UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

psuć

Chronologizacja

XV w., Bor

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. psuję
psujemy
2 os. psujesz
psujecie
3 os. psuje
psują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. psułem
+(e)m psuł
psułam
+(e)m psuła
psułom
+(e)m psuło
psuliśmy
+(e)śmy psuli
psułyśmy
+(e)śmy psuły
2 os. psułeś
+(e)ś psuł
psułaś
+(e)ś psuła
psułoś
+(e)ś psuło
psuliście
+(e)ście psuli
psułyście
+(e)ście psuły
3 os. psuł
psuła
psuło
psuli
psuły

bezosobnik: psuto

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę psuł
będę psuć
będę psuła
będę psuć
będę psuło
będę psuć
będziemy psuli
będziemy psuć
będziemy psuły
będziemy psuć
2 os. będziesz psuł
będziesz psuć
będziesz psuła
będziesz psuć
będziesz psuło
będziesz psuć
będziecie psuli
będziecie psuć
będziecie psuły
będziecie psuć
3 os. będzie psuł
będzie psuć
będzie psuła
będzie psuć
będzie psuło
będzie psuć
będą psuli
będą psuć
będą psuły
będą psuć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. psujmy
2 os. psuj
psujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. psułbym
bym psuł
psułabym
bym psuła
psułobym
bym psuło
psulibyśmy
byśmy psuli
psułybyśmy
byśmy psuły
2 os. psułbyś
byś psuł
psułabyś
byś psuła
psułobyś
byś psuło
psulibyście
byście psuli
psułybyście
byście psuły
3 os. psułby
by psuł
psułaby
by psuła
psułoby
by psuło
psuliby
by psuli
psułyby
by psuły

bezosobnik: psuto by

bezokolicznik: psuć

imiesłów przysłówkowy współczesny: psując

gerundium: psucie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. psucie
psucia
D. psucia
psuć
C. psuciu
psuciom
B. psucie
psucia
N. psuciem
psuciami
Ms. psuciu
psuciach
W. psucie
psucia

imiesłów przymiotnikowy czynny: psujący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. psujący
psujący
psujący
psujące
psująca
D. psującego
psującego
psującego
psującego
psującej
C. psującemu
psującemu
psującemu
psującemu
psującej
B. psującego
psującego
psujący
psujące
psującą
N. psującym
psującym
psującym
psującym
psującą
Ms. psującym
psującym
psującym
psującym
psującej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. psujący
psujący
psujące
psujące
D. psujących
psujących
psujących
psujących
C. psującym
psującym
psującym
psującym
B. psujących
psujących
psujących
psujące
N. psującymi
psującymi
psującymi
psującymi
Ms. psujących
psujących
psujących
psujących

imiesłów przymiotnikowy bierny: psuty

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. psuty
psuty
psuty
psute
psuta
D. psutego
psutego
psutego
psutego
psutej
C. psutemu
psutemu
psutemu
psutemu
psutej
B. psutego
psutego
psuty
psute
psutą
N. psutym
psutym
psutym
psutym
psutą
Ms. psutym
psutym
psutym
psutym
psutej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. psuci
psuci
psute
psute
D. psutych
psutych
psutych
psutych
C. psutym
psutym
psutym
psutym
B. psutych
psutych
psutych
psute
N. psutymi
psutymi
psutymi
psutymi
Ms. psutych
psutych
psutych
psutych

odpowiedniki aspektowe: popsuć , zepsuć

Pochodzenie

Czasownik odrzeczownikowy od pies (< psł. *pьsъ) z pierwotnym znaczeniem 'robić coś jak pies, na sposób psa'; zob. pies

1. zabawkę

Definicja

powodować, że coś nie nadaje się do użytku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny funkcjonowanie urządzeń i maszyn

Relacje znaczeniowe

synonimy:  niszczyć
antonimy:  naprawiać

Połączenia

  • psuć zabawkę; komputer, rower, telefon, telewizor, samochód

Cytaty

Walę w widełki, bębnię pięścią w obudowę... - Idziesz stąd, ty wariacie?! Będzie tu telefon psuł!.. To zwabiona hałasami salowa wychyla głowę z kuchni.

źródło: NKJP: Jacek Głębski: Kuracja, 1998

Bywa jednak, że tanie, nie najlepszej jakości części psują samochód. Do zakupu części należy więc podejść rozważnie.

