UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zdybać

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Pochodzenie

Zob. dybać

1. na przestępstwie

Definicja

książk. 
zastać kogoś podczas robienia rzeczy uznawanych za złe, wstydliwe lub niestosowne w danym momencie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa przestępstwa

Relacje znaczeniowe

synonimy:  nakryć, przydybać, przyłapać

Połączenia

  • zdybać na gorącym uczynku

Cytaty

Chyba najbardziej oryginalnym „klientem” małopolskich sądów 24-godzinnych był 31-letni Kanadyjczyk (czasowo mieszka w Polsce), którego nowosądeccy policjanci zdybali na jeździe po pijanemu rowerem ul. Jagiellońską.

źródło: NKJP: (M, MM, TUR): Niezupełnie spokojne święta, Gazeta Krakowska, 2007-04-10

Owszem, SB nie była wybredna i chętnie wykorzystywała także inne przejawy grzechów ludzi Kościoła (a gdy ich nie było, inspirowała je), ale ksiądz zdybany z kobietą na gorącym uczynku to była prawdziwa crème de la crème.

źródło: NKJP: Roman Graczyk: Tropem SB: jak czytać teczki, 2007

Jak nie zdybie cię na łamaniu przepisów, tylko na rutynowej kontroli, to wielu z nich to równe chłopaki - cobyś nie mówił; i może ujdzie ci płazem.

źródło: NKJP: Internet

Pan profesor [...] nieraz nas zdybał, jak się nikotynizujemy, i po jego minie widać było, że nie pochwala naszego nałogu.

źródło: KWJP: Czesław Mirosław Szczepaniak: Prof. Wiesław Garboliński, Gazeta Lokalna - Poznań, 2015-07-03

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zdybię
zdybiemy
2 os. zdybiesz
zdybiecie
3 os. zdybie
zdybią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zdybałem
+(e)m zdybał
zdybałam
+(e)m zdybała
zdybałom
+(e)m zdybało
zdybaliśmy
+(e)śmy zdybali
zdybałyśmy
+(e)śmy zdybały
2 os. zdybałeś
+(e)ś zdybał
zdybałaś
+(e)ś zdybała
zdybałoś
+(e)ś zdybało
zdybaliście
+(e)ście zdybali
zdybałyście
+(e)ście zdybały
3 os. zdybał
zdybała
zdybało
zdybali
zdybały

bezosobnik: zdybano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zdybmy
2 os. zdyb
zdybcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zdybałbym
bym zdybał
zdybałabym
bym zdybała
zdybałobym
bym zdybało
zdybalibyśmy
byśmy zdybali
zdybałybyśmy
byśmy zdybały
2 os. zdybałbyś
byś zdybał
zdybałabyś
byś zdybała
zdybałobyś
byś zdybało
zdybalibyście
byście zdybali
zdybałybyście
byście zdybały
3 os. zdybałby
by zdybał
zdybałaby
by zdybała
zdybałoby
by zdybało
zdybaliby
by zdybali
zdybałyby
by zdybały

bezosobnik: zdybano by

bezokolicznik: zdybać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zdybawszy

gerundium: zdybanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zdybanie
zdybania
D. zdybania
zdybań
C. zdybaniu
zdybaniom
B. zdybanie
zdybania
N. zdybaniem
zdybaniami
Ms. zdybaniu
zdybaniach
W. zdybanie
zdybania

imiesłów przymiotnikowy bierny: zdybany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zdybany
zdybany
zdybany
zdybane
zdybana
D. zdybanego
zdybanego
zdybanego
zdybanego
zdybanej
C. zdybanemu
zdybanemu
zdybanemu
zdybanemu
zdybanej
B. zdybanego
zdybanego
zdybany
zdybane
zdybaną
N. zdybanym
zdybanym
zdybanym
zdybanym
zdybaną
Ms. zdybanym
zdybanym
zdybanym
zdybanym
zdybanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zdybani
zdybani
zdybane
zdybane
D. zdybanych
zdybanych
zdybanych
zdybanych
C. zdybanym
zdybanym
zdybanym
zdybanym
B. zdybanych
zdybanych
zdybanych
zdybane
N. zdybanymi
zdybanymi
zdybanymi
zdybanymi
Ms. zdybanych
zdybanych
zdybanych
zdybanych

Składnia

bez ograniczeń + zdybać +
KOGO + na CZYM
bez ograniczeń + zdybać +
KOGO + ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE

2. na korytarzu

Definicja

książk. 
natrafić na kogoś, kto niekoniecznie chciał się spotkać, lub na coś poszukiwanego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Cytaty

Batura, przerażony nie na żarty takim rozjuszeniem, schronił się za drzwi, ale i tu go zdybali i grzmocili, ile wlezie, nie zważając na dzwonek.

