UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wytrzeć

Chronologizacja

1470, SStp

Pochodzenie

Zob. trzeć

1. kałużę

Definicja

usunąć z powierzchni brud lub wilgoć, przesunąwszy czymś po niej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Pielęgnacja ciała czynności związane z pielęgnacją ciała i ich efekty

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka czynności związane z codziennym życiem w domu

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	obetrzeć, otrzeć, przetrzeć
	hiperonimy:	usunąć, wyczyścić, wysuszyć

Połączenia

wytrzeć czoło, dłonie, łzy, oczy, ręce, twarz, usta; kurze, podłogę
wytrzeć chusteczką, ręcznikiem, rękawem, ściereczką

Cytaty

	Wytarłem dłonie o spodnie, przykryłem twarz zmarłego kawałkiem gazy. źródło: KWSJP: Artur Baniewicz: Afrykanka, 2005
	Kiedy zauważył, że wzbudza zainteresowanie, spojrzał na kibica z wyższością, wytarł ręcznikiem niewidoczny pot i sprężystymi krokami odszedł do jednego z pokojów. źródło: KWSJP: Włodzimierz Kowalewski: Bóg zapłacz!, 2001
	Potem wyjął chusteczkę do nosa, wytarł łzy i zrobił z niej spadochron. źródło: KWSJP: Marek Miller: Pierwszy milion..., 1999
	Zakręciła piec i wytarła palce w skrawek gazety. źródło: KWSJP: Tadeusz Borowski: Pożegnanie z Marią, 1947
	Wyjąłem chusteczkę, wytarłem dłonie z okruchów rdzy. źródło: KWSJP: Stefan Chwin: Hanemann, 1995

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wytrę	wytrzemy
2 os.	wytrzesz	wytrzecie
3 os.	wytrze	wytrą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wytarłem +(e)m wytarł	wytarłam +(e)m wytarła	wytarłom +(e)m wytarło	wytarliśmy +(e)śmy wytarli	wytarłyśmy +(e)śmy wytarły
2 os.	wytarłeś +(e)ś wytarł	wytarłaś +(e)ś wytarła	wytarłoś +(e)ś wytarło	wytarliście +(e)ście wytarli	wytarłyście +(e)ście wytarły
3 os.	wytarł	wytarła	wytarło	wytarli	wytarły

bezosobnik: wytarto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wytrzyjmy
2 os.	wytrzyj	wytrzyjcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wytarłbym bym wytarł	wytarłabym bym wytarła	wytarłobym bym wytarło	wytarlibyśmy byśmy wytarli	wytarłybyśmy byśmy wytarły
2 os.	wytarłbyś byś wytarł	wytarłabyś byś wytarła	wytarłobyś byś wytarło	wytarlibyście byście wytarli	wytarłybyście byście wytarły
3 os.	wytarłby by wytarł	wytarłaby by wytarła	wytarłoby by wytarło	wytarliby by wytarli	wytarłyby by wytarły

bezosobnik: wytarto by

bezokolicznik: wytrzeć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: wytarłszy

gerundium: wytarcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wytarcie	wytarcia
D.	wytarcia	wytarć
C.	wytarciu	wytarciom
B.	wytarcie	wytarcia
N.	wytarciem	wytarciami
Ms.	wytarciu	wytarciach
W.	wytarcie	wytarcia

imiesłów przymiotnikowy bierny: wytarty

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wytarty	wytarty	wytarty	wytarte	wytarta
D.	wytartego	wytartego	wytartego	wytartego	wytartej
C.	wytartemu	wytartemu	wytartemu	wytartemu	wytartej
B.	wytartego	wytartego	wytarty	wytarte	wytartą
N.	wytartym	wytartym	wytartym	wytartym	wytartą
Ms.	wytartym	wytartym	wytartym	wytartym	wytartej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wytarci	wytarci	wytarte	wytarte
D.	wytartych	wytartych	wytartych	wytartych
C.	wytartym	wytartym	wytartym	wytartym
B.	wytartych	wytartych	wytartych	wytarte
N.	wytartymi	wytartymi	wytartymi	wytartymi
Ms.	wytartych	wytartych	wytartych	wytartych

odpowiednik aspektowy: wycierać

Składnia

Rz_żywotny	+	wytrzeć	+	CO + (CZYM) + (z CZEGO)
Rz_żywotny	+	wytrzeć	+	CO + (o CO)
Rz_żywotny	+	wytrzeć	+	CO + (w CO)

2. buty

Definicja

usunąć wilgoć lub brud z podeszew, przesuwając butami po wycieraczce

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka czynności związane z codziennym życiem w domu

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

wyczyścić

Połączenia

wytrzeć buty, nogi

Cytaty

Wytrzyj dobrze nogi. Frastli spełnił rozkaz tak gorliwie, jak gdyby chciał zedrzeć z ciżemek całą podeszwę.

