UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pudło

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp

1.a pojemnik

Definicja

duży pojemnik z lekkiego materiału, takiego jak tektura albo plastik, służący do przechowywania bądź pakowania przedmiotów i substancji, które nie są płynami

Pochodzenie

śr.-d.-niem. pudel 'puszka, torba'

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka sprzęty domowe i przedmioty codziennego użytku

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

opakowanie, pojemnik

Połączenia

duże, ogromne, olbrzymie, wielkie; ciężkie; blaszane, drewniane, kartonowe, metalowe, plastikowe, tekturowe; szare; zakurzone; zwykłe; puste pudło; całe pudło czegoś; pudło pełne czegoś, wypełnione czymś
pudło z dykty
pudło na drobiazgi, na kapelusz, na zabawki
pudło z książkami, z narzędziami, ze zdjęciami
pudło po butach, po owocach, po telewizorze
pudła i paczki, pudła i pudełka, pudła i skrzynki, pudła i toboły, pudła i torby, pudła i walizki
dźwigać, nieść, taszczyć; pakować, spakować, rozpakować/rozpakowywać; otworzyć/otwierać, zamknąć/zamykać pudło
chować, schować, pakować, spakować, zapakować, włożyć/wkładać, wrzucić/wrzucać, wsadzić/wsadzać coś do pudła
przechowywać, trzymać coś w pudle

Cytaty

	W mercedesie busie siedział Tadeusz D., a auto było załadowane kartonowymi pudłami, wypełnionymi skradzionym towarem. źródło: NKJP: (SIM): Proces zacznie się od nowa, Express Ilustrowany, 2003-01-03
	Podejrzane tekturowe pudło przy oszklonych drzwiach wejściowych zauważył nad ranem sądowy portier. źródło: NKJP: Monika Panfil: Rozbrojono bombę zegarową z lubelskiego sądu, Gazeta Wyborcza, 1997-05-27
	Takie właśnie informacje znajdziesz w tej instrukcji. Dowiesz się z niej wszystkiego, co powinieneś wiedzieć, zanim rozpakujesz pudła z zestawem. źródło: NKJP: Bartosz Danowski: Instrukcja obsługi komputera, 2005
	Milicjanci, którzy ją przyprowadzili, pomagali upychać jej bagaż, starą walizkę i pudło przewiązane sznurkiem. Z tym pudłem był największy kłopot. Ludzie się buntowali, bo zabierało miejsce. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Niemiecki taniec, 2009

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pudło	pudła
D.	pudła	pudeł
C.	pudłu	pudłom
B.	pudło	pudła
N.	pudłem	pudłami
Ms.	pudle	pudłach
W.	pudło	pudła

1.b zawartość

Definicja

zawartość pudła – pojemnika

Pochodzenie

śr.-d.-niem. pudel 'puszka, torba'

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka sprzęty domowe i przedmioty codziennego użytku

Połączenia

pudło czekoladek, dokumentów, proszku, zabawek

Cytaty

Pięciokilogramowe pudło proszku do prania starcza zaledwie na tydzień.

źródło: NKJP: Konrad Dulkowski, Marcin Zasada, Alicja Zboińska: Śmieci nie kłamią, Dziennik Zachodni, 2008-05-16

Później wyszło na jaw, że zabrali dwa pudła dokumentów dotyczących sprawy Whitewater, nad którą pracował.

źródło: NKJP: Jacek Kalabiński: Biała woda podmywa Biały Dom, Gazeta Wyborcza, 1994-03-12

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pudło	pudła
D.	pudła	pudeł
C.	pudłu	pudłom
B.	pudło	pudła
N.	pudłem	pudłami
Ms.	pudle	pudłach
W.	pudło	pudła

Składnia

pudło

CZEGO

2. samochodu

Definicja

coś, co kształtem lub przeznaczeniem przypomina pudło – pojemnik

Pochodzenie

śr.-d.-niem. pudel 'puszka, torba'

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka sprzęty domowe i przedmioty codziennego użytku

Połączenia

pudło komputera, samochodu, wagonu

Cytaty

	Najpierw oczami wyobraźni, potem już chyba tymi właściwymi - choć nie na pewno - widziałem kanciaste pudło samochodu pancernego, gramolące się w górę i raz po raz spychane grawitacją na dno wąwozu. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Afrykanka, 2005
	Formalnie wagon ten był przeróbką z wagonu osobowego […]. Pudło wagonu było metalowe, wyposażony był w silnik wysokoprężny o mocy 100 KM z przekładnią mechaniczną i sterowaniem ręcznym. źródło: NKJP: Andrzej Tajchert: Koleje wąskotorowe Zwierzyniec – Biłograj, 2007
	Pudełka, książki, maszynopisy, wielkie jak kremowy lotniskowiec pudło komputera IBM PC, z tych najstarszych, bez twardego dysku. źródło: NKJP: Piotr Siemion: Niskie Łąki, 2000
	W czasie pierwszej godziny ucztowania rektorowi ani razu nie udało się odwrócić uwagi kardynała od sztucznych dań wnoszonych nieustannie do pudła sali przez ubranych w papierowe liberie lokajów. źródło: NKJP: Adam Wiśniewski-Snerg: Według łotra, 1978
	ARTUR - Właśnie o tym chciałem z ojcem porozmawiać. STOMIL - Później, później. (wypija łyk kawy z filiżanki, postawionej tymczasem przez Edka. Patrzy na katafalk) Czy wreszcie ktoś usunie to pudło? źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Tango, 1964

