Chronologizacja
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
roztaję |
roztajemy |
|||
| 2 os. |
roztajesz |
roztajecie |
|||
| 3 os. |
roztaje |
roztają |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
roztajałem +(e)m roztajał |
roztajałam +(e)m roztajała |
roztajałom +(e)m roztajało |
roztajaliśmy +(e)śmy roztajali |
roztajałyśmy +(e)śmy roztajały |
| 2 os. |
roztajałeś +(e)ś roztajał |
roztajałaś +(e)ś roztajała |
roztajałoś +(e)ś roztajało |
roztajaliście +(e)ście roztajali |
roztajałyście +(e)ście roztajały |
| 3 os. |
roztajał |
roztajała |
roztajało |
roztajali |
roztajały |
bezosobnik: roztajano
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
roztajmy |
|
| 2 os. |
roztaj |
roztajcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
roztajałbym bym roztajał |
roztajałabym bym roztajała |
roztajałobym bym roztajało |
roztajalibyśmy byśmy roztajali |
roztajałybyśmy byśmy roztajały |
| 2 os. |
roztajałbyś byś roztajał |
roztajałabyś byś roztajała |
roztajałobyś byś roztajało |
roztajalibyście byście roztajali |
roztajałybyście byście roztajały |
| 3 os. |
roztajałby by roztajał |
roztajałaby by roztajała |
roztajałoby by roztajało |
roztajaliby by roztajali |
roztajałyby by roztajały |
bezosobnik: roztajano by
bezokolicznik: roztajać
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
roztajawszy
gerundium: roztajanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | roztajanie |
roztajania |
| D. | roztajania |
roztajań |
| C. | roztajaniu |
roztajaniom |
| B. | roztajanie |
roztajania |
| N. | roztajaniem |
roztajaniami |
| Ms. | roztajaniu |
roztajaniach |
| W. | roztajanie |
roztajania |
Pochodzenie
psł. *orz(ъ)-tajati 'roztopić się'
1. o ziemi
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | odmarznąć, odtajać, rozmarznąć | |
| antonimy: | zamarznąć |
Cytaty
|
Minąć musi jeszcze kilka tysiącleci, zanim klimat ociepli się na tyle, aby przemarznięty grunt roztajał i przemienił się w ziemno-wodny bagnisty żywioł. źródło: NKJP: Zdzisław Skrok: Wielkie Rozdroże: ćwiczenia terenowe z archeologii wyobraźni, 2008 |
|
|
Mrożonki lśniły wilgocią, straciły szron, ale jeszcze nie roztajały. źródło: NKJP: Eugeniusz Dębski: Aksamitny Anschluss, 2001 |
2. o śniegu
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | puścić, rozmarznąć |
Połączenia
- śnieg roztajał
Cytaty
|
Roztajał pod nim śnieg i błoto ciekło za koszulę; to czuł, a bólu nie czuł wcale. źródło: NKJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1971 |
3. o zmarzniętym
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | odmarznąć, odmrozić się, odtajać |
Cytaty
|
Ubranie przymarza do grzbietu. Znów na pokład. Najpierw musisz roztajać. Później to samo – pływaj crawlem we własnym pocie. źródło: Jerzy Jan Pachlowski: Wołanie horyzontów, 1977 (books.google.pl) |
|
|
I ojciec leżał w trumnie otwartej, i cały był zamarznięty, i nie roztajał, i rysy takie były w jego twarzy, jakby je kto z drzewa (pociemniał był) wyciął. źródło: NKJP: Jarosław Iwaszkiewicz: Brzezina i inne opowiadania. Wzlot, 2006 |
4. o oziębłym
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne
Cytaty
|
Mówił niewiele i dopiero w mieszkaniu Jasia Krone roztajał trochę. źródło: NKJP: Bohdan Czeszko: Pokolenie, 1951 |
|
|
Po paru stopkach za stołem roztajało. Babule, wyraźnie rozochocone, wzięły się do śpiewania [...]. źródło: NKJP: Mariusz Wilk: Dom nad Oniego, 2006 |