Chronologizacja
Na podstawie indeksu haseł.
Pochodzenie
łac. tonus 'napięcie, dźwięk'
z gr. tónos
1. gamy
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka muzyka
Połączenia
- zagrać coś o ton (niżej, wyżej)
Cytaty
|
Jeśli jesteś bardzo początkująca to zagraj sobie te akordy o ton wyżej. źródło: Internet |
|
|
Śpiewał o pół tonu za nisko. źródło: Internet |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | ton |
tony |
|
| D. | tonu |
tonów |
|
| C. | tonowi |
tonom |
|
| B. | ton |
tony |
|
| N. | tonem |
tonami |
|
| Ms. | tonie |
tonach |
|
| W. | tonie |
tony |
2. głosu
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | zabarwienie |
Połączenia
- ton głosu
- ton groźby, perswazji, pretensji, usprawiedliwienia, wymówki, wyrzutu, wyższości
- agresywny, arogancki, autorytatywny, beznamiętny, błagalny, chłodny, dobrotliwy, drwiący, groźny, grzeczny, karcący, kategoryczny, lekceważący, lodowaty, łagodny, mentorski, niedbały, obojętny, oschły, płaczliwy, pogardliwy, poirytowany, pojednawczy, proszący, protekcjonalny, przepraszający, przymilny, rozkazujący, rzeczowy, spokojny, stanowczy, szyderczy, urażony, uspokajający, władczy, zaczepny, zniecierpliwiony, znużony, zrezygnowany ton
Cytaty
|
Kobieta przemawia tonem wykładu, a raczej wyuczonej lekcji. źródło: NKJP: Stanisław Mrożek: Jak zostałem filmowcem, 1975 |
|
|
Na moment zapanowało między nimi milczenie, a potem kapitan powiedział niezwykle oficjalnym tonem: - Złożysz mu raport ustnie w mojej obecności. źródło: NKJP: Zbigniew Górniak: Siostra i byk, 2009 |
|
|
Teściowa odwdzięczała jej się tym samym, dodając do uroczystej mimiki raptowne wzloty brwi i zaskakujące zmiany tonu głosu. źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Pudełko ze szpilkami, 2002 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | ton |
tony |
|
| D. | tonu |
tonów |
|
| C. | tonowi |
tonom |
|
| B. | ton |
tony |
|
| N. | tonem |
tonami |
|
| Ms. | tonie |
tonach |
|
| W. | tonie |
tony |
Inne uwagi
Zwykle lp
3. wypowiedzi
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia
Połączenia
- artykuł, komentarz, opis, opowieść, przemówienie, tekst, wypowiedź w jakimś tonie
- ironiczny, kpiarski, moralizatorski, patetyczny, podniosły, uroczysty, żartobliwy ton
- przybrać, przyjąć jakiś ton
- mówić, pisać, przemawiać, publikować, wypowiadać się w jakimś tonie
Cytaty
|
Wewnątrz okładki w podniosłym tonie przedstawiona jest historia zespołu i jego inspiracje. źródło: NKJP: Dziennik Polski, 2000-11-20 |
|
|
Zdystansowany, rzeczowy styl Kertesza oraz niemal ironiczny ton opowieści [...] wynikają po części z pasji demaskatorskiej, skierowanej przeciwko sprawcom okupacyjnego piekła. źródło: NKJP: Janusz Wróblewski: Arcydzieło Kertesza, Polityka, 2002-03-16 |
|
|
Zniżyła głos i zbliżywszy do niego twarz, przybrała ton źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Sceny z życia pozamałżeńskiego, 2003 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | ton |
tony |
|
| D. | tonu |
tonów |
|
| C. | tonowi |
tonom |
|
| B. | ton |
tony |
|
| N. | tonem |
tonami |
|
| Ms. | tonie |
tonach |
|
| W. | tonie |
tony |
Inne uwagi
Zwykle lp
4. koloru
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | odcień |
Połączenia
- ton kolorystyczny
- blady, błękitny, ciemny, jasny ton
Cytaty
|
Jej salonik utrzymany jest w gołębim tonie, tu i ówdzie widoczna tkanina w dzikie róże, światło sączy się przez powiewne białe firanki. źródło: NKJP: Sonia Raduńska: Kartki z białego zeszytu, 2008 |
|
|
Szlafroków kąpielowych w polu swego widzenia naliczył Skoczek pięć. Najbardziej zainteresował go ten, przy którym siedziała nad samym brzegiem para zakochanych: był w tonie pomarańczowo-żółtym. źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Zorro, załóż okulary!, 2001 |
|
|
Dobrze jest zrobić delikatny balejaż. Może być w odważnych, ostrych kolorach lub jeśli wolisz, tylko o ton jaśniejszy od naturalnego koloru twoich włosów. źródło: NKJP: Paulina Karolak: Na letnim luzie, Cosmopolitan, nr 08, 2000 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | ton |
tony |
|
| D. | tonu |
tonów |
|
| C. | tonowi |
tonom |
|
| B. | ton |
tony |
|
| N. | tonem |
tonami |
|
| Ms. | tonie |
tonach |
|
| W. | tonie |
tony |
5. instrumentu
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | barwa, tembr, zabarwienie | |
| hiperonimy: | brzmienie |
Połączenia
- delikatny, łagodny ton
- ton fortepianu, instrumentu, klawesynu, pianina
Cytaty
|
Po lewej stronie stał wiedeński fortepian, a naprzeciw fortepianu stary osiemnastowieczny klawesyn, instrument o tonie delikatnym i szeleszczącym. źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Światło i lęk. Opowiadania starej daty, 2003 |
|
|
Najgłośniej szwargotali atłasowi żydzi z pejsami zwisającymi spod czarnych jarmułek - zawsze o ton wyżej od chłopów i bab. źródło: NKJP: Joanna Kulmowa: Topografia myślenia, 2001 |
|
|
Motor wyje o kilka tonów wyżej, potem zaczyna czkać, zachłystuje się i gaśnie. źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Busz po polsku, 2007 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | ton |
tony |
|
| D. | tonu |
tonów |
|
| C. | tonowi |
tonom |
|
| B. | ton |
tony |
|
| N. | tonem |
tonami |
|
| Ms. | tonie |
tonach |
|
| W. | tonie |
tony |