Chronologizacja
Pochodzenie
psł. *kaziti, *kažǫ 'psuć, niszczyć'
1. glebę
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia ochrona i zanieczyszczenie środowiska
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | skażać |
Cytaty
|
Jednakże równie często wodę postrzegano jako truciznę, która przenika przez pory i kazi wewnętrzną strukturę ciała (do dziś stosuje się suchą higienę – brud usuwa się czystą tkaniną). źródło: KWJP: Tomasz Rakowski: Łowcy, zbieracze, praktycy niemocy. Etnografia człowieka zdegradowanego, 2009 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
każę |
kazimy |
|||
| 2 os. |
kazisz |
kazicie |
|||
| 3 os. |
kazi |
każą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
kaziłem +(e)m kaził |
kaziłam +(e)m kaziła |
kaziłom +(e)m kaziło |
kaziliśmy +(e)śmy kazili |
kaziłyśmy +(e)śmy kaziły |
| 2 os. |
kaziłeś +(e)ś kaził |
kaziłaś +(e)ś kaziła |
kaziłoś +(e)ś kaziło |
kaziliście +(e)ście kazili |
kaziłyście +(e)ście kaziły |
| 3 os. |
kaził |
kaziła |
kaziło |
kazili |
kaziły |
bezosobnik: każono
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę kaził będę kazić |
będę kaziła będę kazić |
będę kaziło będę kazić |
będziemy kazili będziemy kazić |
będziemy kaziły będziemy kazić |
| 2 os. |
będziesz kaził będziesz kazić |
będziesz kaziła będziesz kazić |
będziesz kaziło będziesz kazić |
będziecie kazili będziecie kazić |
będziecie kaziły będziecie kazić |
| 3 os. |
będzie kaził będzie kazić |
będzie kaziła będzie kazić |
będzie kaziło będzie kazić |
będą kazili będą kazić |
będą kaziły będą kazić |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
kaźmy |
|
| 2 os. |
kaź |
kaźcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
kaziłbym bym kaził |
kaziłabym bym kaziła |
kaziłobym bym kaziło |
kazilibyśmy byśmy kazili |
kaziłybyśmy byśmy kaziły |
| 2 os. |
kaziłbyś byś kaził |
kaziłabyś byś kaziła |
kaziłobyś byś kaziło |
kazilibyście byście kazili |
kaziłybyście byście kaziły |
| 3 os. |
kaziłby by kaził |
kaziłaby by kaziła |
kaziłoby by kaziło |
kaziliby by kazili |
kaziłyby by kaziły |
bezosobnik: każono by
bezokolicznik: kazić
imiesłów przysłówkowy współczesny:
każąc
gerundium: każenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | każenie |
każenia |
| D. | każenia |
każeń |
| C. | każeniu |
każeniom |
| B. | każenie |
każenia |
| N. | każeniem |
każeniami |
| Ms. | każeniu |
każeniach |
| W. | każenie |
każenia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: każący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | każący |
każący |
każący |
każące |
każąca |
| D. | każącego |
każącego |
każącego |
każącego |
każącej |
| C. | każącemu |
każącemu |
każącemu |
każącemu |
każącej |
| B. | każącego |
każącego |
każący |
każące |
każącą |
| N. | każącym |
każącym |
każącym |
każącym |
każącą |
| Ms. | każącym |
każącym |
każącym |
każącym |
każącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | każący |
każący |
każące |
każące |
| D. | każących |
każących |
każących |
każących |
| C. | każącym |
każącym |
każącym |
każącym |
| B. | każących |
każących |
każących |
każące |
| N. | każącymi |
każącymi |
każącymi |
każącymi |
| Ms. | każących |
każących |
każących |
każących |
imiesłów przymiotnikowy bierny: każony
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | każony |
każony |
każony |
każone |
każona |
| D. | każonego |
każonego |
każonego |
każonego |
każonej |
| C. | każonemu |
każonemu |
każonemu |
każonemu |
każonej |
| B. | każonego |
każonego |
każony |
każone |
każoną |
| N. | każonym |
każonym |
każonym |
każonym |
każoną |
| Ms. | każonym |
każonym |
każonym |
każonym |
każonej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | każeni |
każeni |
każone |
każone |
| D. | każonych |
każonych |
każonych |
każonych |
| C. | każonym |
każonym |
każonym |
każonym |
| B. | każonych |
każonych |
każonych |
każone |
| N. | każonymi |
każonymi |
każonymi |
każonymi |
| Ms. | każonych |
każonych |
każonych |
każonych |
odpowiednik aspektowy: skazić
Składnia
|
+ | kazić | + |
CO
|
2. dobre obyczaje
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia
Cytaty
|
[...] książka wydana w 1958 r. i nie to, że nigdy nieczytana! Nigdy nieotwierana! Obwoluta stan idealny! Nie można takiego rarytasu kazić czytaniem. Tu wchodzą w grę inne, wyższe formy obcowania. źródło: NKJP: Dorota Wodecka: Bóg poczucie humoru ma duże, Gazeta Wyborcza, 2011-12-24 |
|
|
Nie bardzo rozumiem to kontrastowanie. Tak jakby komizm kaził erudycję, ta zaś pozbawiała komizm komiczności. źródło: KWJP: Andrzej Turczyński, Janina Koźbiel: Upadki w literę. Rozmowa, Więź, 2012-02-01 |
|
|
[...] nieuszanowanie prywatnej własności, żadnej baczności na sprawiedliwość, a raczej zupełna jej pogarda, ubóstwienie pieniędzy, każenie nimi serc i umysłów urzędniczych, upadlanie szlachetnych uczuć, zacieranie tych chlubnych cech ludzkości, stamtąd wziął, stamtąd wprowadził do Polski i rozkrzewił. Bardzo surowo osądzał Lubeckiego [...]. źródło: KWJP: Mariusz Głuszko: Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki i cud gospodarczy Królestwa Polskiego, 2021 |
|
|
Adresu nie podaję, żeby nie obniżać poziomu naszych relacji i nie kazić naszych myśli niesmaczną drobiazgowością. źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Opowiadania, 1979 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
każę |
kazimy |
|||
| 2 os. |
kazisz |
kazicie |
|||
| 3 os. |
kazi |
każą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
kaziłem +(e)m kaził |
kaziłam +(e)m kaziła |
kaziłom +(e)m kaziło |
kaziliśmy +(e)śmy kazili |
kaziłyśmy +(e)śmy kaziły |
| 2 os. |
kaziłeś +(e)ś kaził |
kaziłaś +(e)ś kaziła |
kaziłoś +(e)ś kaziło |
kaziliście +(e)ście kazili |
kaziłyście +(e)ście kaziły |
| 3 os. |
kaził |
kaziła |
kaziło |
kazili |
kaziły |
bezosobnik: każono
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę kaził będę kazić |
będę kaziła będę kazić |
będę kaziło będę kazić |
będziemy kazili będziemy kazić |
będziemy kaziły będziemy kazić |
| 2 os. |
będziesz kaził będziesz kazić |
będziesz kaziła będziesz kazić |
będziesz kaziło będziesz kazić |
będziecie kazili będziecie kazić |
będziecie kaziły będziecie kazić |
| 3 os. |
będzie kaził będzie kazić |
będzie kaziła będzie kazić |
będzie kaziło będzie kazić |
będą kazili będą kazić |
będą kaziły będą kazić |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
kaźmy |
|
| 2 os. |
kaź |
kaźcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
kaziłbym bym kaził |
kaziłabym bym kaziła |
kaziłobym bym kaziło |
kazilibyśmy byśmy kazili |
kaziłybyśmy byśmy kaziły |
| 2 os. |
kaziłbyś byś kaził |
kaziłabyś byś kaziła |
kaziłobyś byś kaziło |
kazilibyście byście kazili |
kaziłybyście byście kaziły |
| 3 os. |
kaziłby by kaził |
kaziłaby by kaziła |
kaziłoby by kaziło |
kaziliby by kazili |
kaziłyby by kaziły |
bezosobnik: każono by
bezokolicznik: kazić
imiesłów przysłówkowy współczesny:
każąc
gerundium: każenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | każenie |
każenia |
| D. | każenia |
każeń |
| C. | każeniu |
każeniom |
| B. | każenie |
każenia |
| N. | każeniem |
każeniami |
| Ms. | każeniu |
każeniach |
| W. | każenie |
każenia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: każący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | każący |
każący |
każący |
każące |
każąca |
| D. | każącego |
każącego |
każącego |
każącego |
każącej |
| C. | każącemu |
każącemu |
każącemu |
każącemu |
każącej |
| B. | każącego |
każącego |
każący |
każące |
każącą |
| N. | każącym |
każącym |
każącym |
każącym |
każącą |
| Ms. | każącym |
każącym |
każącym |
każącym |
każącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | każący |
każący |
każące |
każące |
| D. | każących |
każących |
każących |
każących |
| C. | każącym |
każącym |
każącym |
każącym |
| B. | każących |
każących |
każących |
każące |
| N. | każącymi |
każącymi |
każącymi |
każącymi |
| Ms. | każących |
każących |
każących |
każących |
imiesłów przymiotnikowy bierny: każony
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | każony |
każony |
każony |
każone |
każona |
| D. | każonego |
każonego |
każonego |
każonego |
każonej |
| C. | każonemu |
każonemu |
każonemu |
każonemu |
każonej |
| B. | każonego |
każonego |
każony |
każone |
każoną |
| N. | każonym |
każonym |
każonym |
każonym |
każoną |
| Ms. | każonym |
każonym |
każonym |
każonym |
każonej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | każeni |
każeni |
każone |
każone |
| D. | każonych |
każonych |
każonych |
każonych |
| C. | każonym |
każonym |
każonym |
każonym |
| B. | każonych |
każonych |
każonych |
każone |
| N. | każonymi |
każonymi |
każonymi |
każonymi |
| Ms. | każonych |
każonych |
każonych |
każonych |
odpowiednik aspektowy: skazić
Składnia
|
+ | kazić | + |
CO
|
3. świętość
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | kalać |
Cytaty
|
[...] przejście tego, co święte, do tego, co świeckie, jeśli nie jest kontrolowane przez rytuał, samo także pociąga za sobą skażenie: dla faryzeuszy Tora, która opuści świątynię, kazi ręce. źródło: KWJP: Paweł Lisicki: Kto zabił Jezusa? Prawda i interpretacje, 2013 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
każę |
kazimy |
|||
| 2 os. |
kazisz |
kazicie |
|||
| 3 os. |
kazi |
każą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
kaziłem +(e)m kaził |
kaziłam +(e)m kaziła |
kaziłom +(e)m kaziło |
kaziliśmy +(e)śmy kazili |
kaziłyśmy +(e)śmy kaziły |
| 2 os. |
kaziłeś +(e)ś kaził |
kaziłaś +(e)ś kaziła |
kaziłoś +(e)ś kaziło |
kaziliście +(e)ście kazili |
kaziłyście +(e)ście kaziły |
| 3 os. |
kaził |
kaziła |
kaziło |
kazili |
kaziły |
bezosobnik: każono
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę kaził będę kazić |
będę kaziła będę kazić |
będę kaziło będę kazić |
będziemy kazili będziemy kazić |
będziemy kaziły będziemy kazić |
| 2 os. |
będziesz kaził będziesz kazić |
będziesz kaziła będziesz kazić |
będziesz kaziło będziesz kazić |
będziecie kazili będziecie kazić |
będziecie kaziły będziecie kazić |
| 3 os. |
będzie kaził będzie kazić |
będzie kaziła będzie kazić |
będzie kaziło będzie kazić |
będą kazili będą kazić |
będą kaziły będą kazić |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
kaźmy |
|
| 2 os. |
kaź |
kaźcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
kaziłbym bym kaził |
kaziłabym bym kaziła |
kaziłobym bym kaziło |
kazilibyśmy byśmy kazili |
kaziłybyśmy byśmy kaziły |
| 2 os. |
kaziłbyś byś kaził |
kaziłabyś byś kaziła |
kaziłobyś byś kaziło |
kazilibyście byście kazili |
kaziłybyście byście kaziły |
| 3 os. |
kaziłby by kaził |
kaziłaby by kaziła |
kaziłoby by kaziło |
kaziliby by kazili |
kaziłyby by kaziły |
bezosobnik: każono by
bezokolicznik: kazić
imiesłów przysłówkowy współczesny:
każąc
gerundium: każenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | każenie |
każenia |
| D. | każenia |
każeń |
| C. | każeniu |
każeniom |
| B. | każenie |
każenia |
| N. | każeniem |
każeniami |
| Ms. | każeniu |
każeniach |
| W. | każenie |
każenia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: każący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | każący |
każący |
każący |
każące |
każąca |
| D. | każącego |
każącego |
każącego |
każącego |
każącej |
| C. | każącemu |
każącemu |
każącemu |
każącemu |
każącej |
| B. | każącego |
każącego |
każący |
każące |
każącą |
| N. | każącym |
każącym |
każącym |
każącym |
każącą |
| Ms. | każącym |
każącym |
każącym |
każącym |
każącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | każący |
każący |
każące |
każące |
| D. | każących |
każących |
każących |
każących |
| C. | każącym |
każącym |
każącym |
każącym |
| B. | każących |
każących |
każących |
każące |
| N. | każącymi |
każącymi |
każącymi |
każącymi |
| Ms. | każących |
każących |
każących |
każących |
imiesłów przymiotnikowy bierny: każony
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | każony |
każony |
każony |
każone |
każona |
| D. | każonego |
każonego |
każonego |
każonego |
każonej |
| C. | każonemu |
każonemu |
każonemu |
każonemu |
każonej |
| B. | każonego |
każonego |
każony |
każone |
każoną |
| N. | każonym |
każonym |
każonym |
każonym |
każoną |
| Ms. | każonym |
każonym |
każonym |
każonym |
każonej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | każeni |
każeni |
każone |
każone |
| D. | każonych |
każonych |
każonych |
każonych |
| C. | każonym |
każonym |
każonym |
każonym |
| B. | każonych |
każonych |
każonych |
każone |
| N. | każonymi |
każonymi |
każonymi |
każonymi |
| Ms. | każonych |
każonych |
każonych |
każonych |
Składnia
|
+ | kazić | + |
CO
|