UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

szron

Chronologizacja

1277, Leszek Bednarczuk, Początki i pogranicza polszczyzny, 2018
Inne znaczenie: 'danina w owsie'

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szron
szrony
D. szronu
szronów
C. szronowi
szronom
B. szron
szrony
N. szronem
szronami
Ms. szronie
szronach
W. szronie
szrony

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

psł. *sernъ 'szron, szadź'

Dokładnym kontynuantem polskim byłaby postać *srzon. Współczesna postać jest wynikiem zmian fonetycznych grupy spółgłoskowej: *sř > śř > *šř > šr.

1. osad

Definicja

biały osad złożony z drobnych kryształków lodu, powstały w wyniku zamarzania pary wodnej znajdującej się w powietrzu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Pogoda zjawiska atmosferyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  mróz, przymrozek
hiperonimy:  lód

Połączenia

  • biały szron
  • szron gdzieś leży, osiadł

Cytaty

Jeszcze tydzień temu mieliśmy złotą polską jesień, a tu nagle zaatakowały nas siarczyste mrozy. Żadnej śniegowej pierzynki, tylko szron, mróz i lodowaty wiatr.

źródło: NKJP: Marek Ostrowski: Zima zła, Trybuna Śląska, 2002-12-13

Otworzywszy lodówkę, pracującą od kilku dni, łatwo można zauważyć warstwę szronu na zamrażalniku. Wygląda on zupełnie tak samo, jak jesienny szron na drzewach i płotach.

źródło: NKJP: Jacek Jania: Zrozumieć lodowce, 1988

O świcie namioty są pokryte szronem. Wokoło widać surowe, martwe, pojedyncze góry, spękane od uderzeń wiatru, ulegające erozji, rozpadające się na piasek.

źródło: NKJP: Jakub Ciećkiewicz: 800 kilometrów przez Saharę, Dziennik Polski, 2008-02-15

Michał [...] szedł z siekierą do lasu po skrzypiącym szronie, rozglądając się, czy ktoś tego skrzypienia nie słyszy.

źródło: NKJP: Gabriela Szmielik-Mazur: Bukini, Zielone Brygady. Pismo Ekologów, 2001-10-01

Odesłania

Zob. też:

szadź

2. siwizna

Definicja

książk. 
siwizna

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd

Relacje znaczeniowe

synonimy:  sędzielizna, siwizna

Połączenia

  • szron na głowie

Cytaty

Tetyda i Peleus żyli szczęśliwie przez długie lata, wychowali synów, a kiedy szron pobielił włosy starego króla, gdy jego ramiona pochyliły się do ziemi, gdy w jego komnacie pojawił się bezszelestny Tanatos, wysłannik podziemi, Tetyda rzuciła się w morze z wysokiej skały.

źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Może nie, może tak, 1976

- W końcu jesteśmy do siebie bardzo podobni. Obaj mamy bródki i szron na głowie.

źródło: NKJP: Grażyna Zdrojewska: Nasze pieski kochane, Express Ilustrowany, 2003-10-06

Wodniacy o skroniach pokrytych szronem zdecydowanie wolą ciepłe morza.

źródło: NKJP: Pod obcą banderą, Dziennik Polski, 2003-02-22

Data ostatniej modyfikacji: 24.03.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj