UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

puszka

Chronologizacja

SStp, SPXVI, SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

czes. puška

1.a pojemnik

Definicja

blaszany pojemnik zamykany hermetycznie lub z przykrywką, przeznaczony do przechowywania różnych produktów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Biznes handel i usługi

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  pojemnik

Połączenia

  • półlitrowa; aluminiowa, blaszana, metalowa; kolorowa; duża, mała, wielka; otwarta, zamknięta; stara, zużyta, zardzewiała puszka; puszka pełna czegoś; porzucone puszki
  • puszka Campbella
  • puszka od herbaty, od konserw, od piwa; puszki do konserw, do napojów
  • puszka z coca-colą, z mlekiem; z fasolą, z groszkiem, z herbatą, z kawą, z kawiorem, z konserwą, z kukurydzą, z mielonką, z mięsem, z sardynkami, z tuńczykiem, z wołowiną, z żywnością; z karmą; z farbą, z lakierem; z klejem; z nabojami, z prochem; z jakimś napisem; puszki z napojami
  • puszka po coca-coli, po coli, po piwie; po herbacie, po kawie; po konserwie, po landrynkach, po sardynkach; po farbie; puszki po napojach
  • puszki i butelki, puszki i kartony, puszki i makulatura, puszki i słoiki
  • dno, ścianka, wieczko, wnętrze; kształt; objętość, pojemność; zawartość puszki; sterta, stos; produkcja; zbiórka puszek
  • otwieracz do puszek; jedzenie, owoce; ananas, brzoskwinie, groszek, kukurydza, pomidory; szynka, mięso, rybki, tuńczyk z puszki
  • uchwyt na puszkę
  • kartony z puszkami
  • ananas, brzoskwinia, kukurydza, pomidory, sardynki, szynka, tuńczyk; mleko, piwo w puszce
  • wyciągnąć, wyjąć; otworzyć/otwierać; trzymać; zgnieść/zgniatać puszkę; kolekcjonować, zbierać; kopać, rzucać puszki
  • rzucać puszkami
  • stłoczeni, ściśnięci jak sardynki w puszce, jak szprotki w puszce, jak śledzie w puszce

Cytaty

– Wystarczy na ciebie spojrzeć – Strycki wskazał oskarżycielsko na pełną petów popielniczkę, pozostawioną na podłodze przy skraju tapczanu, i na rząd puszek po piwie, pobłyskujący na półce regału.

źródło: NKJP: Piotr Zaremba: Plama na suficie, 2004

Na chleb zarabiał pracując dorywczo, ale utrzymywał się przede wszystkim z handlu starociami oraz ze zbierania puszek i makulatury.

źródło: NKJP: Życie na bruku, Dziennik Polski, 2002-11-14

– Byle do wiosny – stwierdził albinos, wyrzucając w krzaki pędzel i pustą puszkę po farbie.

źródło: NKJP: Mariusz Sieniewicz, Rebelia, 2007

Przyjeżdża posiłek: ciepła herbata, grochówka, chleb. Zygmunt nożem otwiera puszkę pasztetu.

źródło: NKJP: Paweł Kwaśniewski: Dudziestu siedmiu na dole, NKJP: Gazeta Wyborcza, 1993-10-29,

Takich tłumów na giełdzie nie było już dawno. Na wczorajszą sesję przybyło kilkuset inwestorów, bankierów, maklerów i dziennikarzy, którzy stłoczeni jak sardynki w puszce obserwowali debiut krakowskiego banku.

źródło: NKJP: Paweł Wujec: Tyci zysk z BPH, Gazeta Wyborcza, 1995-02-08

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. puszka
puszki
D. puszki
puszek
C. puszce
puszkom
B. puszkę
puszki
N. puszką
puszkami
Ms. puszce
puszkach
W. puszko
puszki

Składnia

bez ograniczeń + puszka +
(CZEGO)

1.b zawartość

Definicja

zawartość puszki - blaszanego pojemnika

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Biznes handel i usługi

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości

Połączenia

  • cała, jedna, kolejna, nowa puszka
  • puszka ananasa, brzoskwiń, groszku, kukurydzy; herbaty, konserw, mielonki, pasztetu, sardynek, szprotek, szynki, tuńczyka, tuszonki, zupy; coca-coli, coli, mleka, piwa; napoju; farby; karbidu
  • kupić puszkę czegoś

Cytaty

Kiedyś dostali wieprzową mielonkę, jednak nie mogła jej zjeść, a Karol wsunął całą puszkę za jednym posiedzeniem, mówiąc, że z musztardą to wszystko smakuje.

