UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

skwierczeć

Chronologizacja

XV w., SStp

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. skwierczę
 skwierczymy
2 os. skwierczysz
 skwierczycie
3 os. skwierczy
 skwierczą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. skwierczałem
+(e)m skwierczał
 skwierczałam
+(e)m skwierczała
 skwierczałom
+(e)m skwierczało
 skwierczeliśmy
+(e)śmy skwierczeli
 skwierczałyśmy
+(e)śmy skwierczały
2 os. skwierczałeś
+(e)ś skwierczał
 skwierczałaś
+(e)ś skwierczała
 skwierczałoś
+(e)ś skwierczało
 skwierczeliście
+(e)ście skwierczeli
 skwierczałyście
+(e)ście skwierczały
3 os. skwierczał
 skwierczała
 skwierczało
 skwierczeli
 skwierczały

bezosobnik: skwierczano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę skwierczał
będę skwierczeć
 będę skwierczała
będę skwierczeć
 będę skwierczało
będę skwierczeć
 będziemy skwierczeli
będziemy skwierczeć
 będziemy skwierczały
będziemy skwierczeć
2 os. będziesz skwierczał
będziesz skwierczeć
 będziesz skwierczała
będziesz skwierczeć
 będziesz skwierczało
będziesz skwierczeć
 będziecie skwierczeli
będziecie skwierczeć
 będziecie skwierczały
będziecie skwierczeć
3 os. będzie skwierczał
będzie skwierczeć
 będzie skwierczała
będzie skwierczeć
 będzie skwierczało
będzie skwierczeć
 będą skwierczeli
będą skwierczeć
 będą skwierczały
będą skwierczeć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. skwierczmy
2 os. skwiercz
 skwierczcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. skwierczałbym
bym skwierczał
 skwierczałabym
bym skwierczała
 skwierczałobym
bym skwierczało
 skwierczelibyśmy
byśmy skwierczeli
 skwierczałybyśmy
byśmy skwierczały
2 os. skwierczałbyś
byś skwierczał
 skwierczałabyś
byś skwierczała
 skwierczałobyś
byś skwierczało
 skwierczelibyście
byście skwierczeli
 skwierczałybyście
byście skwierczały
3 os. skwierczałby
by skwierczał
 skwierczałaby
by skwierczała
 skwierczałoby
by skwierczało
 skwierczeliby
by skwierczeli
 skwierczałyby
by skwierczały

bezosobnik: skwierczano by

bezokolicznik: skwierczeć

imiesłów przysłówkowy współczesny: skwiercząc

gerundium: skwierczenie

imiesłów przymiotnikowy czynny: skwierczący

Inne uwagi

W bezokoliczniku używa się również formy skwierczyć, która jest uważana za niepoprawną.

Pochodzenie

Czasownik pochodzenia dźwiękonaśladowczego

1. o tłuszczu

Definicja

wydawać odgłos, jaki powstaje na przykład przy smażeniu lub paleniu czegoś

Warianty

  • rzadziej daw. skwirczeć

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

Połączenia

  • mięso, olej, słonina, tłuszcz; świeca skwierczy
  • skwierczeć na ognisku, na patelni
  • skwierczeć w ogniu

Cytaty

Ciszę podkreślało tylko skwierczenie knota świecy.

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Sezon na papierówki, 2003

W garnku rozgrzej łyżkę oleju i łyżkę masła, jak masło zacznie skwirczeć, wsyp ryż i energicznie wymieszaj [...].

źródło: Internet: kuchniamlodegodiabetyka.wordpress.com

Informacja normatywna

Uznawane za niepoprawne: skwierczyć

2. o ptaku

Definicja

o niektórych ptakach i owadach: wydawać charakterystyczny głos, składający się z krótkich, wysokich tonów

Warianty

  • rzadziej daw. skwirczeć

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt

Cytaty

Pierwotnie była tu wieś zwana Dębą, która w połowie XV stulecia uzyskała prawa miejskie, a nieco wcześniej nowe przezwanie - Skwierniewice, jakoby od skwierczących kwiczołów, które licznie gnieździły się wówczas w okolicznych krzewach jałowca.

źródło: NKJP: Maria Irena Kwiatkowska: Znane i nieznane: rezydencje, ludzie, wydarzenia, 2001

Sam jak kozica skakał ze skałki na skałkę i zwisał na granitowych iglicach, i wspinał się ku pustaciom, gdzie aby orły skwirczały, a wiatr chmury przeganiał.

źródło: Janina Porazińska: Czarodziejska księga, 1961 (monikacisek.pl)

Informacja normatywna

Uznawane za niepoprawne: skwierczyć

3. z bólu

Definicja

pot. 
pod wpływem bólu lub cierpienia wydawać charakterystyczny odgłos, składający się z krótkich, wysokich tonów

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt

Cytaty

Jakbym mógł, tobym poobcinał mu wszystkie kończyny i niech skwierczy z bólu.

źródło: Internet: hyperreal.info

Informacja normatywna

Uznawane za niepoprawne: skwierczyć

4. na los

Definicja

daw. 
biadolić

Warianty

  • daw. skwirczeć

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  biadać, biadolić, jęczeć, skamlać, skamleć, skamłać, skomleć, skomlić, skowyczeć
hiperonimy:  narzekać

Cytaty

A co trudnego jest w zarejestrowaniu domeny, że tak skwierczysz!?

źródło: NKJP: Internet

- Nie chodzi mi o mnie samą. Ale Jaśka i chłopcy, Ziuta skwirczą w Taszkiencie i na pewno oczekują ode mnie wybawienia.

źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Wielbłąd na stepie, 1978

Informacja normatywna

Uznawane za niepoprawne: skwierczyć

5. o dziecku

Definicja

daw. 
płakać

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ktoś roni łzy, łzawić się, płakać
antonimy:  śmiać się

Cytaty

Zdaje mi się, że pierwszeństwo miały te chaty, w których skwierczał noworodek, ale mówię to raczej na własny domysł, bo się nam nigdy nie udało wypenetrować dokładnie, jak się w istocie przedstawia rozdział [...] mleka.

źródło: NKJP: Beata Obertyńska: W domu niewoli, 1946

Informacja normatywna

Uznawane za niepoprawne: skwierczyć

Data ostatniej modyfikacji: 26.07.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN