UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rozprząc

rozprzęgnąć

Chronologizacja

XVI w., SPXVI

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	rozprzęgę	rozprzężemy
2 os.	rozprzężesz	rozprzężecie
3 os.	rozprzęże	rozprzęgą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	rozprzągłem +(e)m rozprzągł	rozprzęgłam +(e)m rozprzęgła	rozprzęgłom +(e)m rozprzęgło	rozprzęgliśmy +(e)śmy rozprzęgli	rozprzęgłyśmy +(e)śmy rozprzęgły
2 os.	rozprzągłeś +(e)ś rozprzągł	rozprzęgłaś +(e)ś rozprzęgła	rozprzęgłoś +(e)ś rozprzęgło	rozprzęgliście +(e)ście rozprzęgli	rozprzęgłyście +(e)ście rozprzęgły
3 os.	rozprzągł	rozprzęgła	rozprzęgło	rozprzęgli	rozprzęgły

bezosobnik: rozprzężono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		rozprzążmy
2 os.	rozprząż	rozprzążcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	rozprzągłbym bym rozprzągł	rozprzęgłabym bym rozprzęgła	rozprzęgłobym bym rozprzęgło	rozprzęglibyśmy byśmy rozprzęgli	rozprzęgłybyśmy byśmy rozprzęgły
2 os.	rozprzągłbyś byś rozprzągł	rozprzęgłabyś byś rozprzęgła	rozprzęgłobyś byś rozprzęgło	rozprzęglibyście byście rozprzęgli	rozprzęgłybyście byście rozprzęgły
3 os.	rozprzągłby by rozprzągł	rozprzęgłaby by rozprzęgła	rozprzęgłoby by rozprzęgło	rozprzęgliby by rozprzęgli	rozprzęgłyby by rozprzęgły

bezosobnik: rozprzężono by

bezokolicznik: rozprząc

imiesłów przysłówkowy uprzedni:

rozprzągłszy

gerundium: rozprzężenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	rozprzężenie	rozprzężenia
D.	rozprzężenia	rozprzężeń
C.	rozprzężeniu	rozprzężeniom
B.	rozprzężenie	rozprzężenia
N.	rozprzężeniem	rozprzężeniami
Ms.	rozprzężeniu	rozprzężeniach
W.	rozprzężenie	rozprzężenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: rozprzężony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	rozprzężony	rozprzężony	rozprzężony	rozprzężone	rozprzężona
D.	rozprzężonego	rozprzężonego	rozprzężonego	rozprzężonego	rozprzężonej
C.	rozprzężonemu	rozprzężonemu	rozprzężonemu	rozprzężonemu	rozprzężonej
B.	rozprzężonego	rozprzężonego	rozprzężony	rozprzężone	rozprzężoną
N.	rozprzężonym	rozprzężonym	rozprzężonym	rozprzężonym	rozprzężoną
Ms.	rozprzężonym	rozprzężonym	rozprzężonym	rozprzężonym	rozprzężonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	rozprzężeni	rozprzężeni	rozprzężone	rozprzężone
D.	rozprzężonych	rozprzężonych	rozprzężonych	rozprzężonych
C.	rozprzężonym	rozprzężonym	rozprzężonym	rozprzężonym
B.	rozprzężonych	rozprzężonych	rozprzężonych	rozprzężone
N.	rozprzężonymi	rozprzężonymi	rozprzężonymi	rozprzężonymi
Ms.	rozprzężonych	rozprzężonych	rozprzężonych	rozprzężonych

odpowiednik aspektowy: rozprzęgać

Pochodzenie

psł. *pręgti, *pręgǫ 'łączyć coś z czymś w pewną całość, zespalać, związywać'

1. konia

Definicja

odczepić konia lub inne zwierzę pociągowe od wozu, sań lub pługa

Warianty

rozprzęgnąć

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	wyprząc, wyprzęgnąć
	antonimy:	zaprząc

Połączenia

rozprząc konia; wóz

Cytaty

Zanim ojciec rozprzągł konie, ja pobiegłem do mamy [...].

źródło: Zdzisław Piaskowski: Ryszard Bitowt, jakiego nie znamy, Kurier Mrągowski, 2018-09-29 (gazetaolsztynska.pl)

[...] rozprzęgli wóz, konie schowali do stodoły, a pijanego woźnicę do szopy, z której uciekł.

źródło: Andrzej Bukowski: Pijany woźnica spowodował kolizję!, 2020-05-19 (moje-gniezno.pl)

Składnia

rozprząc

2. wagony

Definicja

rozdzielić złączone wcześniej elementy

Warianty

rozprzęgnąć

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny funkcjonowanie urządzeń i maszyn

Relacje znaczeniowe

antonimy:

sprząc, sprzęgnąć

Cytaty

W poprzednim rozdziale podjęto próbę rozprzężenia dynamiki wirnika względem osi sterowania. Niestety zjawiska giroskopowe, anizotropia wału czy łożysk magnetycznych, a także inne zjawiska fizyczne powodują, że nie da się całkowicie rozprząc układu sterowania względem
tych osi.

źródło: Arkadiusz Mystkowski: Sterowanie odporne drganiami wirnika łożyskowanego magnetycznie, 2007 (winntbg.bg.agh.edu.pl)

Składnia

rozprząc

3. wojsko

Definicja

książk.

wprowadzić nieporządek będący skutkiem nieprzestrzegania jakichś reguł

Warianty

rozprzęgnąć

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Połączenia

rozprząc porządek; wojsko, żołnierzy

Cytaty

[...] niszczył dokumenty autentyczne lub je podrabiał, rozprzągł zakony, fałszował brewia, a nawet wyroki soboru trydenckiego, popierał jawnie towarzystwa biblijne protestanckie [...].

źródło: Zdzisław Mierzyński: Wybrane żywoty książąt kościoła polskiego w okresie rozbiorowym, 1949 (books.google.pl)

[...] uważał, że pozostawienie żołnierzy samym sobie oraz zapewnienie im carte blanche dla aktów samowoli rozprzęże ich i zdemoralizuje.

źródło: Mieczysław Wrzosek (red.): Materiały z konferencji naukowej poświęconej zbrodniom Wermachtu [...] 1967 (books.google.pl)

Składnia

rozprząc

KOGO/CO

4. więzi rodzinne

Definicja

książk.

spowodować, że relacje łączące ludzi przestały być silne lub bliskie

Warianty

rozprzęgnąć

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Cytaty

[...] burzliwy bieg zdarzeń rozprzągł właściwie wszystkie związki rodzinne [...].

źródło: Hanna Mortkowicz-Olczakowa: O Stefanie Żeromskim, 1964 (books.google.pl)

Póki prawa rynku nie zdominowały całkowicie rynku kulturowego, nie wyparły patronatu, nie rozprzęgły silnych tradycyjnych więzi między daną gminą (populacją) a twórcami, procesy alienacji artystycznej [...] przebiegały w sposób utajony.

źródło: Pamiętnik Literacki, 1975 (books.google.pl)

Składnia

rozprząc

Data ostatniej modyfikacji: 15.11.2024