źródło: NKJP: Paulina Grych: Schiza, 2008

Niektórzy piją nawet przed imprezą olej (ale chyba trzeba być już naprawdę zdesperowanym) albo zjadają puszkę sardynek.

źródło: NKJP: Na kaca nie ma mocnych, Dziennik Polski, 2001-11-17

Gdy na podmiejskie wysypisko zajeżdża śmieciara, ludzie zrywają się do biegu. Czekają na nią po kilka godzin. Biegną wpatrzeni w zawartość wysypującą się ze skrzyni, wprawnym okiem wypatrując co lepszych kawałków. Świeżo otwartą i nie dojedzoną puszkę.

źródło: NKJP: Dawid Warszawski: Śmieć dawniej i dziś, Gazeta Wyborcza,1996-11-29

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. puszka
puszki
D. puszki
puszek
C. puszce
puszkom
B. puszkę
puszki
N. puszką
puszkami
Ms. puszce
puszkach
W. puszko
puszki

Składnia

bez ograniczeń + puszka +
CZEGO

2. skarbonka

Definicja

przenośna skarbonka używana do zbierania pieniędzy podczas zbiórek publicznych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse czynności, przedmioty związane z pieniędzmi

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  skarbonka

Połączenia

  • kartonowa; specjalna, oznakowana; pełna, pusta puszka; zapieczętowane, zaplombowane puszki
  • puszki kwestarzy, wolontariuszy
  • puszka na datki, na pieniądze
  • puszka z datkami, z pieniędzmi, z bilonem
  • zbiórka do puszek; pieniądze z puszki
  • wolontariusze z puszkami
  • opieczętować; wystawić/wystawiać; otworzyć/otwierać, opróżnić puszkę
  • potrząsać puszką
  • rzucić/rzucać, wrzucić/wrzucać; uzbierać, zebrać/zbierać do puszki
  • chodzić, kwestować, stać, stanąć z puszką

Cytaty

Zamiast tego każdy mógł wrzucać do specjalnie przygotowanych puszek dobrowolne datki, mające wesprzeć działania Obywatelskiego Komitetu Ratowania Krakowa.

źródło: NKJP: 200-letnia galeria, Dziennik Polski, 2003-05-19

Inicjatywę wsparli wolontariusze z PCK, którzy prowadzili kwestę do puszek.

źródło: NKJP: (ST): Artyści powodzianom, Dziennik Polski, 2001-08-16

Również w niedzielę 40 wolontariuszy zaopatrzonych w identyfikatory i puszki do kwestowania ruszyło do wszystkich miejscowości gminy Tuchola. – Zebraliśmy łącznie 4175,13 zł.

źródło: NKJP: Lucyna Zdanowska: Pod młotek poszły maskotka i świecznik , Tygfodnik tucholski, 2008

Siąpiący deszcz w Dniu Zadusznym pokrzyżował plany organizatorów kwesty na Starym Cmentarzu. Było mniej osób, a więc i mniej grosików wrzucanych do puszki.

źródło: NKJP: (Kis, baja): Worek złotówek z kwesty, Dziennik Polski, 2002-11-04

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. puszka
puszki
D. puszki
puszek
C. puszce
puszkom
B. puszkę
puszki
N. puszką
puszkami
Ms. puszce
puszkach
W. puszko
puszki

3. kielich

Definicja

rel.  pot. 
w liturgii Kościoła katolickiego kielich z przykrywką przeznaczony do przechowywania konsekrowanych komunikantów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół sakramenty i obrzędy religijne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  cyborium

Cytaty

[...] w tabernakulum nie zmieści się monstrancja. Nie trzyma się w nim również kielichów. Przechowuje się tam puszki z komunikantami oraz puszkę z hostią używaną do wystawiania w monstrancji, do której wkłada się ją na początku nabożeństwa.

źródło: NKJP: Internet

Włodarze miasta podarowali papieżowi paterę oraz puszkę na komunikanty, natomiast powiat przekazał ornat.

