Chronologizacja
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
---|---|---|---|---|---|
1 os. |
psuję |
psujemy |
|||
2 os. |
psujesz |
psujecie |
|||
3 os. |
psuje |
psują |
Czas przeszły
liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
---|---|---|---|---|---|
m | ż | n | mo | -mo | |
1 os. |
psułem +(e)m psuł |
psułam +(e)m psuła |
psułom +(e)m psuło |
psuliśmy +(e)śmy psuli |
psułyśmy +(e)śmy psuły |
2 os. |
psułeś +(e)ś psuł |
psułaś +(e)ś psuła |
psułoś +(e)ś psuło |
psuliście +(e)ście psuli |
psułyście +(e)ście psuły |
3 os. |
psuł |
psuła |
psuło |
psuli |
psuły |
bezosobnik: psuto
Czas przyszły
liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
---|---|---|---|---|---|
m | ż | n | mo | -mo | |
1 os. |
będę psuł będę psuć |
będę psuła będę psuć |
będę psuło będę psuć |
będziemy psuli będziemy psuć |
będziemy psuły będziemy psuć |
2 os. |
będziesz psuł będziesz psuć |
będziesz psuła będziesz psuć |
będziesz psuło będziesz psuć |
będziecie psuli będziecie psuć |
będziecie psuły będziecie psuć |
3 os. |
będzie psuł będzie psuć |
będzie psuła będzie psuć |
będzie psuło będzie psuć |
będą psuli będą psuć |
będą psuły będą psuć |
Tryb rozkazujący
liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
---|---|---|
1 os. |
psujmy |
|
2 os. |
psuj |
psujcie |
Tryb warunkowy
liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
---|---|---|---|---|---|
m | ż | n | mo | -mo | |
1 os. |
psułbym bym psuł |
psułabym bym psuła |
psułobym bym psuło |
psulibyśmy byśmy psuli |
psułybyśmy byśmy psuły |
2 os. |
psułbyś byś psuł |
psułabyś byś psuła |
psułobyś byś psuło |
psulibyście byście psuli |
psułybyście byście psuły |
3 os. |
psułby by psuł |
psułaby by psuła |
psułoby by psuło |
psuliby by psuli |
psułyby by psuły |
bezosobnik: psuto by
bezokolicznik: psuć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
psując
gerundium: psucie
liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
---|---|---|
M. | psucie |
psucia |
D. | psucia |
psuć |
C. | psuciu |
psuciom |
B. | psucie |
psucia |
N. | psuciem |
psuciami |
Ms. | psuciu |
psuciach |
W. | psucie |
psucia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: psujący
liczba pojedyncza | |||||
---|---|---|---|---|---|
m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
M. | psujący |
psujący |
psujący |
psujące |
psująca |
D. | psującego |
psującego |
psującego |
psującego |
psującej |
C. | psującemu |
psującemu |
psującemu |
psującemu |
psującej |
B. | psującego |
psującego |
psujący |
psujące |
psującą |
N. | psującym |
psującym |
psującym |
psującym |
psującą |
Ms. | psującym |
psującym |
psującym |
psującym |
psującej |
liczba mnoga | ||||
---|---|---|---|---|
p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
M. | psujący |
psujący |
psujące |
psujące |
D. | psujących |
psujących |
psujących |
psujących |
C. | psującym |
psującym |
psującym |
psującym |
B. | psujących |
psujących |
psujących |
psujące |
N. | psującymi |
psującymi |
psującymi |
psującymi |
Ms. | psujących |
psujących |
psujących |
psujących |
imiesłów przymiotnikowy bierny: psuty
liczba pojedyncza | |||||
---|---|---|---|---|---|
m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
M. | psuty |
psuty |
psuty |
psute |
psuta |
D. | psutego |
psutego |
psutego |
psutego |
psutej |
C. | psutemu |
psutemu |
psutemu |
psutemu |
psutej |
B. | psutego |
psutego |
psuty |
psute |
psutą |
N. | psutym |
psutym |
psutym |
psutym |
psutą |
Ms. | psutym |
psutym |
psutym |
psutym |
psutej |
liczba mnoga | ||||
---|---|---|---|---|
p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
M. | psuci |
psuci |
psute |
psute |
D. | psutych |
psutych |
psutych |
psutych |
C. | psutym |
psutym |
psutym |