źródło: NKJP: Edminud Niziurski: Księga urwisów, 1954

Nie jest łatwo zdybać np. ławicę okoni czy stadko leszczy. - Ryba się u nas przemieszcza w zależności od poziomu lustra wody - uprzedza kierownik zbiornika.

źródło: NKJP: Jan Miętus: Jan Miętus proponuje weekendowe wędkowanie Ryby się przemieszczają, Gazeta Wrocławska nr 11/06, 1999

Szykując się do następnego dnia pracy, potrafił zdybać mnie podczas mojego spaceru z psem po godz. 22 i pytać o jakąś konkretną sytuację.

źródło: KWJP: rozmawiał Jacek Szczerba: Patologowie mnie uwodzą, gazeta Wyborcza, 2019-06-06

„Czerwony sztandar” czy „Międzynarodówkę” trudniej dziś zdybać niż kiedyś polędwicę.

źródło: Robert Mazurek: Z życia koalicji, Wprost, 15.05.2005 (wprost.pl)

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zdybię
zdybiemy
2 os. zdybiesz
zdybiecie
3 os. zdybie
zdybią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zdybałem
+(e)m zdybał
zdybałam
+(e)m zdybała
zdybałom
+(e)m zdybało
zdybaliśmy
+(e)śmy zdybali
zdybałyśmy
+(e)śmy zdybały
2 os. zdybałeś
+(e)ś zdybał
zdybałaś
+(e)ś zdybała
zdybałoś
+(e)ś zdybało
zdybaliście
+(e)ście zdybali
zdybałyście
+(e)ście zdybały
3 os. zdybał
zdybała
zdybało
zdybali
zdybały

bezosobnik: zdybano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zdybmy
2 os. zdyb
zdybcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zdybałbym
bym zdybał
zdybałabym
bym zdybała
zdybałobym
bym zdybało
zdybalibyśmy
byśmy zdybali
zdybałybyśmy
byśmy zdybały
2 os. zdybałbyś
byś zdybał
zdybałabyś
byś zdybała
zdybałobyś
byś zdybało
zdybalibyście
byście zdybali
zdybałybyście
byście zdybały
3 os. zdybałby
by zdybał
zdybałaby
by zdybała
zdybałoby
by zdybało
zdybaliby
by zdybali
zdybałyby
by zdybały

bezosobnik: zdybano by

bezokolicznik: zdybać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zdybawszy

gerundium: zdybanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zdybanie
zdybania
D. zdybania
zdybań
C. zdybaniu
zdybaniom
B. zdybanie
zdybania
N. zdybaniem
zdybaniami
Ms. zdybaniu
zdybaniach
W. zdybanie
zdybania

imiesłów przymiotnikowy bierny: zdybany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zdybany
zdybany
zdybany
zdybane
zdybana
D. zdybanego
zdybanego
zdybanego
zdybanego
zdybanej
C. zdybanemu
zdybanemu
zdybanemu
zdybanemu
zdybanej
B. zdybanego
zdybanego
zdybany
zdybane
zdybaną
N. zdybanym
zdybanym
zdybanym
zdybanym
zdybaną
Ms. zdybanym
zdybanym
zdybanym
zdybanym
zdybanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zdybani
zdybani
zdybane
zdybane
D. zdybanych
zdybanych
zdybanych
zdybanych
C. zdybanym
zdybanym
zdybanym
zdybanym
B. zdybanych
zdybanych
zdybanych
zdybane
N. zdybanymi
zdybanymi
zdybanymi
zdybanymi
Ms. zdybanych
zdybanych
zdybanych
zdybanych

odpowiednik aspektowy: zdybywać

Składnia

bez ograniczeń + zdybać +
KOGO/CO
Data ostatniej modyfikacji: 17.12.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json