UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ciepło II

I

przysłówek

Chronologizacja

1534, SStp

Odmiana

część mowy: przysłówek

stopień równy ciepło
stopień wyższy cieplej

Pochodzenie

Zob. ciepły

1. jest komuś

Definicja

tak, że dana osoba nie odczuwa nieprzyjemnych wrażeń, jakie odczuwa osoba, która jest za cienko ubrana w stosunku do panującej temperatury

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Pogoda warunki atmosferyczne

Cytaty

Spaliśmy tak, że gdyby mistral zerwał nam znad głów namiot, to prawdopodobnie spalibyśmy dalej. Było nam ciepło i przytulnie.

źródło: NKJP: Andrzej Bobkowski: Szkice piórkiem, 1957

Baśka potrafiła już jako noworodek drzeć się wniebogłosy, bo jej było za ciepło, będąc w samym body, a synek znajomych w tym samym momencie był w śpiochach, dodatkowych skarpetkach i rożku i miał czkawkę i broda mu się trzęsła z zimna.

źródło: NKJP: Internet

– Nic nie szkodzi, przysuń się, Tony, bliżej, będzie ci cieplej . – Melissa uśmiechnęła się zalotnie.

źródło: NKJP: Piotr Niklewicz: Niezwykła kariera Antoniego K, 2006

Składnia

Cz + ciepło +
KOMU

2. za oknem

Definicja

tak, że temperatura powietrza jest wyższa od niskiej, ale nie bardzo wysoka

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

Relacje znaczeniowe

antonimy:  zimno II

Połączenia

  • przyjemnie, wyjątkowo ciepło
  • ciepło i zimno
  • ciepło jak w uchu, jak w łaźni

Cytaty

W pokoju było przyjemnie ciepło, marcowe słońce jeszcze nie zachodziło, choć nie zaglądało w północne okno Kowalika, tyle światła przenikało przez firanki z gazy, że plamy na suficie prezentowały się wprost okazale.

źródło: NKJP: Leon Pawlik: Ankara, 1998

Najcieplej było 18 grudnia, bo aż 11,5 st. Celsjusza.

źródło: NKJP: Elżbieta Guzowska: Mniej zanieczyszczeń, Gazeta Wrocławska, 1999

3. ubrany

Definicja

w sposób chroniący przed odczuwaniem zimna na ciele

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie cechy ubrań

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

Połączenia

  • ciepło opatulić się, ubrać (się)

Cytaty

Warto się ciepło ubrać, bo temperatura nie przekroczy 0 - 1° C a nad morzem 2° C.

źródło: NKJP: Krzysztof Ścibor: Pogoda, Dziennik Bałtycki, 2004-12-29

Za woźnicą, popędzającym jedynego, rosłego i silnego konia, jechały dwie ciepło opatulone osoby, kobieta i spory chłopak, wioząc ze sobą kilka pakunków ręcznego bagażu.

źródło: NKJP: Andrzej Anonimus: Nie nadaje się, przecież to jeszcze szczeniak, 1999

4. witać kogoś

Definicja

w sposób świadczący o tym, że ktoś pozwala innym osobom odczuć, że cieszy się z ich obecności i dostrzega cechy tych osób, które uważa za dobre i korzystne dla innych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Połączenia

  • ciepło o kimś/czymś mówić, wspominać kogoś/coś, witać kogoś

Cytaty

Pod opieką Klubu Seniora znajduje się 18 osób, 14 czynnie bierze udział w zajęciach. Są ze sobą bardzo zżyci, ale ciepło witają nowe osoby.

źródło: NKJP: Żaneta Gajda: Miejsce dla seniora, Dziennik Zachodni, 2003-09-17

Komendantem obozu był Hans Boschen z Kolonii, oficer, którego pani Maria wspomina nieco cieplej, bo pomimo zakazu dojenia wysińskich krów i podbierania kurom jajek, Boschen zezwolił na karmienie mlekiem i jajkami dzieci wysiedleńców.

źródło: NKJP: Iwona Joć: Od wysiedlenia do konspiracji, Dziennik Bałtycki, 1999-12-20

5. brzmieć

Definicja

w sposób przyjemny do słuchania ze względu na swoje brzmienie

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Połączenia

  • ciepło i przyjemnie
  • brzmieć; mówić ciepło

Cytaty

Jego głos brzmiał ciepło, ale bardzo poważnie.

źródło: NKJP: Edmund Jaworski: Felietony, Gazeta Poznańska, 2004-02-27

Wyobrażałam go sobie dużo starszego. Mówił ciepło, głębokim tonem.

źródło: NKJP: Mało żyć, trzeba być, Dziennik Polski, 2006-04-29

Frazeologizmy

trzymaj się ciepło
Data ostatniej modyfikacji: 28.03.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN