaświecono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zaświećmy
2 os.	zaświeć	zaświećcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zaświeciłbym bym zaświecił	zaświeciłabym bym zaświeciła	zaświeciłobym bym zaświeciło	zaświecilibyśmy byśmy zaświecili	zaświeciłybyśmy byśmy zaświeciły
2 os.	zaświeciłbyś byś zaświecił	zaświeciłabyś byś zaświeciła	zaświeciłobyś byś zaświeciło	zaświecilibyście byście zaświecili	zaświeciłybyście byście zaświeciły
3 os.	zaświeciłby by zaświecił	zaświeciłaby by zaświeciła	zaświeciłoby by zaświeciło	zaświeciliby by zaświecili	zaświeciłyby by zaświeciły

bezosobnik: zaświecono by

bezokolicznik: zaświecić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaświeciwszy

gerundium: zaświecenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zaświecenie	zaświecenia
D.	zaświecenia	zaświeceń
C.	zaświeceniu	zaświeceniom
B.	zaświecenie	zaświecenia
N.	zaświeceniem	zaświeceniami
Ms.	zaświeceniu	zaświeceniach
W.	zaświecenie	zaświecenia

Składnia

Rz_konkretny

zaświecić

5. golizną

Definicja

pokazać nagą część ciała

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd

Połączenia

zaświecić gołym tyłkiem, gołą d...

Cytaty

Mężczyzna wyszedł na brzeg, wytarł się ręcznikiem, który potem owinął w pasie. Pewnie nie widział Berga, a wokół było pusto, lecz pływak nie zaświecił gołym tyłkiem, sprytnie zsuwając kąpielówki. Zaraz włożył suche gatki i dopiero wtedy zdjął ręcznik.

źródło: NKJP: Paulina Grych: Numer zerowy, 2007

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zaświecę	zaświecimy
2 os.	zaświecisz	zaświecicie
3 os.	zaświeci	zaświecą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zaświeciłem +(e)m zaświecił	zaświeciłam +(e)m zaświeciła	zaświeciłom +(e)m zaświeciło	zaświeciliśmy +(e)śmy zaświecili	zaświeciłyśmy +(e)śmy zaświeciły
2 os.	zaświeciłeś +(e)ś zaświecił	zaświeciłaś +(e)ś zaświeciła	zaświeciłoś +(e)ś zaświeciło	zaświeciliście +(e)ście zaświecili	zaświeciłyście +(e)ście zaświeciły
3 os.	zaświecił	zaświeciła	zaświeciło	zaświecili	zaświeciły

bezosobnik: zaświecono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zaświećmy
2 os.	zaświeć	zaświećcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zaświeciłbym bym zaświecił	zaświeciłabym bym zaświeciła	zaświeciłobym bym zaświeciło	zaświecilibyśmy byśmy zaświecili	zaświeciłybyśmy byśmy zaświeciły
2 os.	zaświeciłbyś byś zaświecił	zaświeciłabyś byś zaświeciła	zaświeciłobyś byś zaświeciło	zaświecilibyście byście zaświecili	zaświeciłybyście byście zaświeciły
3 os.	zaświeciłby by zaświecił	zaświeciłaby by zaświeciła	zaświeciłoby by zaświeciło	zaświeciliby by zaświecili	zaświeciłyby by zaświeciły

bezosobnik: zaświecono by

bezokolicznik: zaświecić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaświeciwszy

gerundium: zaświecenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zaświecenie	zaświecenia
D.	zaświecenia	zaświeceń
C.	zaświeceniu	zaświeceniom
B.	zaświecenie	zaświecenia
N.	zaświeceniem	zaświeceniami
Ms.	zaświeceniu	zaświeceniach
W.	zaświecenie	zaświecenia

odpowiednik aspektowy: świecić

Składnia

Rz_osobowy

zaświecić

CZYM

Frazeologizmy

coś zaświeciło pustkami
coś zaświeciło pustką

Data ostatniej modyfikacji: 07.06.2024