UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rozprzęgnąć

rozprząc

Chronologizacja

XVI w., SPXVI

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	rozprzęgnę	rozprzęgniemy
2 os.	rozprzęgniesz	rozprzęgniecie
3 os.	rozprzęgnie	rozprzęgną

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	rozprzągłem rozprzęgnąłem +(e)m rozprzągł +(e)m rozprzęgnął	rozprzęgłam rozprzęgnęłam +(e)m rozprzęgła +(e)m rozprzęgnęła	rozprzęgłom rozprzęgnęłom +(e)m rozprzęgło +(e)m rozprzęgnęło	rozprzęgliśmy rozprzęgnęliśmy +(e)śmy rozprzęgli +(e)śmy rozprzęgnęli	rozprzęgłyśmy rozprzęgnęłyśmy +(e)śmy rozprzęgły +(e)śmy rozprzęgnęły
2 os.	rozprzągłeś rozprzęgnąłeś +(e)ś rozprzągł +(e)ś rozprzęgnął	rozprzęgłaś rozprzęgnęłaś +(e)ś rozprzęgła +(e)ś rozprzęgnęła	rozprzęgłoś rozprzęgnęłoś +(e)ś rozprzęgło +(e)ś rozprzęgnęło	rozprzęgliście rozprzęgnęliście +(e)ście rozprzęgli +(e)ście rozprzęgnęli	rozprzęgłyście rozprzęgnęłyście +(e)ście rozprzęgły +(e)ście rozprzęgnęły
3 os.	rozprzągł rozprzęgnął	rozprzęgła rozprzęgnęła	rozprzęgło rozprzęgnęło	rozprzęgli rozprzęgnęli	rozprzęgły rozprzęgnęły

bezosobnik: rozprzęgnięto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		rozprzęgnijmy
2 os.	rozprzęgnij	rozprzęgnijcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	rozprzągłbym rozprzęgnąłbym bym rozprzągł bym rozprzęgnął	rozprzęgłabym rozprzęgnęłabym bym rozprzęgła bym rozprzęgnęła	rozprzęgłobym rozprzęgnęłobym bym rozprzęgło bym rozprzęgnęło	rozprzęglibyśmy rozprzęgnęlibyśmy byśmy rozprzęgli byśmy rozprzęgnęli	rozprzęgłybyśmy rozprzęgnęłybyśmy byśmy rozprzęgły byśmy rozprzęgnęły
2 os.	rozprzągłbyś rozprzęgnąłbyś byś rozprzągł byś rozprzęgnął	rozprzęgłabyś rozprzęgnęłabyś byś rozprzęgła byś rozprzęgnęła	rozprzęgłobyś rozprzęgnęłobyś byś rozprzęgło byś rozprzęgnęło	rozprzęglibyście rozprzęgnęlibyście byście rozprzęgli byście rozprzęgnęli	rozprzęgłybyście rozprzęgnęłybyście byście rozprzęgły byście rozprzęgnęły
3 os.	rozprzągłby rozprzęgnąłby by rozprzągł by rozprzęgnął	rozprzęgłaby rozprzęgnęłaby by rozprzęgła by rozprzęgnęła	rozprzęgłoby rozprzęgnęłoby by rozprzęgło by rozprzęgnęło	rozprzęgliby rozprzęgnęliby by rozprzęgli by rozprzęgnęli	rozprzęgłyby rozprzęgnęłyby by rozprzęgły by rozprzęgnęły

bezosobnik: rozprzęgnięto by

bezokolicznik: rozprzęgnąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: rozprzęgnąwszy

gerundium: rozprzęgnięcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	rozprzęgnięcie	rozprzęgnięcia
D.	rozprzęgnięcia	rozprzęgnięć
C.	rozprzęgnięciu	rozprzęgnięciom
B.	rozprzęgnięcie	rozprzęgnięcia
N.	rozprzęgnięciem	rozprzęgnięciami
Ms.	rozprzęgnięciu	rozprzęgnięciach
W.	rozprzęgnięcie	rozprzęgnięcia

