UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

unieść się

Chronologizacja

XVI w., SPXVI

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	uniosę się	uniesiemy się
2 os.	uniesiesz się	uniesiecie się
3 os.	uniesie się	uniosą się

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	uniosłem się +(e)m się uniósł	uniosłam się +(e)m się uniosła	uniosłom się +(e)m się uniosło	unieśliśmy się +(e)śmy się unieśli	uniosłyśmy się +(e)śmy się uniosły
2 os.	uniosłeś się +(e)ś się uniósł	uniosłaś się +(e)ś się uniosła	uniosłoś się +(e)ś się uniosło	unieśliście się +(e)ście się unieśli	uniosłyście się +(e)ście się uniosły
3 os.	uniósł się	uniosła się	uniosło się	unieśli się	uniosły się

bezosobnik: uniesiono się

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		unieśmy się
2 os.	unieś się	unieście się

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	uniósłbym się bym się uniósł	uniosłabym się bym się uniosła	uniosłobym się bym się uniosło	unieślibyśmy się byśmy się unieśli	uniosłybyśmy się byśmy się uniosły
2 os.	uniósłbyś się byś się uniósł	uniosłabyś się byś się uniosła	uniosłobyś się byś się uniosło	unieślibyście się byście się unieśli	uniosłybyście się byście się uniosły
3 os.	uniósłby się by się uniósł	uniosłaby się by się uniosła	uniosłoby się by się uniosło	unieśliby się by się unieśli	uniosłyby się by się uniosły

bezosobnik: uniesiono by się

bezokolicznik: unieść się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: uniósłszy się

gerundium: uniesienie się

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	uniesienie się	uniesienia się
D.	uniesienia się	uniesień się
C.	uniesieniu się	uniesieniom się
B.	uniesienie się	uniesienia się
N.	uniesieniem się	uniesieniami się
Ms.	uniesieniu się	uniesieniach się
W.	uniesienie się	uniesienia się

odpowiednik aspektowy: unosić się

Pochodzenie

Zob. nieść

1. do pozycji stojącej

Definicja

zmienić pozycję z siedzącej, leżącej lub innej niewyprostowanej na stojącą

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:

dźwignąć się, podnieść się, wstać

Cytaty

- No to trzeba zwozić - wuj Miecio uniósł się z fotela, postukał zgiętym palcem w barometr przybity do framugi okiennej.

źródło: NKJP: Witold Zalewski: Pożegnanie twierdzy, 2000

Uniosłem się ostrożnie, żeby wyjść, ale ona była czujna. - Niechże mnie pan nie zostawia samej...

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Za kurtyną mroku. Zabawa w chowanego, 1995

Kiedy już na dobre zaczęły się pola i chałupy ze słomianymi strzechami, zetemesowski działacz Zbrożek, jak wprawny dyrygent, uniósł się z siedzenia, rozłożył ręce i zaproponował: - Może coś zaśpiewamy?

źródło: NKJP: Marek Nowakowski: Gdzie jest droga na walne?, 2007

Składnia

unieść się

(z CZEGO)

2. nieco na łokciach

Definicja

siedząc lub leżąc, unieść trochę swoje ciało

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:

podnieść się

Połączenia

unieść się na poduszkach, na posłaniu;
unieść się w fotelu

Cytaty

Uniosła się na łokciach, siadła i ująwszy w dłonie czarną, spuchniętą od bicia twarz kołysała się w osłupieniu, mierząc nieprzytomnym spojrzeniem ciasną przestrzeń.

źródło: NKJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1971

Lekko unieśliśmy się w krzesłach i podaliśmy sobie ręce.

źródło: NKJP: Edward Stachura: Się, 1977

Składnia

	+	unieść się	+	na CZYM
	+	unieść się	+	GDZIE

3. kurtyna

Definicja

zostać podniesionym w górę

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:

podnieść się

Połączenia

głowa, ręka, warga uniosła się; ramię uniosło się; powieki uniosły się

Cytaty

	On lekko drgnął. Jego prawa dłoń uniosła się, w stronę urzędniczki. źródło: NKJP: Bronisław Świderski: Asystent śmierci. Powieść o karykaturach Mahometa, o miłości i nienawiści w Europie, 2007
	Kiedy uniosła się kurtyna, przybyli zobaczyli na scenie tercet smyczkowy. źródło: NKJP: (LEG): Tercet nie bałakał, Gazeta Wrocławska, 2003-04-07
	Ruda - w blasku ognia naprawdę ruda - głowa uniosła się, załzawiona twarz obróciła się w moją stronę. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Kisuny, 2008
	Żaluzje uniosły się z suchym szelestem. źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Serpente w raju, 2001
	W górę uniosły się polskie flagi. źródło: NKJP: (TOM PAT): Olimpiada - sprawozdania, Gazeta Poznańska, 2002-02-11

