UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

odcień

Chronologizacja

SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Kalka niem. Abschattung (Bańk); zob. cień

1. zieleni

Definicja

odmiana jakiegoś koloru różniąca się stopniem intensywności barwy albo domieszką innego koloru

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Relacje znaczeniowe

synonimy:

ton

Połączenia

jasny, ciemny; delikatny, głęboki, intensywny, mocny, stonowany, subtelny; chłodny, ciepły, zimny; naturalny; niezdrowy; niespotykany; błękitny, fioletowy, zielony, żółty...; niebieskawy, zielonkawy, żółtawy...; pastelowy odcień; odcień kolorystyczny; różne, wszystkie odcienie
odcień koloru (niebieskiego, zielonego...), barwy; bieli, czerwieni, szarości, zieleni, żółci...; cery, oczu, opalenizny, skóry, warg; fluidu, szminki; drewna, kamienia, marmuru; farby
mieć; dobrać; przybrać; wybrać; zmienić odcień
mienić się odcieniami
przechodzić, wpadać w jakiś odcień

Cytaty

	A jakie sery ułożone na płaskiej podstawce! I konfitury! Jedne z nich mają odcień bursztynowy, a drugie różowy. źródło: KWSJP: Maria Krüger: Godzina pąsowej róży, 1960
	Zbocze góry mieniło się wszelkimi odcieniami koloru czerwonego, żółtego i brązowego, barwy gasły wysoko, w czarnym pasie, gdzie pnie były już ogołocone z liści. źródło: KWSJP: Gorące południe. Opowiadania bułgarskie 1960-1966, 1967
	Twarz Gierwatowskiego przybrała odcień fioletu; kark mu spurpurowiał, a wąsy podskoczyły do góry. - Gówno - ryknął. źródło: KWSJP: Marek Hłasko: Cmentarze, 1957
	Samica na ogół posiada ubarwienie jednostajne i utrzymane w jasnym odcieniu, przeważnie oliwkowozielonym na grzbiecie, żółtym zaś na brzuchu, wzdłuż którego biegnie różowy lub bladoczerwony pasek. źródło: KWSJP: Włodzimierz Juszczak: Traszki, 1967
	Dworce lotnicze, wieże Babel dzisiejszego świata, mają w sobie coś fascynującego. Jak w kalejdoskopie mieszają się najrozmaitsze odcienie skóry, garnitury Europejczyków, burnusy Arabów, hinduskie sari... źródło: KWSJP: Marcin Wolski: Agent dołu, 1988

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	odcień	odcienie
D.	odcienia	odcieni
C.	odcieniowi	odcieniom
B.	odcień	odcienie
N.	odcieniem	odcieniami
Ms.	odcieniu	odcieniach
W.	odcieniu	odcienie

Składnia

odcień

CZEGO

2. odmiana

Definicja

jedna z odmian czegoś, niewiele się różniąca od innych

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

odmiana, rodzaj

Połączenia

różne; wszystkie odcienie; odcienie polityczne
odcienie miłości, namiętności, nienawiści; zalotów; relacji; ekspresji; głosu; imperializmu, komunizmu, liberalizmu, socjalizmu; opinii publicznej, politycznego zaangażowania

Cytaty

	Na razie szkodzili, jak mogli. Od strzelania zza węgła począwszy, poprzez szantaż i dywersję, a na wszelkich odcieniach wrogiej propagandy skończywszy. źródło: KWSJP: Jerzy Bronisławski: Zanim przyjdą o świcie, 1969
	[...] nie ma już między nami kontaktu, tego niewidzialnego przewodnika, który składa się ze wszystkich odcieni pożądania. źródło: KWSJP: Wiesław Jażdżyński: Świętokrzyski polonez, 1983
	Zachwyt i obojętność, miłość i nienawiść we wszystkich odcieniach towarzyszą dziełom literackim w ich życiu. źródło: KWSJP: Jan Parandowski: Alchemia słowa, 1951
	[...] wypełnia mnie ogrom całego życia, naprężają się we mnie tysiączne struny, bezładne i niewypowiedziane uczucia. Słowem nie mogłabym wytłumaczyć nigdy, ale umiałabym to wszystko wyrazić gestami i odcieniem głosu. źródło: KWSJP: Margit Kaffka: Barwy lata, 1960
	Opowiadali oni później w kółku najbliższych o namiętnych dyskusjach, które toczyli ze sobą w celi skazani na śmierć socjaliści, komuniści różnych odcieni, od trockistów do bucharinowców. źródło: KWSJP: Józef Czapski: Na nieludzkiej ziemi, 1947

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	odcień	odcienie
D.	odcienia	odcieni
C.	odcieniowi	odcieniom
B.	odcień	odcienie
N.	odcieniem	odcieniami
Ms.	odcieniu	odcieniach
W.	odcieniu	odcienie

Inne uwagi

Zwykle lm

Składnia

odcień

CZEGO

3. nacechowanie

Definicja

mało dostrzegalny przejaw jakiegoś uczucia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

synonimy:

domieszka, nuta, nutka, zabarwienie

Połączenia

ironiczny; negatywny, pejoratywny odcień; odcień znaczeniowy
odcień cynizmu, czułości, dumy, gniewu, goryczy, grozy, ironii, irytacji, kpiny, lekceważenia, litości, niecierpliwości, niezadowolenia, pewności, pogardy, politowania, radości, rozbawienia, smutku, strachu, urazy, uwielbienia, współczucia, wyższości, zawodu, zażenowania, złości, zniecierpliwienia, żalu
odcień czego na twarzy, w głosie
nabrać jakiegoś odcienia

Cytaty

	[...] uspokoił się, a jego nienawiść przemieniła się nagle w politowanie. Z odcieniem lekkiej ironii zapytał: - Słucham pana? źródło: KWSJP: Ervin Lázár: Biały tygrys, 1974
	Były to słowa złe, a ukryta w nich obraźliwość i złość nadawała ich głupocie odcień groźny. źródło: KWSJP: Kathryn Johnston Noyes: Drabina Jakubowa, 1969
	Co byś ty robił na prowincji bez rozbawionego, filozofującego Rzymu - rzekła z odcieniem pogardy w głosie. źródło: KWSJP: Teodor Jeske-Choiński: Gasnące słońce, 1958
	Obok telefonu stała szafa, i podporucznikowi nagle się wydało, że ktoś na niej siedzi. Ale wiśniówka w kuflu z piwem mogła płatać nie tylko takie figle, więc podporucznik machnął ręką z odcieniem lekceważenia: „Et, do delirki, brachu, jeszcze daleko!”. źródło: KWSJP: Michał Choromański: Dygresje na temat kaloszy, 1966

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	odcień	odcienie
D.	odcienia	odcieni
C.	odcieniowi	odcieniom
B.	odcień	odcienie
N.	odcieniem	odcieniami
Ms.	odcieniu	odcieniach
W.	odcieniu	odcienie

Składnia

odcień

CZEGO

Data ostatniej modyfikacji: 16.05.2010