UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

krowa

Chronologizacja

1174, SStp
Inne znaczenie: 'danina składana w postaci krowy'

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. krowa
krowy
D. krowy
krów
C. krowie
krowom
B. krowę
krowy
N. krową
krowami
Ms. krowie
krowach
W. krowo
krowy

Pochodzenie

psł. *korva

1. zwierzę domowe

Definicja

dorosła samica bydła domowego, żywiąca się trawą, hodowana dla mleka i mięsa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta domowe i hodowlane

Relacje znaczeniowe

synonimy:  krasula, krówsko, mećka, mućka
hiperonimy:  zwierzę

Połączenia

  • biała, czarna, czerwona; łaciata; młoda, stara; chuda, tłusta; cielna, dojna, mleczna; chora, wściekła; zdechła; nowa; własna; dobra krowa; krowa hodowlana; niemieckie, polskie krowy
  • krowa sąsiada; krowy rasy jakiejś
  • krowy na łące, na pastwisku; na ulicy; w oborze, w polu
  • krowa i byk, krowa i cielak, krowa i cielę; krowy i gęsi, krowy i konie, krowy i kozy, krowy i kury, krowy i owce, krowy i świnie; bydło i krowy
  • głowa, ogon, rogi, wymię; śmierć krowy; stado; hodowca, właściciel; hodowla; mięso; ilość, pogłowie krów
  • mleko (prosto) od krowy; pasza; zagroda dla krów
  • krowa muczy, porykuje, ryczy; je; daje mleko; cieli się, rodzi; zdechła; krowy pasą się
  • kupić; wziąć; ukraść; mieć, posiadać; utrzymać; sprzedać; zabić/zabijać; doić, wydoić; pędzić, prowadzić; przypominać krowę; hodować; paść, pilnować, wypasać krowy

Cytaty

Holenderska krowa daje dwa razy więcej mleka niż nasza krasula.

źródło: NKJP: Produkcja, Rzeczpospolita, nr 298, 1997

Urodził się 27 września w Bączu, gmina Kartuzy. Tam spędził swoje dzieciństwo, chodził do niemieckiej szkoły, a po lekcjach pasł krowy i gęsi.

źródło: NKJP: Jadwiga Marszałkowska: Szewc z zawodu, pszczelarz z zamiłowania, NTN Kartuzy, 1999-10-01

Od 9 lat prowadzi też gospodarstwo agroturystyczne. Amatorzy sielskiego życia niedaleko Warszawy mogą u pani Jadwigi pić mleko prosto od krowy, a na specjalne życzenie wziąć udział w żniwach.

źródło: NKJP: Halina Czarnecka: Harleyowcy zdjęli buty, Mazowieckie To i Owo, 2009-02-12

Zdaniem rolników hodowla krów mlecznych, pomimo stosunkowo niskich cen skupu i tak jest opłacalna pod warunkiem, że stado liczy kilka sztuk (krowy dają co najmniej 4,5 tysiąca litrów mleka w roku).

źródło: NKJP: (MIR): Czerwone w natarciu, Gazeta Krakowska, 2005-09-05

Od jesieni ubiegłego roku do końca marca tego roku ARiMR zakolczykowała większość krów i cieląt na terenie całego kraju; w ślad za tym właściciel każdego zwierzęcia ma otrzymać jego paszport [...].

źródło: NKJP: Kombinacje z kolczykami, Dziennik Polski, 2003-08-20

2. w zoologii

Definicja

dorosła samica niektórych dużych ssaków

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  samica

Cytaty

Każdy żubr (byk, krowa i cielę) ma swoją metrykę pochodzenia. Główna księga rodowodowa (baza ze wszystkich polskich ośrodków hodowli żubra) znajduje się w Białowieży.

źródło: NKJP: (WR): Opowieści z izby leśnej, Dziennik Polski, 2006-05-19

W okresie letnim żubry tworzą grupy składające się zazwyczaj z krów powyżej 4 roku życia oraz młodzieży.

