UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

bóg

Chronologizacja

1285, SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bóg
bogowie
ndepr
bogi
depr
D. boga
bogów
C. bogu
rzadziej bogowi
bogom
B. boga
bogów
N. bogiem
bogami
Ms. bogu
bogach
W. boże
bogowie
ndepr
bogi
depr

Pochodzenie

psł. *bogъ 'bóstwo'

1. Apollo

Definicja

istota duchowa będąca przedmiotem kultu w religiach, które uznają istnienie wielu takich istot

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja wierzenia i przesądy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  bożek, bóstwo

Połączenia

  • fałszywy; hinduski bóg; greccy, pogańscy bogowie
  • bóg Amon, Apollo, Baal, Dionizos, Hermes...
  • bóg księżyca, mórz, ognia, słońca, światła, wiatru; miłości, snu, śmierci; urodzaju, wojny, zła; kupców, lekarzy; bogowie Egiptu
  • bóg z głową szakala, ibisa, psa...
  • bóg o głowie szakala, słonia, królika...
  • bogowie i boginie, bogowie i herosi; ludzie i bogowie
  • imię, oblicze; córka; kapłani; świątynia; z rozkazu jakiegoś boga; ojciec, synowie, władca; czciciele, posłaniec, sługa, wybrańcy; kult; dar, napój; figury, obrazy, posągi, przedstawienia, rzeźby, wizerunki; wcielenia; głos; gniew, walka; łaska, opieka, przychylność, wola; królestwo, ojczyzna, siedziba, świat bogów
  • lęk przed bogami
  • mit o bogu
  • oddawać cześć, składać, złożyć ofiary; ofiarować kogoś, coś; poświęcony bogom
  • być bogiem
  • uważać się za boga
  • rozmawiać z bogami
  • ku czci; na cześć bogów

Cytaty

Wysokogórską świątynię Tlaloca - starożytnego boga gór, burz, deszczu i płodności, odkrył na Pico de Orizaba w Meksyku polski archeolog dr Stanisław Iwaniszewski.

źródło: NKJP: (PAP): Polskie odkrycie w Meksyku, Dziennik Polski - Nauka, 2001-08-22

Wśród bogów miasta Ebla znajdowały się bóstwa sumeryjskie obok semickich. Głównym bogiem miasta był Dagon, bóg rolnictwa, znany ze Starego Testamentu jako bóg Filistynów.

źródło: NKJP: Witold Tyloch: Dzieje ksiąg Starego Testamentu : szkice z krytyki biblijnej, 1981

Nannar-Sin, wraz z bogiem słońca Samaszem, bogiem Anu - panem nieba, bogiem Enlil rządzącym powietrzem, bogiem Enki rozkazującym wodom oraz boginią Ninngal, panowali nad wszystkimi grodami leżącymi w dolinie dolnego Eufratu i Tygru.

źródło: NKJP: Zofia Kossak: Przymierze, 1996

„Ten hardy młokos buntuje się przeciwko bogom. Zobaczycie, że bogowie ukarzą za to Egipt klęską suszy”. ...

źródło: NKJP: Marian Brandys: Śladami Stasia i Nel, 1961

Podstawę organizacji społecznej u Słowian stanowiła wielopokoleniowa rodzina, a jej członkowie żyli razem pod władzą najstarszego z rodu. On to pełnił funkcje kapłańskie i składał ofiary bogom uosabiającym siły przyrody - słońce, matkę-ziemię, ogień i wodę.

źródło: NKJP: Alicja Dybkowska, Jan Żaryn, Małgorzata Żaryn: Polskie dzieje od czasów najdawniejszych do współczesności, 1994

Składnia

bez ograniczeń + bóg +
(CZEGO)

2. pieniądz

Definicja

osoba lub rzecz bezkrytycznie uwielbiana

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  bożek, bóstwo

Połączenia

  • być; stać się/stawać się bogiem

Cytaty

[...] pieniądz jest potężną rzeczywistością, która zabezpiecza byt człowieka. Kiedy jednak staje się on pierwszym naszym zabezpieczeniem i podstawą naszego istnienia, kiedy stawiamy go ponad Bogiem, zasłania Boga, co więcej – sam staje się bogiem.

źródło: NKJP: Henryk Dziadosz SJ: Doświadczyć Boga:życie chrześcijańskie w Ćwiczeniach duchownych św. Ignacego Loyoli, 2000

Nasz organizm jest darem Boga. Należy poznać jego najważniejsze potrzeby i odpowiadać na nie zgodnie z życzeniem samego Dawcy. Z drugiej jednak strony trzeba pamiętać, że ciało nie jest bogiem, a jego potrzeby nie są jedyne i najważniejsze.

źródło: NKJP: Jan Paulas, Cezary Sękalski: Oni nas stworzyli, 2004

Leni i jej mąż nie kryją fascynacji dokonaniami innych gitarzystów. Mówią otwarcie, że ich pierwszym gitarowym bogiem był Jimi Hendrix.

źródło: NKJP: Piotr Iwicki: Jazz, Gazeta Wyborcza, 1995-01-12

świat nagle stanął na głowie, zatrząsł się i rozpadł na pół, by już nigdy nie zrosnąć się z powrotem. Na jednej połówce pozostał poeta Herbert ze swoim ironicznym wyśmiewaniem estetyki hałasu, na drugiej zainstalowała się czwórka moich nowych bogów: ubranych w czarne skórzane kurtki chłopaków z Queens [...]

źródło: NKJP: Kamila Sławińska: Nowy Jork. Przewodnik niepraktyczny, 2008

Frazeologizmy

jak młody bóg
za chińskiego boga

Przysłowia

Zemsta jest rozkoszą bogów
Pan Bóg nierychliwy, ale sprawiedliwy
Data ostatniej modyfikacji: 22.02.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json