UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

lokaj

Chronologizacja

1562, SPXVI

Pochodzenie

niem. Lakai

z fr. laquais

1. księcia

Definicja

służący zatrudniony w bogatym domu, ubrany w charakterystyczny strój

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  sługa, służący

Połączenia

  • lokaj w liberii
  • funkcja lokaja
  • odprowadzany przez lokaja

Cytaty

Przyglądała się potrawom, które wydały jej się prawie czarodziejskie, a potem jej uwagę przyciągnął lokaj, Murzyn usługujący przy kolacji.

źródło: NKJP: Olga Tokarczuk: Podróż ludzi księgi, 1996

W jadalni zaraz po południowym posiłku lokaj z pokojowymi rozsunął i tak długi stół.

źródło: NKJP: Teresa Bojarska: Trio, 1996

U niektórych panów lokaje [...] mieli rozkaz raz na zawsze podczas uczty pilnować, kto nie wypił, aby mu dolano.

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych, 2005

Zwijał sam bibułki, misternie kręcąc w palcach papierosy i palił je z [...] fajeczek, pieczołowicie czyszczonych przez Michałka, który również w funkcji lokaja, we fraku i w białych rękawiczkach, podawał do stołu podczas posiłków.

źródło: NKJP: Jerzy Odrowąż-Pieniążek: Więcej niż świadek, 2007

[...] kiedyś w Nieborowie zaprzyjaźniłem się z jednym z dawnych lokai Radziwiłła, szalenie miły człowiek, inteligentny, kulturalny, spokojny, nic w sobie z fagasa.

źródło: NKJP: Aleksander Wat: Mój wiek: pamiętnik mówiony, 1990

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. lokaj
lokaje
ndepr
lokaje
depr
D. lokaja
lokajów
rzadziej lokai
C. lokajowi
lokajom
B. lokaja
lokajów
rzadziej lokai
N. lokajem
lokajami
Ms. lokaju
lokajach
W. lokaju
lokaje
ndepr
lokaje
depr

2. imperializmu

Definicja

pejorat. 
człowiek przesadnie usłużny wobec kogoś mającego władzę lub wpływy, wykonujący wszystkie jego polecenia, aby uzyskać korzyści dla siebie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  pachołek, piesek, sługa, sługus

Połączenia

  • lokaj imperializmu

Cytaty

Ten, kto uderza w wartości narodowe, we własną kulturę i tradycje, chce być właściwie lokajem Europy, a nie jej współtwórcą i współgospodarzem.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 23.01.1993

Trzeba demaskować wrogów, złodziei, karierowiczów, dwulicowców i pokazywać ogółowi śmieszne figury lokai agentury rewizjonistycznej.

źródło: NKJP: Grzegorz Sołtysiak: Żołnierze partii, Gazeta Wyborcza, 1993-12-11

Myśmy zdobyli z górą 90 procent [...], bo w nas widzieli przedstawicieli ludu, widzieli, że my ich bronimy, a w Was widzieli obcych agentów, lokai obcego mocodawcy [...].

źródło: NKJP: Teresa Torańska: Oni, 1997

Wielokrotnie był przedmiotem ostrych ataków. Nazywano go sługą i lokajem Jacksona.

źródło: NKJP: Longin Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki, 1999

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. lokaj
lokaje
ndepr
lokaje
depr
D. lokaja
lokajów
rzadziej lokai
C. lokajowi
lokajom
B. lokaja
lokajów
rzadziej lokai
N. lokajem
lokajami
Ms. lokaju
lokajach
W. lokaju
lokaje
ndepr
lokaje
depr
Data ostatniej modyfikacji: 27.08.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json