źródło: KWSJP: Wacław Gołembowicz: Wędrowiec, 1963

Zaraz, chwileczkę, tylko buty wytrę.

źródło: KWSJP: Edmund Niziurski: Księga urwisów, 1954

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wytrę	wytrzemy
2 os.	wytrzesz	wytrzecie
3 os.	wytrze	wytrą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wytarłem +(e)m wytarł	wytarłam +(e)m wytarła	wytarłom +(e)m wytarło	wytarliśmy +(e)śmy wytarli	wytarłyśmy +(e)śmy wytarły
2 os.	wytarłeś +(e)ś wytarł	wytarłaś +(e)ś wytarła	wytarłoś +(e)ś wytarło	wytarliście +(e)ście wytarli	wytarłyście +(e)ście wytarły
3 os.	wytarł	wytarła	wytarło	wytarli	wytarły

bezosobnik: wytarto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wytrzyjmy
2 os.	wytrzyj	wytrzyjcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wytarłbym bym wytarł	wytarłabym bym wytarła	wytarłobym bym wytarło	wytarlibyśmy byśmy wytarli	wytarłybyśmy byśmy wytarły
2 os.	wytarłbyś byś wytarł	wytarłabyś byś wytarła	wytarłobyś byś wytarło	wytarlibyście byście wytarli	wytarłybyście byście wytarły
3 os.	wytarłby by wytarł	wytarłaby by wytarła	wytarłoby by wytarło	wytarliby by wytarli	wytarłyby by wytarły

bezosobnik: wytarto by

bezokolicznik: wytrzeć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: wytarłszy

gerundium: wytarcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wytarcie	wytarcia
D.	wytarcia	wytarć
C.	wytarciu	wytarciom
B.	wytarcie	wytarcia
N.	wytarciem	wytarciami
Ms.	wytarciu	wytarciach
W.	wytarcie	wytarcia

imiesłów przymiotnikowy bierny: wytarty

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wytarty	wytarty	wytarty	wytarte	wytarta
D.	wytartego	wytartego	wytartego	wytartego	wytartej
C.	wytartemu	wytartemu	wytartemu	wytartemu	wytartej
B.	wytartego	wytartego	wytarty	wytarte	wytartą
N.	wytartym	wytartym	wytartym	wytartym	wytartą
Ms.	wytartym	wytartym	wytartym	wytartym	wytartej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wytarci	wytarci	wytarte	wytarte
D.	wytartych	wytartych	wytartych	wytartych
C.	wytartym	wytartym	wytartym	wytartym
B.	wytartych	wytartych	wytartych	wytarte
N.	wytartymi	wytartymi	wytartymi	wytartymi
Ms.	wytartych	wytartych	wytartych	wytartych

odpowiednik aspektowy: wycierać

Składnia

Rz_osobowy

wytrzeć

3. napis

Definicja

usunąć, potarłszy czymś

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język pisanie

Relacje znaczeniowe

synonimy:

zetrzeć

Połączenia

wytrzeć gumką

Cytaty

Piki skrupulatnie wytarł napis papierową chusteczką.

źródło: KWSJP: Marek Miller: Pierwszy milion..., 1999

Coś przestało mu pasować, więc wytarł rysunek i narysował od nowa.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wytrę	wytrzemy
2 os.	wytrzesz	wytrzecie
3 os.	wytrze	wytrą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wytarłem +(e)m wytarł	wytarłam +(e)m wytarła	wytarłom +(e)m wytarło	wytarliśmy +(e)śmy wytarli	wytarłyśmy +(e)śmy wytarły
2 os.	wytarłeś +(e)ś wytarł	wytarłaś +(e)ś wytarła	wytarłoś +(e)ś wytarło	wytarliście +(e)ście wytarli	wytarłyście +(e)ście wytarły
3 os.	wytarł	wytarła	wytarło	wytarli	wytarły

