UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

moderna

Chronologizacja

1901, Wacław Wolski, Wzloty na Parnas. Profile duchowe poetów współczesnych, ser. 1, polona.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. moderna
moderny
D. moderny
modern
C. modernie
modernom
B. modernę
moderny
N. moderną
modernami
Ms. modernie
modernach
W. moderno
moderny

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

niem. Moderne

z fr. moderne

1. okres

Definicja

kultur. 
okres modernistyczny w literaturze i sztuce końca XIX i początku XX w.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka prądy, kierunki i kategorie artystyczne

Cytaty

Tłumaczył i opatrywał wstępami książki głośne w dobie moderny [...].

źródło: NKJP: Ryszard Matuszewski: Alfabet: wybór z pamięci 90-latka, 2004

Jednak na przyjęcie tezy o wielkim okresie moderny nie pozwala przede wszystkim swoistość samego modernizmu Modernistyczna Polska nie ma swego Rilkego ani Błoka, Mallarmego czy Rimbauda, a polscy przodkowie Nietzschego są już tylko legendą.

źródło: NKJP: Tadeusz Drewnowski: Porachunki z XX wiekiem. Szkice i rozprawy literackie, 2006

2. sztuka

Definicja

kultur. 
nurt artystyczny w sztuce przełomu XIX i XX w., charakteryzujący się poszukiwaniem nowych koncepcji dzieł i form wyrazu, podkreślający rolę indywidualizmu i symbolizmu, głoszący kryzys cywilizacji, a zwłaszcza kultury mieszczańskiej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka prądy, kierunki i kategorie artystyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  modernizm

Cytaty

Jako artysta wydaje się przede wszystkim spadkobiercą moderny. Tak jak moderniści pragnie wyrazić w sztuce symbol, którego treści nie da się wypowiedzieć.

źródło: NKJP: Tadeusz Sobolewski: Dzienniki i scenariusze Andrieja Tarkowskiego, Gazeta Wyborcza, 1999-04-16

Według szwajcarskiego badacza twórczość ta [...] od początku do końca pozostaje wierna europejskiej modernie z przełomu wieków.

źródło: NKJP: Tadeusz Drewnowski: Próba scalenia: obiegi, wzorce, style. Literatura polska 1944-1989

3. ludzie

Definicja

kultur. 
środowisko artystów modernistycznych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka prądy, kierunki i kategorie artystyczne

Cytaty

Wystawa Bonnarda w 1925 robi nagle w oczach ówczesnej moderny paryskiej z malarza - „zacofańca impresjonistycznego na trycyklu” - nowatora.

źródło: NKJP: Józef Czapski: Patrząc, 1983

Zaprezentowała również sylwetkę Adele Sandrock, wielkiej niemieckiej aktorki teatralnej z przełomu wieków, wywodzącej się z kręgu tzw. wiedeńskiej moderny.

źródło: NKJP: Halina Piwowarczuk: Niezwykłe kobiety różnych epok, Tygodnik Regionalny „Gazeta Częstochowska”, 2004-03-18

4. architektura

Definicja

archit.  pot. 
modernizm w architekturze

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo

Relacje znaczeniowe

synonimy:  modernizm

Cytaty

Świat pokryły szare, smutne blokowiska. Martwe ściany betonu zgniotły wydumane przez modernę miasta ogrody, a lęgnąca się w ich anonimowym ogromie przestępczość burzyła spokój społeczny.

źródło: NKJP: Bal maskowy architektury, Dziennik Polski, 1999-10-09

Tym razem dr Zbigniew Beiersdorf z Instytutu Historii i Sztuki UJ opowie o tradycji i modernie w architekturze Małopolski.

źródło: NKJP: (ASz): Kulturalny październik, Gazeta Krakowska, 2003-10-02

Data ostatniej modyfikacji: 16.02.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json