4. samolot

Definicja

wzbić się w górę

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport powietrzny

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki

Relacje znaczeniowe

synonimy:

podnieść się, wzbić się

Cytaty

Bocian najwyraźniej utykał, kiedy podeszli do niego strażacy, uniósł się w górę i odleciał.

źródło: NKJP: (mir): Bocianowi na ratunek, Gazeta Krakowska, 2003-02-11

Taki balon może unieść się w górę praktycznie z każdego miejsca, spełniającego warunki bezpieczeństwa - np. ze szkolnego boiska czy z łąki.

źródło: NKJP: (J.S.): Majestatyczny taniec w chmurach, Dziennik Bałtycki, 2002-10-30

Składnia

unieść się

(SKĄD) + (DOKĄD)

5. na wodzie

Definicja

utrzymać się na pewnej wysokości nad ziemią lub na powierzchni czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Cytaty

Tu i ówdzie na wodzie uniósł się, zamiast lilii wodnych, lekki kożuszek styropianowych bąbelków, a wszystko to okrasiły pogięte plastikowe beczki...

źródło: NKJP: Paweł Plinta: Karp nieuczesany, Dziennik Polski, 2005-04-15

Olbrzymia złowroga łuna uniosła się nad miastem.

źródło: NKJP: Andrzej Muszyński: Z historii Metalurgii, Gazeta Radomszczańska, 2009-02-12

- Wielki czarny dym uniósł się nad nimi, gdy już opadł, ich nie było.

źródło: Internet: elegant124.blogspot.com

Składnia

unieść się

na CZYM|nad KIM/CZYM

6. zapach

Definicja

o dźwięku, zapachu, pyle: rozejść się na wszystkie strony

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii zapachy

Relacje znaczeniowe

synonimy:

rozejść się

Cytaty

Tuż po rozpoczęciu ostatniego okrążenia [...] zaczął zwalniać, a z silnika uniósł się dym.

źródło: NKJP: Piekielne pół okrążenia, Dziennik Polski, 2001-04-30

Po zdjęciu wieka w krypcie uniosła się wspaniała woń.

źródło: NKJP: Marek Perzyński: Dom pełen cudów, Słowo Polskie. Gazeta Wrocławska, 2004-02-04

Wszystkie świece płonęły również przed głównym ołtarzem i otoczył nas złocisty blask. Uniosła się muzyka z organów.

źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998

Składnia

	+	unieść się	+	SKĄD
	+	unieść się	+	GDZIE

7. z byle powodu

Definicja

okazać swój gniew i oburzenie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Relacje znaczeniowe

synonimy:

zezłościć się

Cytaty

- Ile razy jeszcze - uniósł się [...] - każesz sobie powtarzać, że to nie to samo? Że nie ma porównania?

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002

Chciałbym bardzo cię przeprosić. Uniosłem się niepotrzebnie. Ale wiesz... bardzo się denerwuję jak... Po prostu w tym, co mówiłaś, usłyszałem... głos mojej matki.

źródło: NKJP: Dariusz Banek: Samo życie, odcinek 233, 2010

Składnia

	+	unieść się	+	MOWA WPROST
	+	unieść się	+	(JAK)

8. gniewem

Definicja

pod wpływem jakichś negatywnych emocji lub stanów psychicznych odstąpić od zamiaru zrobienia czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

unieść się dumą, gniewem, honorem

Cytaty

Na te słowa wszyscy w synagodze unieśli się gniewem.

źródło: NKJP: Marcin Żebrowski: Wspólnota ponad podziałami, Dziennik Bałtycki, 2001-01-28

Bieczanie mieli zatargi z sądeczanami, unieśli się pychą, ambicją, gniewem i rzekli: my wam kata nie damy, mamy dla siebie i dla swoich dzieci.

źródło: NKJP: (e): Rozmawiamy, Gazeta Krakowska, 2004-03-30

Składnia

unieść się

CZYM

Data ostatniej modyfikacji: 05.12.2016