bezosobnik: wytarto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wytrzyjmy
2 os.	wytrzyj	wytrzyjcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wytarłbym bym wytarł	wytarłabym bym wytarła	wytarłobym bym wytarło	wytarlibyśmy byśmy wytarli	wytarłybyśmy byśmy wytarły
2 os.	wytarłbyś byś wytarł	wytarłabyś byś wytarła	wytarłobyś byś wytarło	wytarlibyście byście wytarli	wytarłybyście byście wytarły
3 os.	wytarłby by wytarł	wytarłaby by wytarła	wytarłoby by wytarło	wytarliby by wytarli	wytarłyby by wytarły

bezosobnik: wytarto by

bezokolicznik: wytrzeć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: wytarłszy

gerundium: wytarcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wytarcie	wytarcia
D.	wytarcia	wytarć
C.	wytarciu	wytarciom
B.	wytarcie	wytarcia
N.	wytarciem	wytarciami
Ms.	wytarciu	wytarciach
W.	wytarcie	wytarcia

imiesłów przymiotnikowy bierny: wytarty

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wytarty	wytarty	wytarty	wytarte	wytarta
D.	wytartego	wytartego	wytartego	wytartego	wytartej
C.	wytartemu	wytartemu	wytartemu	wytartemu	wytartej
B.	wytartego	wytartego	wytarty	wytarte	wytartą
N.	wytartym	wytartym	wytartym	wytartym	wytartą
Ms.	wytartym	wytartym	wytartym	wytartym	wytartej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wytarci	wytarci	wytarte	wytarte
D.	wytartych	wytartych	wytartych	wytartych
C.	wytartym	wytartym	wytartym	wytartym
B.	wytartych	wytartych	wytartych	wytarte
N.	wytartymi	wytartymi	wytartymi	wytartymi
Ms.	wytartych	wytartych	wytartych	wytartych

odpowiednik aspektowy: wycierać

Składnia

Rz_osobowy

wytrzeć

CO + (CZYM)

4. nos

Definicja

zebrać wydzielinę z nosa w chusteczkę lub inny materiał

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Pielęgnacja ciała czynności związane z pielęgnacją ciała i ich efekty

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	wydmuchnąć
	hiperonimy:	wyczyścić

Połączenia

wytrzeć nos

Cytaty

	Danilo wytarł nos rękawem i nastawiając uszu, po chylił się ku stojącemu obok mężczyźnie. źródło: KWSJP: Dušan Kalić: Brzeg bez słońca, 1976
	Moja babcia darzyła lekarzy takim szacunkiem, że myślała, że wystarczy, gdy wytrze nos w lekarski fartuch, by minął jej katar. źródło: KWSJP: Jaroslav Dietl: Szpital na peryferiach, 1991
	Wytarła nos i bardzo starała się odzyskać panowanie nad sobą. źródło: KWSJP: Michał Bielecki: Siostra Komandosa, 1997
	A ten chłopak to kto? - spytała z kolei królewna i wytarła zakatarzony nos. źródło: KWSJP: Maria Krüger: Witaj Karolciu, 1970

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wytrę	wytrzemy
2 os.	wytrzesz	wytrzecie
3 os.	wytrze	wytrą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wytarłem +(e)m wytarł	wytarłam +(e)m wytarła	wytarłom +(e)m wytarło	wytarliśmy +(e)śmy wytarli	wytarłyśmy +(e)śmy wytarły
2 os.	wytarłeś +(e)ś wytarł	wytarłaś +(e)ś wytarła	wytarłoś +(e)ś wytarło	wytarliście +(e)ście wytarli	wytarłyście +(e)ście wytarły
3 os.	wytarł	wytarła	wytarło	wytarli	wytarły

bezosobnik: wytarto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wytrzyjmy
2 os.	wytrzyj	wytrzyjcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wytarłbym bym wytarł	wytarłabym bym wytarła	wytarłobym bym wytarło	wytarlibyśmy byśmy wytarli	wytarłybyśmy byśmy wytarły
2 os.	wytarłbyś byś wytarł	wytarłabyś byś wytarła	wytarłobyś byś wytarło	wytarlibyście byście wytarli	wytarłybyście byście wytarły
3 os.	wytarłby by wytarł	wytarłaby by wytarła	wytarłoby by wytarło	wytarliby by wytarli	wytarłyby by wytarły

bezosobnik: wytarto by

bezokolicznik: wytrzeć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: wytarłszy

gerundium: wytarcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wytarcie	wytarcia
D.	wytarcia	wytarć
C.	wytarciu	wytarciom
B.	wytarcie	wytarcia
N.	wytarciem	wytarciami
Ms.	wytarciu	wytarciach
W.	wytarcie	wytarcia

