UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

szklanka

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
W postaci: śklanka/sklanka
Na podstawie indeksu haseł

Pochodzenie

Zob. szkło

1.a naczynie

Definicja

szklane naczynie o kształcie walca, czasem lekko rozszerzające się ku górze,o pojemności zbliżonej do ćwierć litra, przeznaczone do picia różnych napojów

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  naczynie

Połączenia

  • kryształowa, plastikowa; zwykła; wysoka; duża, spora, wielka; gruba; czysta, brudna; cudza; gorąca; niepełna, pusta, pełna, próżna; niedopita; oszroniona szklanka; szklanka wypełniona czymś (do połowy, po brzegi)
  • szklanka do herbaty, do piwa, do whisky
  • szklanka z herbatą, z kawą, z kompotem, z mlekiem, z napojem, z piwem, z sokiem, z whisky, z winem, z wodą, z wrzątkiem; z napisem; szklanki z drinkami
  • szklanka na stole, na stoliku, na tacy; szklanka po herbacie, po musztardzie; szklanka w dłoni, w ręku; szklanki w kredensie
  • szklanki i butelki, szklanki i filiżanki, szklanki i kieliszki, szklanki i talerze
  • brzeg, dno, ścianka; brzęk; zawartość szklanki; komplet; produkcja szklanek
  • szklanka stoi; szklanki brzęczą, podskakują, spadają
  • wziąć/brać, zabrać; przynieść/przynosić; podać/podawać, postawić, stawiać; chwycić/chwytać; nalać/nalewać, napełnić/napełniać; podnieść, unieść; utrzymać; przechylić/przechylać, wychylić; odstawić/odstawiać, odsunąć; opróżnić; przewrócić, rozbić, tłuc szklankę
  • rzucić, stuknąć szklanką
  • wlać/wlewać, wrzucić, włożyć, wsypać/wsypywać; zajrzeć do szklanki; dolać, nalać/nalewać, rozlewać do szklanek; pić, pociągnąć/pociągać, siorbać; wylać ze szklanki
  • sięgnąć/sięgać po szklankę
  • zamieszać w szklance
  • (kawa) parzona, zaparzana, zalewana w szklance
  • śliski jak szklanka

Cytaty

Pił coś przez rurkę z wysokiej szklanki i gawędził z pianistą.

źródło: NKJP: Piotr Krawczyk: Plamka światła, 1997

Sprzedawczyni zachowywała się wyjątkowo flegmatycznie, a do picia przyniosła mi w szklance gorącą herbatę, którą musiałam wypić na miejscu.

źródło: NKJP: Katarzyna Ostrowska: Sny - klucz, 2000

W holu zrobiło się jasno, usłyszałem ściszone głosy, rozmowy, dźwięk łyżeczki stukającej o kruchą ściankę szklanki.

źródło: NKJP: Radosław Kobierski: Harar, 2005

Nalał sobie piwa i szybko podniósł szklankę do ust, żeby wyprzedzić wzbierającą pianę. Michał napił się z butelki, Andrzej ze swojej odstałej już szklanki.

źródło: NKJP: Eugeniusz Dębski: Aksamitny Anschluss, 2001

- Ja to mu nie wierzyłam, że on tak przez sen - mówi babcia, rozłożona na fotelu w wygodnej pozie, ze szklanką herbaty; oczywiście herbatę, jak na pół-Rosjankę przystało, pija babcia ze szklanki właśnie, nierzadko z wiśniowymi lub malinowymi konfiturami na małym spodeczku

źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Lala, 2006

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szklanka
szklanki
D. szklanki
szklanek
C. szklance
szklankom
B. szklankę
szklanki
N. szklanką
szklankami
Ms. szklance
szklankach
W. szklanko
szklanki

1.b zawartość

Definicja

zawartość szklanki - naczynia

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Połączenia

  • cała; kolejna, nowa; pierwsza, druga,... szklanka
  • szklanka alkoholu, bimbru, coca-coli, coli, herbaty, kawy, koniaku, lemoniady, miodu, mleka, piwa, rumu, soku, spirytusu, szampana, whisky, wina, wody, wódki, wrzątku, wywaru; bulionu, rosołu; śmietanki, śmietany; cukru, kaszy, maku, mąki, ryżu; roztworu
  • połowa szklanki
  • pić, wypić szklankę
  • popijać; zalać/zalewać szklanką; pić szklankami
  • marzyć; poprosić, prosić o szklankę (wody)

Cytaty

Wypijam łapczywie wodę, całą szklankę duszkiem.

