UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kolisko

Chronologizacja

1811, Roczniki Towarzystwa Warszawskiego Przyiacioł Nauk, t. 7, polona.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kolisko
koliska
D. koliska
kolisk
C. kolisku
koliskom
B. kolisko
koliska
N. koliskiem
koliskami
Ms. kolisku
koliskach
W. kolisko
koliska

Pochodzenie

Zob. koło I

1. zamknięta linia

Definicja

ekspresywnie o kole - zamkniętej linii krzywej przypominającej kształtem okręg

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Relacje znaczeniowe

synonimy:  koło I

Cytaty

Zgromadziłem wszystkie zapasy w jednym miejscu tego koliska — mierzyło ze czterdzieści kroków — i zabrałem się do roboty.

źródło: NKJP: Stanisław Lem: Fiasko, 1987

2. coś okrągłego

Definicja

ekspresywnie o czymś przypominającym kształtem koło - płaszczyznę lub okrąg

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Relacje znaczeniowe

synonimy:  koło I

Cytaty

Ktoś kuśtyka drogą, idąc mi naprzeciw. Drewniana noga wznosi koliska kurzu.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie, 1951

Olbrzymie fale, rozbryzgujące się pod uderzeniami straszliwej wichury, miotały statkiem. Fale tylne, boczne i przednie mieszały się bezładnie, tworzyły koliska i spienione wiry.

źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tomek w krainie kangurów, 1957

3. maszyny

Definicja

duże koło - element maszyny lub urządzenia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny budowa urządzeń i maszyn

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  koło I

Cytaty

Popatrzył na swoich dręczycieli raz jeszcze, spode łba, i nie spuszczając z nich oczu, zaczął złazić po drabince przymocowanej wewnątrz koliska obrotnicy. Po chwili stanął na podłodze urządzenia, dobre dwa piętra pod poziomem torów [...].

źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Złoty pociąg, 2006

4. krąg

Definicja

ekspresywnie o kole - kręgu utworzonym ze stojących ludzi

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Relacje znaczeniowe

synonimy:  koło I

Cytaty

Łowczyni o dziwnym głosie wystąpiła z koliska i stanęła między Alfejosem a srebrnowłosą.

źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Może nie, może tak, 1976

Rozkołysany tłumek zaczął tworzyć kolisko i wirować wokół grajka.

źródło: NKJP: Tadeusz Ruciński: Flet i dzieci szczurołapa, Wychowawca, nr 133, 2004

5. naukowe

Definicja

rzad. 
ekspresywnie o kole - małym stowarzyszeniu

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny hobby i zainteresowania

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  koło I

Cytaty

Może warto połączyć siły w jedno wielkie kolisko z oddziałami w poszczególnych regionach kraju i wprowadzić stopniowanie: literat-kandydat, literat-stażysta, młodszy-literat, literat [...].

źródło: KWJP: Maria Szafran: Maria Szafran Bez zawiści, bez szyderstwa, Akant, 2016

Data ostatniej modyfikacji: 24.02.2026
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json