UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

samowładny

Chronologizacja

1610, KorBa

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	samowładny	samowładny	samowładny	samowładne	samowładna
D.	samowładnego	samowładnego	samowładnego	samowładnego	samowładnej
C.	samowładnemu	samowładnemu	samowładnemu	samowładnemu	samowładnej
B.	samowładnego	samowładnego	samowładny	samowładne	samowładną
N.	samowładnym	samowładnym	samowładnym	samowładnym	samowładną
Ms.	samowładnym	samowładnym	samowładnym	samowładnym	samowładnej
W.	samowładny	samowładny	samowładny	samowładne	samowładna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	samowładni	samowładni	samowładne	samowładne
D.	samowładnych	samowładnych	samowładnych	samowładnych
C.	samowładnym	samowładnym	samowładnym	samowładnym
B.	samowładnych	samowładnych	samowładnych	samowładne
N.	samowładnymi	samowładnymi	samowładnymi	samowładnymi
Ms.	samowładnych	samowładnych	samowładnych	samowładnych
W.	samowładni	samowładni	samowładne	samowładne

Pochodzenie

Zob. sam I
Zob. władać

1. związany z samowładzą – ustrojem

Definicja

książk.

związany z samowładzą – ustrojem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

Relacje znaczeniowe

synonimy:

autokratyczny, jednowładczy, jedynowładczy, samodzierżczy, samowładczy

Połączenia

samowładny car, cesarz, król, monarcha, pan; samowładne rządy

Cytaty

Tymczasem w Austrii i Prusach nastał absolutyzm, ograniczający przywileje stanowe, a w Rosji pod rządami samowładnych carów o parlamentaryzmie nawet nie było mowy.

źródło: NKJP: Jan Chrzan: Pole do PO - PiSu, a koniowi owies, Dziennik Bałtycki, 2003-11-28

Władza cesarska w Rosji była określana jako samowładna, co oznaczało, iż monarcha jest źródłem wszelkich, podlegających mu władz, i jako nieograniczona, przez co rozumiano, iż w wykonywaniu władzy jest on samodzielny i nie wiążą go żadne normy prawne.

źródło: NKJP: Wojciech Witkowski: Historia administracji w Polsce 1764-1989, 2007

Aleksander zapewne też wracał do niej nieraz wspomnieniem przez te lata. To ona przypominała mu, że jego samowładne rządy nie są aż tak samowładne, jak mogłoby się wydawać.

źródło: KWJP: Dorota Ponińska: Romantyczni, 2020

2. związany z samowładzą – szefa

Definicja

książk.

związany z samowładzą – szefa

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca organizacja i hierarchia w pracy, stosunki służbowe

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

Relacje znaczeniowe

synonimy:

samowładczy

Cytaty

	To nawet gorszy wariant jednoosobowego zarządzania teatrem – samowładny menadżer, który dzieli i rządzi korporacyjnymi metodami, nie licząc się ze specyfiką instytucji, którą prowadzi. źródło: KWJP: Witold Mrozek: ZWROTY: Nie Szajna, a Sajnuk, Dwutygodnik, 2015-12-01
	Nie może pan przecież sam, samowładną decyzją, zmienić wielkości dotacji i nie może pan samowładną decyzją zmienić wielkości planowanych przychodów. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 26.11.2004
	Będą prowadzić samowładną politykę finansową. Nie będą kontrolowani w żaden sposób przez innych pracowników uczelni. źródło: KWJP: Maria Kądzielska: Minister uderza w regionalne uczelnie, Wprost, 2018
	Jesteś despotyczny, samowładny jak faraon, co jeszcze byłoby do zniesienia. Ale ty jesteś gromowładny jak Zeus. źródło: NKJP: Jan Brzechwa: Opowiadania drastyczne, 1966

3.a o człowieku

Definicja

książk.

taki, który samodzielnie podejmuje decyzje

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Cytaty

	Odbicie w lustrze daje mu obraz siebie spójnego, samowładnego, pewien rodzaj ideału, do którego dziecko będzie starało się odtąd dążyć. źródło: KWJP: Lena Magnone: Maria Konopnicka. Lustra i symptomy, 2011
	Nie myśli też w kategoriach kultury patriarchatu, czuje się absolutnie samowładną, suwerenną partnerką mężczyzny. źródło: KWJP: Anna Szawiel: …i powiedzieć mu wtedy, że go kocham…, Gazeta Lokalna — Warszawa, 2013-10-04
	Samowładny płochy rumak niby-koń, współczułem pałającym żądzą krwi i zemsty cmentarnym biedadziadom, z ich wspólnoty tryumfalnie się ekspulsowałem, bezczeszcząc i każdym wierzgnięciem nogi w pękniętej nogawce szydząc z ich trumiennych świętości. źródło: NKJP: Marian Pilot: Na odchodnym, 2002
	[...] zażądał poddania NBP pod kontrolę Sejmu, żeby poprowadzić politykę monetarną zgodną z interesem ludzi pracy. Swoje żądanie poparł całkowicie fałszywym argumentem, że „nigdzie na świecie bank nie jest samowładny”. źródło: NKJP: Andrzej Krzysztof Wróblewski: Gorzki deser, Polityka, 2001-04-14

3.b o czynie

Definicja

książk.

świadczący o samodzielnym decydowaniu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Cytaty

Samowładny gest wygnańca wobec wspólnoty, z którą nadal czuje się związany, i to paradoksalnie bardziej niż dotąd, pozwala mu odtąd kreować swoje z nią więzy od nowa i przez to nadawać im prawdziwy sens.

źródło: NKJP: Jerzy Święch: Nowoczesność. Szkice o literaturze polskiej XX wieku, 2007

Z początku rządzą jurorzy. Natomiast na następnych etapach samowładna decyzja należy już do publiczności.

źródło: NKJP: Ludwik Stomma: Bij się w piersi Dyndało!, Polityka, 2003-02-15

Data ostatniej modyfikacji: 30.01.2025