źródło: Internet: www.zubry.com, Zachowanie socjalne i aktywność dobowa

Określenie krowa odnosi się też do samic innych dużych ssaków, np. karmiących samic wielorybów. Odpowiednio młode ssące wieloryby nazywa się wówczas cielakami.

źródło: Internet: Krowa, www.wikipedia.pl

3. kobieta

Definicja

pot. 
kobieta, która postrzegana jest przez mówiącego jako osoba leniwa, wykonująca czynności w sposób powolny i ociężały

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka płeć

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

Połączenia

  • głupia; stara krowa

Cytaty

Tymczasem przechodząca po tych pasach kobieta o mało nie wpadła pod samochód. - Jak, leziesz krowo - usłyszała od kierowcy.

źródło: NKJP: (AnKa): Znikające pasy, Gazeta Krakowska, 2001-12-21

Rażące tego przykłady to: leżenie w łóżku; wizyta gości i picie wina, kawy, palenie papierosa przy jednoczesnych rozmowach ze znajomymi, i oglądanie np. pasterki przez w pełni zdrowego albo zdrową, za przeproszeniem, krowę, co się jej nawet ręką ani nogą nie chce do kościoła ruszyć, bo jest zmęczona (A co będzie potem?).

źródło: NKJP: Ankieta: Religia i literatura, nr 11, 1999

Nie musiałabym oglądać twojej końskiej gęby. - A ja twojego tłustego tyłka. Nie wiem, co Ren widzi w takiej krowie, chyba na oczy mu padło.

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Róża Selerbergu, 2006

Posuń się, stara krowo! - nagle dochodzi do mnie. Wszyscy odwracają się w kierunku starszego, elegancko ubranego mężczyzny, autora wyzwiska. Riposta obrażonej: - Ty stary dziadu, trochę kultury. Poruszenie. Kolejka za karpiem się ożywiła.

źródło: NKJP: (EBnis): Święta za bony, Gazeta Krakowska, 2002-12-21

4. butelka wódki

Definicja

pot. 
duża butelka wódki (o pojemności 0,7 litra lub większej)

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie używki

Relacje znaczeniowe

synonimy:  krówka

Połączenia

  • kupić; wypić krowę

Cytaty

Powinni razem wypić krowę i wtedy by uczciwie i prawdziwie pogadali.

źródło: Internet: wykop.pl

Skoro można wypić krowę w parku lub na ulicy to nawet niezbyt wygórowane ceny trunków mogą nie zmienić nawyków bywalców tego typu.

źródło: Internet: dziennikwschodni.pl

5. coś zbyt dużego

Definicja

pot. 
przedmiot zbyt duży albo zbyt ciężki, a przez to mało użyteczny

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ciężar

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii wielkość,

Relacje znaczeniowe

synonimy:  grzmot, krówsko

Cytaty

Stoję przed wyborem nowego smartfona. [...]. S5 to wielka krowa i raczej odpada.

źródło: Intertet: wykop.pl

W każdym innym przypadku wolę inne obiektywy, bo ten to straszna krowa.

źródło: Internet: .pepper.pl

Frazeologizmy

choroba szalonych krów
choroba wściekłych krów
choroba szalonych krów
choroba wściekłych krów
dojna krowa
krowa morska
ktoś nie pasał świń z kimś
ktoś nie pasał krów z kimś
ktoś nie pasł krów z kimś
ktoś tłumaczy coś jak krowie na rowie
ktoś tłumaczy coś jak krowie na granicy
ktoś tłumaczy coś jak krowie na miedzy
ktoś tłumaczy coś jak chłop krowie na rowie
ktoś wytłumaczył coś jak krowie na rowie
ktoś wytłumaczył coś jak chłop krowie na rowie
ktoś wytłumaczył coś jak krowie na granicy
ktoś wytłumaczył coś jak krowie na miedzy
mleko od wściekłej krowy
stara krowa
święta krowa

Przysłowia

Krowa, która / co dużo ryczy, mało mleka daje
Krowa, która dużo ryczy daje mało mleka
Jak Kali ukraść krowę - to dobrze, jak Kalemu - to źle
Data ostatniej modyfikacji: 29.10.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json