UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

spokojność

Chronologizacja

1436, SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny:

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. spokojność
spokojności
D. spokojności
spokojności
C. spokojności
spokojnościom
B. spokojność
spokojności
N. spokojnością
spokojnościami
Ms. spokojności
spokojnościach
W. spokojności
spokojności

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

Zob. spokój I

1. stan psychiczny

Definicja

książk. 
spokój - stan psychiczny osoby, która nie sądzi, że stanie się coś złego i nie odczuwa obaw ani lęku co do przyszłości

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  spokój I
antonimy:  niepokój

Połączenia

  • spokojność duszy, serca, sumienia

Cytaty

Dla spokojności pańskiego sumienia możemy zarządzić głosowanie.

źródło: NKJP: Grzegorz Mathea: IV Rzeczpospolita, 2005

Na stołach w nawie bocznej rozkłada owoce, warzywa, chleb, ryby, napoje i wódkę Stoliczną. Dla spokojności serca. To stara tradycja: ugościć ludzi w rocznicę śmierci ojca.

źródło: NKJP: Jacek Hugo-Bader: Brakujący fragment układanki, Gazeta Wyborcza, 1996-11-29

Melancholia jest jednym z doskonałych kluczy interpretacyjnych do „Pana Tadeusza”! Melancholia, prawie nigdy depresyjna, czarna, a często dziwnie niesprzeczna z łagodnością, spokojnością, ukojeniem.

źródło: NKJP: Marcin Wilk: „Pan Tadeusz” z temperamentem, Dziennik Polski, 2008-04-12

2. brak hałasu

Definicja

daw. 
spokój - stan rzeczy charakteryzujący się brakiem ożywionego ruchu i hałasu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  spokój I

Cytaty

[...] wzięła zeszyt do czyściejszej ręki i podała mi razem z długopisem. – A może ty idź do sypialki, Marian? – spytała się szeptem. – No bo tu, jak to przy robocie, spokojności za dużo miał nie będziesz…

źródło: KWJP: Danuta Noszczyńska: Pod dwiema kosami, czyli przedśmiertne zapiski Żywotnego Mariana, 2012

Rano, o wschodzie słońca, powstał na morzu wietrzyk, aliści trwał nie dłużej niż pół godziny i potem zupełnie opadł. Wielka nastąpiła na morzu spokojność. Bywały nieraz takie chwile dokoła wyspy, jeno nie przeciągały się na dłużej niż godzinę, dwie [...].

źródło: NKJP: Arkady Fiedler: Wyspa Robinsona, 1954

3. pokój

Definicja

daw. 
spokój - stan, kiedy nie ma wojny, konfliktów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa stosunki międzynarodowe

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Relacje znaczeniowe

synonimy:  spokój I
sprzeczne:  niepokój

Cytaty

W pierwszych dniach marca 1863 roku [...] naczelnik sztabu wojsk rosyjskich w Królestwie Polskim wydał okólnik z rozkazem namiestnika, który oznajmiał, że w celu przywrócenia spokojności nakazano wójtom gmin, sołtysom i radnym przy pomocy straży gromadzkich aresztować wszelkie indywidua zbrojne i bandy burzycieli.

źródło: KWJP: Wiesław Caban: Chłopi w powstaniu styczniowym, Mówią Wieki, 2018-01-02

Data ostatniej modyfikacji: 14.11.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json