UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

msza

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Pochodzenie

psł. *mьša

z łac. kośc. missa

1. ceremonia religijna

Definicja

najważniejsza ceremonia liturgiczna w Kościołach chrześcijańskich ustanowiona przez Chrystusa na pamiątkę Ostatniej Wieczerzy

Noty o użyciu

W tekstach religijnych używane zwykle w połączeniu msza święta lub msza św.
Pisany również wielkimi literami: Msza Święta, Ofiara Mszy św.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół sakramenty i obrzędy religijne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  Eucharystia, Najświętsza Ofiara, Wieczerza Pańska
hiperonimy:  liturgia

Połączenia

  • uroczysta; niedzielna, sobotnia; codzienna, comiesięczna, cotygodniowa, jubileuszowa, rocznicowa; poranna, południowa, popołudniowa, ranna, wieczorna; cicha, pożegnalna, tradycyjna, specjalna, wielkanocna msza; msza katolicka, święta; beatyfikacyjna, dożynkowa, dziękczynna, ekumeniczna, kanonizacyjna, łacińska, odpustowa, papieska, pogrzebowa, pontyfikalna, prymicyjna, rezurekcyjna, specjalna, zwykła, żałobna; celebrowana, koncelebrowana; szkolna; radiowa
  • msza Krzyżma Świętego, Wieczerzy Pańskiej
  • msza (święta) dla dzieci, dla młodzieży, dla studentów; msza z jakiejś okazji
  • msza (święta)za czyjąś duszę, za ojczyznę, za spokój czyjejś duszy, za zmarłych...
  • msza z czyimś udziałem
  • msza (święta) na (krakowskich) Błoniach, na placu Piłsudskiego, na placu Świętego Piotra, na Wawelu...; msza (święta) w intencji Jana Pawła II, Ojca Świętego, ojczyzny, zmarłych...; msza w języku polskim, łacińskim, litewskim...; msza w obrządku bizantyjskim, łacińskim, ormiańskim, wschodnim...; msza (święta) w jakiejś bazylice, w jakiejś kaplicy, w jakiejś katedrze, w jakimś klasztorze, w jakiejś kolegiacie, jakimś kościele, w jakimś sanktuarium...
  • msza (święta) i apel poległych, msze (święte) i modlitwy, msze (święte) i nabożeństwa; nieszpory i msza (święta), procesja i msza (święta)
  • część, koniec, początek; liturgia, ofiara; intencja; oprawa (muzyczna); transmisja; uczestnicy mszy; w czasie mszy
  • uczestnictwo, udział w mszy
  • msza odbyła / odbywa się, rozpoczęła się, trwa
  • słuchać, wysłuchać mszy;
  • słuchanie mszy
  • przewodniczyć mszy
  • celebrować, koncelebrować, odprawić / odprawiać, rozpocząć, sprawować, zacząć; organizować, zaplanować; zamówić / zamawiać; transmitować mszę;
  • celebrowanie, odprawienie / odprawianie, rozpoczęcie, sprawowanie, zakończenie mszy
  • chodzić, iść, pójść, przybyć, przychodzić, udać się, uczęszczać; zaprosić / zapraszać na mszę
  • być na mszy; brać udział, uczestniczyć, wziąć udział w mszy;
  • uczestniczący w mszy
  • w trakcie mszy

Cytaty

Od bicia dzwonu Zygmunta w katedrze na Wawelu rozpoczęła się wczoraj uroczysta msza święta w 83. rocznicę zwycięskiej bitwy warszawskiej, a także za spokój duszy zwycięskiego wodza.

źródło: NKJP: Początek za wcześnie?, Dziennik Polski - Kraków, 2003-08-16

O godz. 9.45, na morenowym wzgórzu zwanym Biskupią Górą, papież odprawi mszę świętą z homilią, a w południe odmówi wraz z wiernymi modlitwę Anioł Pański.