źródło: NKJP: Dawid Bieńkowski: Biało-czerwony, 2001

Tylko nasze dzieci przymierają głodem. Nawet zwykłej szklanki mleka co dzień dla każdego z nich nie możemy zagwarantować.

źródło: NKJP: Kazimierz Barański, Jesteśmy świadomi, że..., Nakielski Czas, 2002-07-10

Wykrztuśnie, rozszerzająco i bakteriobójczo działa na oskrzela napar z tymianku. Łyżeczkę ziela zalewamy połową szklanki wrzącej wody i zaparzamy przez 10 minut.

źródło: NKJP: Dorota Romanowska, Renata Karwat: Apteka prababki, prasa, 1997

Rano dobrze też wypić szklankę soku, np. pomarańczowego, który dostarczy niezbędnej dawki witamin.

źródło: NKJP: /sin/: Najważniejszy posiłek, Echo Dnia, 2006-09-12

Na to Rosjanin poprosił o szklankę wody, wypił ją i oświadczył: Już wszystko w porządku, wymieszało się w żołądku.

źródło: NKJP: Zdzisław Morawski: Gdzie ten dom, gdzie ten świat, 1994

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szklanka
szklanki
D. szklanki
szklanek
C. szklance
szklankom
B. szklankę
szklanki
N. szklanką
szklankami
Ms. szklance
szklankach
W. szklanko
szklanki

Składnia

bez ograniczeń + szklanka +
CZEGO

2. gołoledź

Definicja

pot. 
gołoledź

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Pogoda zjawiska atmosferyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  czarny lód, gołoledź, lodowica
hiperonimy:  ślizgawka

Cytaty

Szklanka na jezdniach. Zima się rozpycha.

źródło: Internet

Uwaga: silny wiatr, śnieg i szklanka na drogach.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szklanka
szklanki
D. szklanki
szklanek
C. szklance
szklankom
B. szklankę
szklanki
N. szklanką
szklankami
Ms. szklance
szklankach
W. szklanko
szklanki

Inne uwagi

Zwykle lp

3.a drzewo

Definicja

drzewo owocowe będące odmianą wiśni, wyróżniające się słodszymi owocami w jaśniejszym kolorze i niebrudzącym sokiem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin drzewa i krzewy

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa

Cytaty

Odmiana o najpiękniej zabarwionych owocach i uważana za najsmaczniejszą ze wszystkich odmian wiśni i czereśni. Posiada bezbarwny sok (wiśnia szklanka).

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szklanka
szklanki
D. szklanki
szklanek
C. szklance
szklankom
B. szklankę
szklanki
N. szklanką
szklankami
Ms. szklance
szklankach
W. szklanko
szklanki

3.b owoc

Definicja

owoc drzewa wiśni szklanki

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Połączenia

  • wiśnie szklanki

Cytaty

Do przetworów (soków, dżemów) lepiej nadaje się odmiana sokówki, do deserów i ciast zwykle wybiera się jaśniejsze i większe wiśnie szklanki.

źródło: Internet

Na straganach dostępne są głównie wiśnie szklanki, które świetnie się nadają do przetwarzania na dżemy, kompoty i frużeliny.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szklanka
szklanki
D. szklanki
szklanek
C. szklance
szklankom
B. szklankę
szklanki
N. szklanką
szklankami
Ms. szklance
szklankach
W. szklanko
szklanki

Frazeologizmy

burza w szklance wody
Data ostatniej modyfikacji: 02.02.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json