UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

garnek

Chronologizacja

1425, SStp

Pochodzenie

zach. psł. *gr̥nъkъ 'wypalone naczynie gliniane'

1.a naczynie

Definicja

okrągłe naczynie z wysokimi ściankami i z uchami przeznaczone do gotowania w nim lub przechowywania jedzenia

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  naczynie

Połączenia

  • aluminiowy, gliniany, kamienny, kamionkowy, metalowy, miedziany, stalowy, żelazny, żeliwny; emaliowany; płaski, wysoki; duży, gigantyczny, olbrzymi, wielki, mały; biały, czerwony; ciężki; specjalny, zwykły; dziurawy, pęknięty; brudny; gorący, dymiący, parujący, podgrzany; pełny, pusty; nowy, stary; przypalony garnek; garnek pełen, pełny czegoś; pogięte, potłuczone garnki
  • garnek Zeptera
  • garnek do gotowania; do kapusty; garnek z gliny, ze stali
  • garnek z bigosem, z mięsem, z mlekiem, z rosołem, z ryżem, ze smalcem, z wodą, z wrzątkiem, z ziemniakami, z zupą, z żurem; z jedzeniem; ze zlewkami; z pieniędzmi; z popiołem
  • garnek na kuchence, na kuchni, na ogniu, na piecu; garnki w kuchni
  • garnki i doniczki, garnki i dzbanki, garnki i miski, garnki i naczynia, garnki i patelnie, garnki i rondle, garnki i talerze
  • brzeg, dno, ucho; średnica; fragment; zawartość garnka; komplet, zestaw; skorupy garnków
  • pokrywka od garnka
  • pokrywka na garnku; kasza, kartofle, kura, mięso, mleko, woda, ziemniaki, zupa w garnku
  • garnek stoi, bulgocze
  • przykryć/przykrywać; odkryć/odkrywać, postawić, stawiać, wstawić/wstawiać; odstawić/odstawiać, przesunąć/przesuwać; podstawić/podstawiać; podgrzać, zdjąć (z ognia) garnek; lepić, ulepić, wypalać, wyrabiać; myć, szorować, zmywać garnki
  • tłuc garnkami
  • zastawiony garnkami
  • przełożyć, wlać/wlewać, włożyć/wkładać, wrzucić/wrzucać; zajrzeć/zaglądać do garnka
  • bić, tłuc w garnki
  • gotować, mieszać, wymieszać, zagotować, zamieszać w garnku

Cytaty

Na piecu stał garnek z mlekiem i czajnik.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Koniec świata w Breslau, 2003

W pobielanym piecu buzuje ogień, w ogromnym garnku gotuje się w całości kura w jarzynach na poczęstunek dla gości.

źródło: NKJP: Sługa Boży, Dziennik Polski, 2000-10-07

Właścicielka jednego z mieszkań postawiła garnek z jedzeniem na włączonej kuchence i wyszła z domu.

źródło: NKJP: A.Kwiatkowski: Gdy pamięć zawodzi, straż przez okno wchodzi, Tygodnik Ciechanowski, 2004-04-17

Na loch natrafił. Wszedł tam, bracie, i skarb znalazł, garnek z pieniędzmi złotymi, a koło tego garnka kościotrupa na łańcuchu.

źródło: NKJP: Edmund Nizurski: Księga urwisów, 1954

Głowa to zazwyczaj stare szmaty wypchane słomą, a ozdabia ją kapelusz, czapka, hełm czy dziurawy garnek. Do takiej kukły często przywiązuje się puszki po konserwach, butelki i obwiesza dodatkowo wstążkami.

źródło: NKJP: Jolanta Flach: Strachom należy się kłaniać, prasa, 1999

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. garnek
garnki
D. garnka
garnków
C. garnkowi
garnkom
B. garnek
garnki
N. garnkiem
garnkami
Ms. garnku
garnkach
W. garnku
garnki

1.b zawartość

Definicja

zawartość garnka - naczynia

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Połączenia

  • cały garnek
  • dwa garnki
  • garnek barszczu, kapusty, miodu, mleka, wody, ziemniaków, zupy
  • pół garnka

Cytaty

- Za jednym razem mogę zjeść przykładowo: pół kilograma płatków owsianych z litrem mleka, słoik dżemu, cały chleb, ciastka, pół garnka zupy [...].

źródło: NKJP: Elżbieta Borek: Szczupła do śmierci, Dziennik Polski, 2003-06-07

- A, tak. Orelka, nastaw no znów parę garnków wody, bo ta już wystygła - poleciła babcia.

źródło: NKJP: Małgorzata Musierowicz: Dziecko piątku, 1993

...rosołu zostawiłam cały garnek, żeby mieli, jak wrócą.

źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Dziewczyny z Portofino, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. garnek
garnki
D. garnka
garnków
C. garnkowi
garnkom
B. garnek
garnki
N. garnkiem
garnkami
Ms. garnku
garnkach
W. garnku
garnki

Składnia

bez ograniczeń + garnek +
CZEGO

Frazeologizmy

ktoś nie ma co do garnka włożyć
ktoś nie ma czego do garnka włożyć
ktoś zagląda w garnki komuś
ktoś zagląda do garnka komuś
ktoś zagląda do cudzego garnka
ktoś zagląda do garnków komuś
ktoś zagląda w garnki komuś
ktoś zagląda do garnka komuś
ktoś zagląda do cudzego garnka
ktoś zagląda do garnków komuś

Przysłowia

Nie święci garnki lepią
Przyganiał kocioł garnkowi
Przyganiał kocioł garnkowi, a sam smoli
Przymawiał sagan garnkowi
Przyganiał sagan garnkowi
Data ostatniej modyfikacji: 09.05.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json