źródło: NKJP: Odwiedzi cystersów?, Dziennik Polski - Kraj, 1999-06-05

Jego Ekscelencja ks. bp Kazimierz Ryczan, ordynariusz kielecki, będzie sprawował mszę świętą w intencji parafian, darczyńców kościoła i bierzmowanych, a także poświęci odnowiony ołtarz Matki Bożej Pocieszenia.

źródło: NKJP: W skrócie, Dziennik Polski - Miechów, 2003-10-10

W piątek o godz. 18.30, w kościele Mariackim, zostanie odprawiona uroczysta msza święta, w czasie której nastąpi odnowienie ślubów zakonnych.

źródło: NKJP: (WT): Od wschodu do zachodu słońca, Dziennik Polski - Kraków, 2001-02-01

W tym roku papież odwiedzi 19 miast (w tym Kraków i Warszawę dwukrotnie), z których bezpośrednio transmitowane będą msze św., nabożeństwa i spotkania z udziałem Jana Pawła II.

źródło: NKJP: (STRZ): Wizyta na ekranach, Dziennik Polski - Kraj, 1999-06-05 -

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. msza
msze
D. mszy
mszy
C. mszy
mszom
B. mszę
msze
N. mszą
mszami
Ms. mszy
mszach
W. mszo
msze

2. utwór muzyczny

Definicja

muz. 
utwór muzyczny wokalny lub wokalno-instrumentalny oparty na liturgicznych tekstach mszalnych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka muzyka

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół sakramenty i obrzędy religijne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  utwór

Połączenia

  • msza Bacha, Beethovena, Mozarta...
  • kompozytor mszy
  • wysłuchać mszy
  • komponować, napisać, tworzyć, wykonać mszę;
  • wykonanie mszy

Cytaty

[...] wydaje się, że tradycja komponowania mszy intencjonalnie liturgicznych zaczyna zanikać w II poł. stulecia, poczynając od lat 60-ych.

źródło: NKJP: Stanisław Dąbek: Twórczość mszalna kompozytorów polskich XX wieku : 1900-1995, 1996

[...] czołowy zespół muzyki dawnej, Collegium Vocale z Gandawy, wykona w Studiu Koncertowym S-1 Polskiego Radia w sobotę, niedzielę i poniedziałek wszystkie msze Bacha [...].

źródło: NKJP: Dorota Szwarcman: Dziś rozpoczyna się w Warszawie Nadzwyczajny Festiwal Bachowski, Gazeta Wyborcza, 1995-03-10

Melomani krakowscy przyszli posłuchać prezentowanej w naszym mieście po raz pierwszy, choć powstałej przed dwoma laty, Mszy Wojciecha Kilara.

źródło: NKJP: Anna Woźniakowska: Missa pro pace, Dziennik Polski - Kultura, 2002-12-06 -

W porównaniu z innymi mszami Mozarta, Msza c-moll zw. Wielką wyróżnia się monumentalnością koncepcji (żałować należy, iż nie została do końca doprowadzona ręką mistrza).

źródło: NKJP: Muzyka, Dziennik Polski - Kraków, 1999-05-27

Tradycja Capelli Cracoviensis prezentowania Requiem Mozarta w Dzień Wszystkich Świętych - Requiem, czyli msza żałobna, powinna być wykonywana właśnie 1 listopada - sięga już ośmiu lat.

źródło: NKJP: (AMS): „Requiem” Mozarta, Dziennik Polski - Małopolska, 2000-10-30

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. msza
msze
D. mszy
mszy
C. mszy
mszom
B. mszę
msze
N. mszą
mszami
Ms. mszy
mszach
W. mszo
msze

Frazeologizmy

czarna msza
ktoś służy do mszy
msza gregoriańska
msza wotywna

Przysłowia

Ubrał się diabeł w ornat i ogonem na mszę dzwoni
Data ostatniej modyfikacji: 04.07.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json