źródło: NKJP: Aureliusz Mikos: Oryginalne czy podróbki?, Moto Express, 2002-06-25

Składnia

bez ograniczeń + psuć +
CO

2. zdrowie

Definicja

pogarszać funkcjonowanie organizmu lub jego części

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób

Relacje znaczeniowe

synonimy:  niszczyć

Połączenia

  • psuć oczy, zęby, żołądek

Cytaty

O wiele gorzej jest, gdy sugerując się tylko niską ceną, kupujemy żywność, najczęściej złej jakości, którą psujemy własne zdrowie.

źródło: NKJP: (SJ): Polskie i dobre , Sztafeta, 52/2005

Najgorsze z ubrań także ktoś dostanie, niczego się nie wyrzuci. Po cóż więc krawiec miałby psuć sobie oczy nad stebnówką, kiedy wie, że to już nie może dobrze leżeć.

źródło: NKJP: Magdalena Tulli: Skaza, 2006

Składnia

bez ograniczeń + psuć +
CO + (CZYM)

3. humor

Definicja

powodować zmianę czegoś na gorsze lub mniej korzystne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Połączenia

  • psuć atmosferę, klimat; humor, nastrój; przyjemność, szczęście; opinię; kolację popołudnie, święta, wakacje

Cytaty

A teraz opuśćcie ten teren, bo psujecie mi popołudnie.

źródło: NKJP: Mariusz Czubaj: 21:37, 2010

Nie pije? To nie zapraszać go, psuje zabawę! Nie chciałem psuć zabawy, a możliwość utraty akceptacji towarzyskiej przerażała mnie.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 2001

Składnia

bez ograniczeń + psuć +
(KOMU) + (CO)

4. dziecko

Definicja

nieodpowiednim postępowaniem sprawiać, że zachowanie lub cechy charakteru jakiejś osoby zmieniają się na gorsze

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata organizacje/placówki opiekuńcze i kulturalne

Połączenia

  • psuć córkę, chłopca, dziecko, dziewczynę, syna, wnuka, wnuczkę; charakter

Cytaty

Może powinieneś zastanowić się, jak kobiety na ciebie patrzą. − A patrzą? Szybko opuściłam wzrok. − Nic z tego, drogi panie − pomyślałam. − Nie ja będę cię dalej psuła!

źródło: NKJP: Barbara Kosmowska: Prowincja, 2002

Wspomina, że w radiu zakochał się bardzo wcześnie, bo jego ojciec nie chcąc psuć dzieci długo nie zgadzał się na obecność telewizora w domu.

źródło: NKJP: Joanna Podgórska: Szwagier Wielkiego Brata, Polityka, 2001-03-17

Międzywojenna Polska podziwiała Olgę, chętnie się nią chwaliła, ale nie psuła nadmiernymi względami swojej największej artystki.

źródło: NKJP: Maria Rostworowska: Portret za mgłą opowieść o Oldze Boznańskiej, 2003

Składnia

bez ograniczeń + psuć +
KOGO/CO + (CZYM)

5. robotę

Definicja

wykonywać jakąś pracę nieumiejętnie lub niedokładnie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chrzanić, fuszerować, knocić, kulawić, okulawiać, partaczyć, partolić, patałaszyć, pieprzyć, schrzaniać, spartalać

Połączenia

  • psuć serw, zagrywkę

Cytaty

Po co smarkaczy na nauczycieli przysyłać? On sam jeszcze uczyć się potrzebuje, bo zielono ma w głowie. Tacy ludzie jak oni to tylko psują robotę [...].

źródło: NKJP: Edmund Niziurski: Księga urwisów, 1954

– Rozpoczęliśmy marnie, psuliśmy zagrywki, ale potem było dużo lepiej i pokazaliśmy chyba, że wychodzimy z kryzysu [...].

źródło: NKJP: Leszek Jaźwiecki: Energetyczne derby, 2004-03-08

Składnia

bez ograniczeń + psuć +
CO

Frazeologizmy

ktoś psuje powietrze
ktoś/coś krzyżuje szyki komuś
ktoś/coś psuje szyki komuś
ktoś/coś psuje krew komuś
Data ostatniej modyfikacji: 18.04.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj