UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

farba

Chronologizacja

2 połowa XV w., SStp
Inne znaczenie: 'barwa, kolor'

Pochodzenie

niem. Farbe

1. do malowania

Definicja

substancja o jakimś zabarwieniu, używana do malowania różnych przedmiotów i powierzchni

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka sztuki plastyczne

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo materiały, narzędzia i maszyny budowlane

Połączenia

  • biała, brązowa, czarna, czerwona, niebieska...; ciemna, jaskrawa, jasna, kolorowa; matowa, odblaskowa; gęsta, płynna; świeża, wyschnięta, złuszczona; zmywalna farba; farba akrylowa, akwarelowa, emulsyjna, fasadowa, klejowa, kredowa, mineralna, nawierzchniowa, ochronna, ołowiowa, podkładowa, silikonowa; antykorozyjna, drukarska, elewacyjna; ekologiczna; farby cementowe, okrętowe, ogniotrwałe, rozpuszczalnikowe, strukturalne, wapienne, wodne, wodorozcieńczalne
  • farba Dekoral, Levis, Magnat, Nobiles, Śnieżka...
  • farba jakiegoś koloru
  • farba do drewna, do ścian
  • farba w aerozolu, w sprayu; w jakimś kolorze
  • farby i barwniki; farby i emalie; farby i kleje; farby i kredki; farby i lakiery; farby i papier; farby i pędzle; płótno i farby
  • kolor, odcień, zapach; ileś litrów, kubeł, puszka, tubka; skład, składniki; warstwa farby; fabryka, hurtownia, mieszalnia, producent, produkcja; komplet farb
  • rozcieńczalnik, rozpuszczalnik do farb
  • podkład, podłoże pod farby
  • beczka, butelka, kubeł, pojemnik, puszka, tubka z farbą; kaseta, paleta; sklep z farbami
  • puszka, tubka po farbie; pędzel w farbie
  • farba blaknie, blednie, łuszczy się, odchodzi, odpada, schodzi, spływa
  • kłaść, rozmieszać, zdrapywać farbę
  • malować, namalować, odświeżyć, pokryć/pokrywać, pomalować, utrwalić, zamalować coś; malowany, ozdobiony, pachnący, pochlapany, pomalowany, wykonany, wymalowany, zachlapany jakąś farbą
  • coś obłazi z farby

Cytaty

Litr farby wystarcza na pomalowanie do 13 m2 powierzchni.

źródło: NKJP: Satynowy połysk, Dziennik Polski – Dom, 2002-07-31

Rdzę, która wychodziła na wierzch [...], zamalowano brązową farbą antykorozyjną [...].

źródło: NKJP: Stanisław Maj: Kawiarenka na Sycylii, Detektyw, 1999

Pędzel należy obficie zmoczyć farbą, szybko ją nanieść i rozprowadzić pociągnięciami w jednym kierunku.

źródło: NKJP: (BEA): Do drewna i metalu, Dziennik Polski – Dom, 2003-08-27

Do malowania tła używa się niezbyt gęstej farby olejnej, którą rozprowadza się pędzlem płaskim na płaszczyźnie płytki szkła cienką warstwą.

źródło: NKJP: Jerzy Niebojewski: Na warsztacie, Młody Technik, 1966

Budynek wygląda okropnie: brudny, odrapany, farba się łuszczy, tynki odpadają płatami.

źródło: NKJP: Wojsko, Gazeta Wyborcza - Magazyn, 1994-05-20

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. farba
farby
D. farby
farb
C. farbie
farbom
B. farbę
farby
N. farbą
farbami
Ms. farbie
farbach
W. farbo
farby

2. kosmetyk

Definicja

kosmetyk przeznaczony do zmiany koloru włosów na głowie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Pielęgnacja ciała przedmioty związane z pielęgnacją ciała

Połączenia

  • blond, brązowa, czarna; trwała, zmywalna farba; farba ziołowa; dekoloryzująca
  • farba Garnier, Wella, Palette...
  • farba jakiejś firmy
  • farba do włosów
  • farba z amoniakiem, z odżywką
  • farba w kremie
  • farba i odżywka; farby i szamponetki; kremy, szampony i farby
  • używać farby
  • nałożyć/nakładać; trzymać farbę

Cytaty

Wyrównując odcień odrostów należy pamiętać, aby nie nakładać farby na całej długości włosa.

źródło: NKJP: Małgorzata Kaczor: Kosmetyczka radzi, Tygodnik Olecki, 1998

Modni mężczyźni powinni mieć na balu włosy białe, czyli odbarwione farbą dekoloryzującą.

źródło: NKJP: (AM): Biało na głowie, Dziennik Polski, 1999-12-31

Stosując farby do włosów, możemy się uczulić na barwniki - to dość powszechne alergeny.

źródło: NKJP: Katarzyna Montgomery: Drażniące mazidła, Gazeta Wyborcza – Magazyn, 1996-05-17

[...] lepiej nie rób jaskrawego blondu farbą [...] z amoniakiem - zniszczy ci włosy.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. farba
farby
D. farby
farb
C. farbie
farbom
B. farbę
farby
N. farbą
farbami
Ms. farbie
farbach
W. farbo
farby

3. krew człowieka

Definicja

pot. 
krew człowieka

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe

Relacje znaczeniowe

synonimy:  jucha, posoka
hiperonimy:  krew

Połączenia

  • farba poszła (z nosa), tryska

Cytaty

Mnie farba tryska z palca, nie mogę uwolnić ręki, miotam się jak ranny zwierz, a ta się dławi i robi niebieska na twarzy.

źródło: NKJP: Joanna Szymczyk: Ewa i złoty kot, 2004

[...] upadł tak nieszczęśliwie, że walnął nosem o chodnik i puścił farbę.

źródło: NKJP: Internet

[...] ostatnio dostałem w nos to aż mi farba poszła.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. farba
farby
D. farby
farb
C. farbie
farbom
B. farbę
farby
N. farbą
farbami
Ms. farbie
farbach
W. farbo
farby

Inne uwagi

Zwykle lp

4. krew zwierzęcia

Definicja

łow.  pot. 
krew zwierzyny łownej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

Połączenia

  • czerwona farba
  • farba zwierzyny
  • barwa farby
  • tropienie za farbą
  • tropienie po farbie

Cytaty

Jeśli dzik po strzale poszedł dalej, należy [...] poszukać ścinków szczeciny, odłamków kości i farby, na podstawie wyglądu której można ustalić, z jakich organów ona pochodzi.

źródło: NKJP: Stanisław Godlewski: Vademecum myśliwego, 1955

Seter irlandzki [...] nadaje się do pracy w wodzie i można go szkolić do tropienia za farbą zwierzyny płowej i czarnej.

źródło: Internet

[...] analizując farbę i ślady na tropie [...] stwierdzić należy, w jakiej pozycji leżała zwierzyna, plamy farby wskażą nam miejsce postrzału.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. farba
farby
D. farby
farb
C. farbie
farbom
B. farbę
farby
N. farbą
farbami
Ms. farbie
farbach
W. farbo
farby

Inne uwagi

Zwykle lp

Frazeologizmy

farba olejna
farba plakatowa
ktoś puszcza farbę
ktoś puścił farbę
Data ostatniej modyfikacji: 07.05.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json