imiesłów przymiotnikowy bierny: wytarty

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wytarty	wytarty	wytarty	wytarte	wytarta
D.	wytartego	wytartego	wytartego	wytartego	wytartej
C.	wytartemu	wytartemu	wytartemu	wytartemu	wytartej
B.	wytartego	wytartego	wytarty	wytarte	wytartą
N.	wytartym	wytartym	wytartym	wytartym	wytartą
Ms.	wytartym	wytartym	wytartym	wytartym	wytartej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wytarci	wytarci	wytarte	wytarte
D.	wytartych	wytartych	wytartych	wytartych
C.	wytartym	wytartym	wytartym	wytartym
B.	wytartych	wytartych	wytartych	wytarte
N.	wytartymi	wytartymi	wytartymi	wytartymi
Ms.	wytartych	wytartych	wytartych	wytartych

odpowiednik aspektowy: wycierać

Składnia

Rz_osobowy	+	wytrzeć	+	CO + (CZYM)
Rz_osobowy	+	wytrzeć	+	CO + (w CO)

5. spodnie

Definicja

zniszczyć na powierzchni w wyniku częstego używania

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	przetrzeć
	hiperonimy:	zniszczyć, zużyć

Połączenia

wytarty obrus, płaszcz, sweter, szlafrok; wytarta jesionka, marynarka; wytarte dżinsy, portki, spodnie, ubranie

Cytaty

Stara kobieta siedziała w wytartym fotelu.

źródło: KWSJP: Ervin Lázár: Biały tygrys, 1974

Przyklękła obok związanych rzemieniem foteli, oparła się ramieniem o poręcz, położyła drugą rękę na wytartej kołderce.

źródło: KWSJP: Teresa Bojarska: Świtanie, przemijanie, 1996

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wytrę	wytrzemy
2 os.	wytrzesz	wytrzecie
3 os.	wytrze	wytrą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wytarłem +(e)m wytarł	wytarłam +(e)m wytarła	wytarłom +(e)m wytarło	wytarliśmy +(e)śmy wytarli	wytarłyśmy +(e)śmy wytarły
2 os.	wytarłeś +(e)ś wytarł	wytarłaś +(e)ś wytarła	wytarłoś +(e)ś wytarło	wytarliście +(e)ście wytarli	wytarłyście +(e)ście wytarły
3 os.	wytarł	wytarła	wytarło	wytarli	wytarły

bezosobnik: wytarto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wytrzyjmy
2 os.	wytrzyj	wytrzyjcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wytarłbym bym wytarł	wytarłabym bym wytarła	wytarłobym bym wytarło	wytarlibyśmy byśmy wytarli	wytarłybyśmy byśmy wytarły
2 os.	wytarłbyś byś wytarł	wytarłabyś byś wytarła	wytarłobyś byś wytarło	wytarlibyście byście wytarli	wytarłybyście byście wytarły
3 os.	wytarłby by wytarł	wytarłaby by wytarła	wytarłoby by wytarło	wytarliby by wytarli	wytarłyby by wytarły

bezosobnik: wytarto by

bezokolicznik: wytrzeć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: wytarłszy

gerundium: wytarcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wytarcie	wytarcia
D.	wytarcia	wytarć
C.	wytarciu	wytarciom
B.	wytarcie	wytarcia
N.	wytarciem	wytarciami
Ms.	wytarciu	wytarciach
W.	wytarcie	wytarcia

imiesłów przymiotnikowy bierny: wytarty

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wytarty	wytarty	wytarty	wytarte	wytarta
D.	wytartego	wytartego	wytartego	wytartego	wytartej
C.	wytartemu	wytartemu	wytartemu	wytartemu	wytartej
B.	wytartego	wytartego	wytarty	wytarte	wytartą
N.	wytartym	wytartym	wytartym	wytartym	wytartą
Ms.	wytartym	wytartym	wytartym	wytartym	wytartej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wytarci	wytarci	wytarte	wytarte
D.	wytartych	wytartych	wytartych	wytartych
C.	wytartym	wytartym	wytartym	wytartym
B.	wytartych	wytartych	wytartych	wytarte
N.	wytartymi	wytartymi	wytartymi	wytartymi
Ms.	wytartych	wytartych	wytartych	wytartych

odpowiednik aspektowy: wycierać

Inne uwagi

zwykle imb

Składnia

Rz_osobowy

wytrzeć

Frazeologizmy

ktoś wytarł podłogę kimś

Data ostatniej modyfikacji: 10.12.2024