psutym |
B. | psutych |
psutych |
psutych |
psute |
N. | psutymi |
psutymi |
psutymi |
psutymi |
Ms. | psutych |
psutych |
psutych |
psutych |
Pochodzenie
Czasownik odrzeczownikowy od pies (< psł. *pьsъ) z pierwotnym znaczeniem 'robić coś jak pies, na sposób psa'; zob. pies
1. zabawkę
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób
CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny funkcjonowanie urządzeń i maszyn
Połączenia
- psuć zabawkę; komputer, rower, telefon, telewizor, samochód
Cytaty
Walę w widełki, bębnię pięścią w obudowę... - Idziesz stąd, ty wariacie?! Będzie tu telefon psuł!.. To zwabiona hałasami salowa wychyla głowę z kuchni. źródło: NKJP: Jacek Głębski: Kuracja, 1998 |
|
Bywa jednak, że tanie, nie najlepszej jakości części psują samochód. Do zakupu części należy więc podejść rozważnie. źródło: NKJP: Aureliusz Mikos: Oryginalne czy podróbki?, Moto Express, 2002-06-25 |
Składnia
![]() |
+ | psuć | + |
CO
|
2. zdrowie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób
Relacje znaczeniowe
synonimy: | niszczyć |
Połączenia
- psuć oczy, zęby, żołądek
Cytaty
O wiele gorzej jest, gdy sugerując się tylko niską ceną, kupujemy żywność, najczęściej złej jakości, którą psujemy własne zdrowie. źródło: NKJP: (SJ): Polskie i dobre , Sztafeta, 52/2005 |
|
Najgorsze z ubrań także ktoś dostanie, niczego się nie wyrzuci. Po cóż więc krawiec miałby psuć sobie oczy nad stebnówką, kiedy wie, że to już nie może dobrze leżeć. źródło: NKJP: Magdalena Tulli: Skaza, 2006 |
Składnia
![]() |
+ | psuć | + |
CO +
(CZYM)
|
3. humor
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia
Połączenia
- psuć atmosferę, klimat; humor, nastrój; przyjemność, szczęście; opinię; kolację popołudnie, święta, wakacje
Cytaty
A teraz opuśćcie ten teren, bo psujecie mi popołudnie. źródło: NKJP: Mariusz Czubaj: 21:37, 2010 |
|
Nie pije? To nie zapraszać go, psuje zabawę! Nie chciałem psuć zabawy, a możliwość utraty akceptacji towarzyskiej przerażała mnie. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 2001 |
Składnia
![]() |
+ | psuć | + |
(KOMU) +
(CO)
|
4. dziecko
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata organizacje/placówki opiekuńcze i kulturalne
Połączenia
- psuć córkę, chłopca, dziecko, dziewczynę, syna, wnuka, wnuczkę; charakter
Cytaty
Może powinieneś zastanowić się, jak kobiety na ciebie patrzą. − A patrzą? Szybko opuściłam wzrok. − Nic z tego, drogi panie − pomyślałam. − Nie ja będę cię dalej psuła! źródło: NKJP: Barbara Kosmowska: Prowincja, 2002 |
|
Wspomina, że w radiu zakochał się bardzo wcześnie, bo jego ojciec nie chcąc psuć dzieci długo nie zgadzał się na obecność telewizora w domu. źródło: NKJP: Joanna Podgórska: Szwagier Wielkiego Brata, Polityka, 2001-03-17 |
|
Międzywojenna Polska podziwiała Olgę, chętnie się nią chwaliła, ale nie psuła nadmiernymi względami swojej największej artystki. źródło: NKJP: Maria Rostworowska: Portret za mgłą opowieść o Oldze Boznańskiej, 2003 |
Składnia
![]() |
+ | psuć | + |
KOGO/CO +
(CZYM)
|
5. robotę
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające
Relacje znaczeniowe
synonimy: | chrzanić, fuszerować, knocić, kulawić, okulawiać, partaczyć, partolić, patałaszyć, pieprzyć, schrzaniać, spartalać |
Połączenia
- psuć serw, zagrywkę
Cytaty
Po co smarkaczy na nauczycieli przysyłać? On sam jeszcze uczyć się potrzebuje, bo zielono ma w głowie. Tacy ludzie jak oni to tylko psują robotę [...]. źródło: NKJP: Edmund Niziurski: Księga urwisów, 1954 |
|
– Rozpoczęliśmy marnie, psuliśmy zagrywki, ale potem było dużo lepiej i pokazaliśmy chyba, że wychodzimy z kryzysu [...]. źródło: NKJP: Leszek Jaźwiecki: Energetyczne derby, 2004-03-08 |
Składnia
![]() |
+ | psuć | + |
CO
|