źródło: NKJP: (SK): Błogosławiony z Sanoka, Dziennik Polski, 2001-07-09

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. puszka
puszki
D. puszki
puszek
C. puszce
puszkom
B. puszkę
puszki
N. puszką
puszkami
Ms. puszce
puszkach
W. puszko
puszki

4. z przewodami elektrycznymi

Definicja

pojemnik osłaniający miejsce, w którym koncentrują się przewody elektryczne, montowany w ścianie, będący częścią instalacji elektrycznej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Energia elektryczność

Połączenia

  • puszka elektryczna

Cytaty

Oprócz dachu, drzwi, naruszonych niektórych ścianek, zniszczeniu uległy m.in. termy, spod tynku wyrwane zostały puszki prądowe.

źródło: NKJP: Niewidzialny gość, Dziennik Polski, 2002-04-22

Zakład w ramach czynności bieżącego utrzymania założy przykrywki na puszki elektryczne znajdujące się w częściach wspólnych do dnia 31.03.2004 r., natomiast zadaszenie śmietnika zostanie zrealizowane do końca II kwartału 2004 r.

źródło: NKJP: Mariusz Mróz: Kłopoty mieszkańców z ul. Pracy, Nowiny Raciborskie, 2004-02-24

Wąskie strużki czerni wędrowały po ścianach, szukając drogi w górę. Znikały przy rurach z gazem, w grzejnikach, puszkach elektrycznych, w suficie za lampami jarzeniowymi.

źródło: NKJP: Zygmunt Miłoszewski: Domofon, 2005

Nielegalny pobór energii elektrycznej z puszki na klatce schodowej ujawnili policjanci, 8 kwietnia, podczas interwencji w budynku w centrum miasta.

źródło: NKJP: 997, Nowiny Raciborskie, 2004-04-20

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. puszka
puszki
D. puszki
puszek
C. puszce
puszkom
B. puszkę
puszki
N. puszką
puszkami
Ms. puszce
puszkach
W. puszko
puszki

5. mózgowa

Definicja

anat.  zool. 
część organizmu żywego zrobiona z twardej tkanki kostnej lub rogowej, osłaniająca jakieś organy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

Połączenia

  • puszka głowowa, mózgowa; rogowa

Cytaty

Zapewne więc niesłuszne jest wiązanie wzrostu pojemności puszki mózgowej naszych przodków wyłącznie z rozwojem ich zdolności intelektualnych.

źródło: NKJP: Jerzy Dzik: Dzieje życia na ziemi: wprowadzenie do paleobiologii , 1992

Holtz w 1994 na podstawie kilku cech, np. kształtu puszki mózgowej i długiego niskiego otworu w szczęce górnej, uznał troodony za krewnych ornitomimozaurów.

źródło: NKJP: Internet

A te rzekome nauszniki opasujące głowę ważki to były właśnie oczy. [...] Dzięki tym ogromnym oczom opasującym puszkę głowową zwiększa się obszar obserwowany przez owada.

źródło: NKJP: Alicja Zięba: Owadów widzenie świata, Dziennik Polski, 2002-12-04

Pokazuje także przekrój kopyta z doskonale widocznym tworzywem kopytowym, strzałką gąbczastą oraz białą linią, łączącą wewnętrzną część kopyta z puszką kopytową. - To właśnie na tej puszce pracuje kowal podkuwacz - wyjaśnia.

źródło: NKJP: Sławomir Mizerski: Ważny element w życiu konia, Polityka, 2006-09-16

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. puszka
puszki
D. puszki
puszek
C. puszce
puszkom
B. puszkę
puszki
N. puszką
puszkami
Ms. puszce
puszkach
W. puszko
puszki

Składnia

bez ograniczeń + puszka +
JAKA

6. więzienie

Definicja

przestęp. 
więzienie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa więzienie i kara

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ciupa, kić, kryminał, mamer, paka, pudło, ul, więzienie, więzień, zakład karny

Cytaty

W puszce chłopaki opowiadali mi o dziewczynach, miastach, ulicach i knajpach, a ja im to wszystko rysowałem, żeby nie zapomnieli wolności.

źródło: NKJP: Witold Horwath: Seans, 2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. puszka
puszki
D. puszki
puszek
C. puszce
puszkom
B. puszkę
puszki
N. puszką
puszkami
Ms. puszce
puszkach
W. puszko
puszki

Frazeologizmy

puszka Pandory
z puszki
Data ostatniej modyfikacji: 20.10.2013
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json