UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

osmęcić

Chronologizacja

1533, SPXVI

Pochodzenie

Zob. smęcić

1. człowieka

Definicja

daw. 
zasmucić - wywołać w kimś stan psychiczny, charakteryzujący się obniżeniem nastroju, brakiem uśmiechu lub płaczem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  osmucić, posmucić, zasmęcić, zasmucić, zesmucić
antonimy:  rozśmieszyć, uradować

Cytaty

Odpowiednikiem dzisiejszego „być zasmuconym” jest dawne „być osmęconym”. Przyczynę stanu przygnębienia stanowiło zdarzenie doświadczane bezpośrednio lub za sprawą osoby „osmęcającej”.

źródło: Jacek Kopciński: Gramatyka i mistyka, 1997 (rcin.org.pl)

Co do leczenia, to przyznam, że dostałam już dwa rodzaje tabletek, które mają na celu dodatkowo mnie osmęcić, bo według lekarzy mam jakieś oznaki nerwicy, które mogą zagrażać przedwczesnemu porodowi, ale podobno to rzeczywiście po ciąży przejdzie.

źródło: Internet: forum.wiara.pl

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. osmęcę
osmęcimy
2 os. osmęcisz
osmęcicie
3 os. osmęci
osmęcą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. osmęciłem
+(e)m osmęcił
osmęciłam
+(e)m osmęciła
osmęciłom
+(e)m osmęciło
osmęciliśmy
+(e)śmy osmęcili
osmęciłyśmy
+(e)śmy osmęciły
2 os. osmęciłeś
+(e)ś osmęcił
osmęciłaś
+(e)ś osmęciła
osmęciłoś
+(e)ś osmęciło
osmęciliście
+(e)ście osmęcili
osmęciłyście
+(e)ście osmęciły
3 os. osmęcił
osmęciła
osmęciło
osmęcili
osmęciły

bezosobnik: osmęcono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. osmęćmy
2 os. osmęć
osmęćcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. osmęciłbym
bym osmęcił
osmęciłabym
bym osmęciła
osmęciłobym
bym osmęciło
osmęcilibyśmy
byśmy osmęcili
osmęciłybyśmy
byśmy osmęciły
2 os. osmęciłbyś
byś osmęcił
osmęciłabyś
byś osmęciła
osmęciłobyś
byś osmęciło
osmęcilibyście
byście osmęcili
osmęciłybyście
byście osmęciły
3 os. osmęciłby
by osmęcił
osmęciłaby
by osmęciła
osmęciłoby
by osmęciło
osmęciliby
by osmęcili
osmęciłyby
by osmęciły

bezosobnik: osmęcono by

bezokolicznik: osmęcić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: osmęciwszy

gerundium: osmęcenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. osmęcenie
osmęcenia
D. osmęcenia
osmęceń
C. osmęceniu
osmęceniom
B. osmęcenie
osmęcenia
N. osmęceniem
osmęceniami
Ms. osmęceniu
osmęceniach
W. osmęcenie
osmęcenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: osmęcony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. osmęcony
osmęcony
osmęcony
osmęcone
osmęcona
D. osmęconego
osmęconego
osmęconego
osmęconego
osmęconej
C. osmęconemu
osmęconemu
osmęconemu
osmęconemu
osmęconej
B. osmęconego
osmęconego
osmęcony
osmęcone
osmęconą
N. osmęconym
osmęconym
osmęconym
osmęconym
osmęconą
Ms. osmęconym
osmęconym
osmęconym
osmęconym
osmęconej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. osmęceni
osmęceni
osmęcone
osmęcone
D. osmęconych
osmęconych
osmęconych
osmęconych
C. osmęconym
osmęconym
osmęconym
osmęconym
B. osmęconych
osmęconych
osmęconych
osmęcone
N. osmęconymi
osmęconymi
osmęconymi
osmęconymi
Ms. osmęconych
osmęconych
osmęconych
osmęconych

odpowiedniki aspektowe: osmęcać , smęcić

Składnia

bez ograniczeń + osmęcić +
KOGO

2. przyjęcie

Definicja

daw. 
spowodować, że czemuś zaczął towarzyszyć smutny nastrój

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Cytaty

Reszta biesiadników [...] pomyślała, że ten cień człowieka osmęci im radość jedzenia.

źródło: NKJP: Zofia Kossak: Błogosławiona wina, 1953

Żałość kirem osmęciła tegoroczne imieniny małżonki mej Doroty.

źródło: Franciszek Fenikowski: Smok króla Augusta, 1961 (books.google.pl)

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. osmęcę
osmęcimy
2 os. osmęcisz
osmęcicie
3 os. osmęci
osmęcą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. osmęciłem
+(e)m osmęcił
osmęciłam
+(e)m osmęciła
osmęciłom
+(e)m osmęciło
osmęciliśmy
+(e)śmy osmęcili
osmęciłyśmy
+(e)śmy osmęciły
2 os. osmęciłeś
+(e)ś osmęcił
osmęciłaś
+(e)ś osmęciła
osmęciłoś
+(e)ś osmęciło
osmęciliście
+(e)ście osmęcili
osmęciłyście
+(e)ście osmęciły
3 os. osmęcił
osmęciła
osmęciło
osmęcili
osmęciły

bezosobnik: osmęcono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. osmęćmy
2 os. osmęć
osmęćcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. osmęciłbym
bym osmęcił
osmęciłabym
bym osmęciła
osmęciłobym
bym osmęciło
osmęcilibyśmy
byśmy osmęcili
osmęciłybyśmy
byśmy osmęciły
2 os. osmęciłbyś
byś osmęcił
osmęciłabyś
byś osmęciła
osmęciłobyś
byś osmęciło
osmęcilibyście
byście osmęcili
osmęciłybyście
byście osmęciły
3 os. osmęciłby
by osmęcił
osmęciłaby
by osmęciła
osmęciłoby
by osmęciło
osmęciliby
by osmęcili
osmęciłyby
by osmęciły

bezosobnik: osmęcono by

bezokolicznik: osmęcić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: osmęciwszy

gerundium: osmęcenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. osmęcenie
osmęcenia
D. osmęcenia
osmęceń
C. osmęceniu
osmęceniom
B. osmęcenie
osmęcenia
N. osmęceniem
osmęceniami
Ms. osmęceniu
osmęceniach
W. osmęcenie
osmęcenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: osmęcony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. osmęcony
osmęcony
osmęcony
osmęcone
osmęcona
D. osmęconego
osmęconego
osmęconego
osmęconego
osmęconej
C. osmęconemu
osmęconemu
osmęconemu
osmęconemu
osmęconej
B. osmęconego
osmęconego
osmęcony
osmęcone
osmęconą
N. osmęconym
osmęconym
osmęconym
osmęconym
osmęconą
Ms. osmęconym
osmęconym
osmęconym
osmęconym
osmęconej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. osmęceni
osmęceni
osmęcone
osmęcone
D. osmęconych
osmęconych
osmęconych
osmęconych
C. osmęconym
osmęconym
osmęconym
osmęconym
B. osmęconych
osmęconych
osmęconych
osmęcone
N. osmęconymi
osmęconymi
osmęconymi
osmęconymi
Ms. osmęconych
osmęconych
osmęconych
osmęconych

odpowiednik aspektowy: osmęcać

Składnia

bez ograniczeń + osmęcić +
CO
Data ostatniej modyfikacji: 19.01.2026
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json