Chronologizacja
Pochodzenie
psł. *gruša / *kruša
1.a drzewo
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin drzewa i krzewy
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa
Połączenia
- dzika, polna, stara grusza
- grusze i śliwy
- gałęzie, liście, owoce; odmiana gruszy
- grusza rosła gdzieś
- leżeć pod gruszą
Cytaty
|
Polek siadł bezmyślnie pod dziką gruszą, zasadzoną tu kiedyś przez starowierów, którzy w zamierzchłych czasach dali początek osadzie. źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie, 1959 |
|
|
Tajemnica dobrego wędzenia tkwi także w drewnie, które trafia do paleniska. Musi ono pochodzić wyłącznie z drzew liściastych i to owocowych: gruszy, śliwy i jabłoni. źródło: NKJP: Paweł Gołąb: Państwo Potapscy z Sieradza przed każdą Wielkanocą sami wędzą wędliny. Prawdziwy smak, Dziennik Łódzki, 2002-03-29 |
|
|
Przerzedzamy zawiązki owoców na jabłoniach, gruszach i innych drzewach owocowych, dzięki czemu owoce będą bardziej dorodne. źródło: NKJP: Anna Góra, Beata Wolańska, (MU): Zielony weekend, Dziennik Zachodni, 2005-05-02 |
|
|
W momencie, kiedy drzewa owocowe zrzuciły już liście, należy przystąpić do przycinania starszych drzew, szczególnie odmładzania zestarzałych jabłoni czy grusz. źródło: NKJP: (KARO): W listopadzie pamiętajcie o ogrodzie, Trybuna Śląska, 2002-10-30 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | grusza |
grusze |
|
| D. | gruszy |
grusz |
|
| C. | gruszy |
gruszom |
|
| B. | gruszę |
grusze |
|
| N. | gruszą |
gruszami |
|
| Ms. | gruszy |
gruszach |
|
| W. | gruszo |
grusze |
1.b drewno
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo materiały, narzędzia i maszyny budowlane
CZŁOWIEK I TECHNIKA Przemysł materiały używane w przemyśle
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | drewno |
Cytaty
|
Spod jego ręki wychodzą także niezwykle ciekawe zegary z dębu i gruszy. Także płaskorzeźby świętych, rzeźbione w lipie. źródło: NKJP: Na pamiątkę szkoły, Dziennik Polski, 2001-04-10 |
|
|
Najtrudniejsze było rzeźbienie deski drzeworytniczej. W nim przejawiał się kunszt twórcy. Wyszukiwał równy, bez sęków, klocek drewna, cieńszy, gdy rzeźbił tylko jedną stronę, grubszy przy obróbce obustronnej. Najchętniej stosowano drewno twarde, ale jeszcze poddające się obróbce - gruszę, buk, olchę. źródło: NKJP: Aleksander Jackowski: Polska sztuka ludowa, 1974 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | grusza |
grusze |
|
| D. | gruszy |
grusz |
|
| C. | gruszy |
gruszom |
|
| B. | gruszę |
grusze |
|
| N. | gruszą |
gruszami |
|
| Ms. | gruszy |
gruszach |
|
| W. | gruszo |
grusze |
Inne uwagi
Zwykle lp
1.c owoc
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy
Cytaty
|
Nastał czas zbiorów, nad polami dzwoniły skowronki w rozedrganym od upału powietrzu, kosy klepano na kamieniach przydrożnych, brzęczały osy opite sokiem z gruszy, błyszczała kościelna wieża, wszystko było na swoim miejscu. źródło: NKJP: Bohdan Sławiński: Królowa Tiramisu, 2008 |
|
|
Podczas sobotniej kolacji w podpetersburskim Peterhofie podawano langusty, pieczone piersi z perliczki z selerem i sosem malinowym, kawior z bieługi na ciepłych racuchach ze świeżymi poziomkami, czeczugę po peterhofsku, sorbet z estragonu i nalewki z gruszy [..]. źródło: NKJP: (PAP): Smakołyki, Dziennik Polski, 2006-07-17 |
|
|
Dawno temu, gdy gród Kazimierza otaczały lasy, rozegrała się tragedia młodego pastuszka, zabitego przez brata. Wszystkiemu winne były smaczne grusze, którymi łapczywie zajadali się bracia pod nieobecność ojca. źródło: NKJP: Włodzimierz Juszczak: Śladami znaków wiary: krzyż - grusza w Ostrzeszowie, Czas Ostrzeszowski, nr 200710, 2007 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | grusza |
grusze |
|
| D. | gruszy |
grusz |
|
| C. | gruszy |
gruszom |
|
| B. | gruszę |
grusze |
|
| N. | gruszą |
gruszami |
|
| Ms. | gruszy |
gruszach |
|
| W. | gruszo |
grusze |
2. wypoczynek
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny urlop i wypoczynek
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca wynagrodzenie za pracę
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | wczasy pod gruszą |
Cytaty
|
Obecnie nikogo [...] nie będzie już stać na pobyt w Egipcie. [...] Pozostaje grusza. źródło: Internet: forum.gazeta.pl |
|
|
[...] pieniądze za gruszę są już przelane na konto. źródło: Internet: forumprawne.org |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | grusza |
grusze |
|
| D. | gruszy |
grusz |
|
| C. | gruszy |
gruszom |
|
| B. | gruszę |
grusze |
|
| N. | gruszą |
gruszami |
|
| Ms. | gruszy |
gruszach |
|
| W. | gruszo |
grusze |
Inne uwagi
Zwykle lp
3. dopłata
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny urlop i wypoczynek
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca wynagrodzenie za pracę
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse podatki, opłaty, świadczenia pieniężne
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | wczasy pod gruszą |
Połączenia
- dostać, otrzymać gruszę
Cytaty
|
[...] musiałam wypisać urlop wypoczynkowy, bo macierzyński to nie wypoczynkowy. Dopiero wtedy otrzymałam gruszę. źródło: Internet: m.trojmiasto.pl |
|
|
Ja składałam wniosek 1.03. i nie dostałam gruszy. źródło: Internet: celnicy.pl |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | grusza |
grusze |
|
| D. | gruszy |
grusz |
|
| C. | gruszy |
gruszom |
|
| B. | gruszę |
grusze |
|
| N. | gruszą |
gruszami |
|
| Ms. | gruszy |
gruszach |
|
| W. | gruszo |
grusze |
Inne uwagi
Zwykle lp