UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pojaśnieć

Chronologizacja

SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. jasny

1. niebo

Definicja

stać się jasnym lub jaśniejszym niż wcześniej

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Połączenia

dzień; ekran, obraz pojaśniał; noc; cera pojaśniała; niebo pojaśniało
pojaśniało na dworze, na horyzoncie, na polanie

Cytaty

	[...] niebo pojaśniało od promieni wschodzącego słońca. źródło: NKJP: Beata Ostrowicka: Kraina kolorów: księga intryg, 1999
	[...] szczotką ryżową wyszorowała drewniane ściany. Dom od razu pojaśniał. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Księżyc nad Zakopanem, 2006
	Przez kilka chwil telewizor nie reagował, a potem ekran pojaśniał, zamigotał. źródło: NKJP: Dawid Zieliński: Pewne formy zła, Esensja, 2005, nr 4
	Wiatr [...] rozgonił chmury. Na niebie pojawiły się gwiazdy, a na polanie pojaśniało. źródło: NKJP: Kinga Bochenek: Joene hana, Esensja, 2008, nr 6
	Trochę potrwało, nim do stodoły wkroczyli wielmoże. Zrobiło się kolorowo, pojaśniało od zbroi, klejnotów, złotych łańcuchów. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	pojaśnieję	pojaśniejemy
2 os.	pojaśniejesz	pojaśniejecie
3 os.	pojaśnieje	pojaśnieją

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pojaśniałem +(e)m pojaśniał	pojaśniałam +(e)m pojaśniała	pojaśniałom +(e)m pojaśniało	pojaśnieliśmy +(e)śmy pojaśnieli	pojaśniałyśmy +(e)śmy pojaśniały
2 os.	pojaśniałeś +(e)ś pojaśniał	pojaśniałaś +(e)ś pojaśniała	pojaśniałoś +(e)ś pojaśniało	pojaśnieliście +(e)ście pojaśnieli	pojaśniałyście +(e)ście pojaśniały
3 os.	pojaśniał	pojaśniała	pojaśniało	pojaśnieli	pojaśniały

bezosobnik: pojaśniano

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		pojaśniejmy
2 os.	pojaśniej	pojaśniejcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pojaśniałbym bym pojaśniał	pojaśniałabym bym pojaśniała	pojaśniałobym bym pojaśniało	pojaśnielibyśmy byśmy pojaśnieli	pojaśniałybyśmy byśmy pojaśniały
2 os.	pojaśniałbyś byś pojaśniał	pojaśniałabyś byś pojaśniała	pojaśniałobyś byś pojaśniało	pojaśnielibyście byście pojaśnieli	pojaśniałybyście byście pojaśniały
3 os.	pojaśniałby by pojaśniał	pojaśniałaby by pojaśniała	pojaśniałoby by pojaśniało	pojaśnieliby by pojaśnieli	pojaśniałyby by pojaśniały

bezosobnik: pojaśniano by

bezokolicznik: pojaśnieć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pojaśniawszy

gerundium: pojaśnienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pojaśnienie	pojaśnienia
D.	pojaśnienia	pojaśnień
C.	pojaśnieniu	pojaśnieniom
B.	pojaśnienie	pojaśnienia
N.	pojaśnieniem	pojaśnieniami
Ms.	pojaśnieniu	pojaśnieniach
W.	pojaśnienie	pojaśnienia

odpowiednik aspektowy: jaśnieć

Składnia

Rz_nieżywotny	+	pojaśnieć	+
Ø	+	pojaśnieć	+	(GDZIE)

2. twarz

Definicja

stać się pogodnym lub radosnym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Połączenia

twarz komuś pojaśniała; oczy pojaśniały

Cytaty

Twarz Suleya pojaśniała na widok przyjaciół.

źródło: NKJP: Jaga Rydzewska: Gwiazdomorze, 2006

Salomea ożywiła się i oczy jej pojaśniały.

źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Złoty pociąg, 2006

Zaglądał jej w oczy, czy dogodził, czy go za to pochwali. [...] Weronka pojaśniała i była chwila, gdy się zdawało, że schyla się, by ojca w rękę ucałować.

źródło: NKJP: Igor Newerly: Pamiątka z Celulozy, 1952