imiesłów przymiotnikowy bierny: rozprzęgnięty

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	rozprzęgnięty	rozprzęgnięty	rozprzęgnięty	rozprzęgnięte	rozprzęgnięta
D.	rozprzęgniętego	rozprzęgniętego	rozprzęgniętego	rozprzęgniętego	rozprzęgniętej
C.	rozprzęgniętemu	rozprzęgniętemu	rozprzęgniętemu	rozprzęgniętemu	rozprzęgniętej
B.	rozprzęgniętego	rozprzęgniętego	rozprzęgnięty	rozprzęgnięte	rozprzęgniętą
N.	rozprzęgniętym	rozprzęgniętym	rozprzęgniętym	rozprzęgniętym	rozprzęgniętą
Ms.	rozprzęgniętym	rozprzęgniętym	rozprzęgniętym	rozprzęgniętym	rozprzęgniętej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	rozprzęgnięci	rozprzęgnięci	rozprzęgnięte	rozprzęgnięte
D.	rozprzęgniętych	rozprzęgniętych	rozprzęgniętych	rozprzęgniętych
C.	rozprzęgniętym	rozprzęgniętym	rozprzęgniętym	rozprzęgniętym
B.	rozprzęgniętych	rozprzęgniętych	rozprzęgniętych	rozprzęgnięte
N.	rozprzęgniętymi	rozprzęgniętymi	rozprzęgniętymi	rozprzęgniętymi
Ms.	rozprzęgniętych	rozprzęgniętych	rozprzęgniętych	rozprzęgniętych

odpowiednik aspektowy: rozprzęgać

Pochodzenie

psł. wtórny bezokol. *pręgnǫti od *pręgti, *pręgǫ 'łączyć coś z czymś w pewną całość, zespalać, związywać'

Zob. rozprząc

1. konia

Definicja

odczepić konia lub inne zwierzę pociągowe od wozu, sań lub pługa

Warianty

rozprząc

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	wyprząc, wyprzęgnąć
	antonimy:	zaprząc

Połączenia

rozprzęgnąć konia, wóz

Cytaty

[...] rozprzęgnął konia i rzucił na stół uzdę.

źródło: Jaśmina Korczak-Siedlecka: Przemoc i honor w życiu społecznym wsi na Mierzei Wiślanej [...], 2021 ( books.google.pl)

Składnia

rozprzęgnąć

2. wagony

Definicja

rozdzielić złączone wcześniej elementy

Warianty

rozprząc

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny funkcjonowanie urządzeń i maszyn

Relacje znaczeniowe

antonimy:

sprząc, sprzęgnąć

Cytaty

[...] wystarczy tylko niewielki tor technologiczny w Punkcie Utrzymania Taboru, żeby cały pojazd serwisować, ponieważ można go rozprzęgnąć.

źródło: Internet: kolejowyportal.pl

Składnia

rozprzęgnąć

3. wojsko

Definicja

książk.

wprowadzić nieporządek będący skutkiem nieprzestrzegania jakichś reguł

Warianty

rozprząc

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Połączenia

rozprzęgnąć porządek; wojsko, żołnierzy

Cytaty

Chyba przecież można przyjąć za wyznacznik [...] odwołanie edyktu nantejskiego (1685), zdradzające lęk przed siłami zdolnymi rozprzęgnąć od wewnątrz potęgę absolutystyczno-feudalną.

źródło: Stefania Skwarczyńska: Studia i szkice literackie, 1953 (books.google.pl)

Składnia

rozprzęgnąć

KOGO/CO

4. więzi rodzinne

Definicja

książk.

spowodować, że relacje łączące ludzi przestały być silne lub bliskie

Warianty

rozprząc

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Cytaty

[...] rewolucja francuska nie tyle wyzwoliła jednostkę, co rozhermetyzowała wszystkie więzi grupowe, co spotęgowało atomizację i doprowadziło do rozprzęgnięcia kulturowych i etycznych podstaw wspólnotowego życia.

źródło: Marcin Hylewski: W stronę Hegla, czyli utopia rozumu historycznego, Filo-Sofija Nr 33, 2016 (wt.upjp2.edu.pl)

Składnia

rozprzęgnąć

Data ostatniej modyfikacji: 15.11.2024