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pudło	pudła
D.	pudła	pudeł
C.	pudłu	pudłom
B.	pudło	pudła
N.	pudłem	pudłami
Ms.	pudle	pudłach
W.	pudło	pudła

Składnia

pudło

(CZEGO)

3. gitary

Definicja

muz.

część instrumentu muzycznego, w której wnętrzu następuje wzmocnienie dźwięku powstającego w wyniku drżenia strun lub innych elementów tego instrumentu

Pochodzenie

śr.-d.-niem. pudel 'puszka, torba'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka muzyka

Relacje znaczeniowe

synonimy:

rezonator

Połączenia

pudło rezonansowe
pudło cymbałów, fortepianu, gitary, skrzypiec

Cytaty

Pudło fortepianu buduje się z drewna świerkowego, rama odlewana jest z żeliwa, struny są stalowe, a niższe owija się jeszcze miedzianym drutem.

źródło: NKJP: Dorota Szwarcman: Mebel ze skrzydłem, Polityka, 2005-10-29

Z wagonów wygrzebują się postacie obładowane plecakami, worami namiotów; drewniaki stukają, dźwięczy potrącone pudło gitary.

źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Bóg zapłacz!, 2000

Prym wiódł lider formacji, który grał ze swobodą wirtuoza, choć nie zawsze korzystał z klawiatury fortepianu. Możdżer często sięgał ręką do pudła rezonansowego, by manipulacjami przy strunach i młoteczkach zmieniać brzmienie instrumentu.

źródło: NKJP: (FUR): Kaska, szelest i Nirvana, Słowo Polskie. Gazeta Wrocławska, 2004-03-01

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pudło	pudła
D.	pudła	pudeł
C.	pudłu	pudłom
B.	pudło	pudła
N.	pudłem	pudłami
Ms.	pudle	pudłach
W.	pudło	pudła

Składnia

pudło

(CZEGO)

4. podium

Definicja

sport. pot.

podium

Pochodzenie

śr.-d.-niem. pudel 'puszka, torba'

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport przedmioty związane ze sportem

Relacje znaczeniowe

synonimy:

podium

Połączenia

miejsce na pudle
dostać się, wskoczyć, załapać się na pudło
stanąć na pudle

Cytaty

	Czy wrocławianin Paweł Jacak zdoła po paru latach ponownie stanąć na pudle? Był już wicemistrzem kraju, ale w barwach warszawskiej Legii. źródło: NKJP: Wojciech Koerber: Florecista Paweł Jacak liczy na sukces, ale..., Gazeta Wrocławska, nr 16/09, 2009
	Dwa miejsca na pudle wywalczyli nasi pingpongiści w kategorii powyżej 45 lat. źródło: NKJP: mars: Dwa zwycięstwa, Życie Podkarpackie, 2007-06-20
	Wprawdzie nie udało nam się wskoczyć „na pudło”. Jeden wynik w innych spotkaniach stanął nam w tym na przeszkodzie. Jednak 4. pozycja jest najlepszą na przestrzeni kilku lat i w pełni oddaje możliwości zespołu […]. źródło: NKJP: (zab): Rozpuścili bocheńską sól, Dziennik Polski, 2005-05-10
	Aby załapać się na pudło i zdobyć trzecie miejsce - rypińscy hokeiści muszą dać z siebie wszystko podczas turnieju w Łodzi. źródło: NKJP: EK: Rypin: Rypin. „Staś” załapie się na lepsze miejsce?, Gazeta Pomorska, 2010-03-09

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pudło	pudła
D.	pudła	pudeł
C.	pudłu	pudłom
B.	pudło	pudła
N.	pudłem	pudłami
Ms.	pudle	pudłach
W.	pudło	pudła

Inne uwagi

Zwykle lp

5. gruchot

Definicja

pot. pejorat.

stary, zużyty bądź nie w pełni funkcjonalny sprzęt lub pojazd

Pochodzenie

śr.-d.-niem. pudel 'puszka, torba'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

synonimy:

grat, gruchot, złom

Połączenia

stare; popsute, zepsute; rozklekotane, zdezelowane pudło

Cytaty

[...] pociąg przemieszczał się w tempie niemal ujemnym [...]. Wreszcie, pod sam wieczór to stare pudło wężykiem zatoczyło się na stację w Mantui. Uważając, aby nie urwać zardzewiałych drzwi, wysiadłem i udałem się na poszukiwanie młodzieżowego hostelu [...].

źródło: NKJP: Jarosław Krawczyk: Ustąp, melankolija, Gazeta Wyborcza, 1997-04-25

– Pralka wysiadła – powiedziała krótko babcia, która nie była w najlepszym humorze. – Przeklęte stare pudło, to już trzeci raz w tym roku.

źródło: NKJP: Małgorzata Musierowicz: Dziecko piątku, 1993

Gdy w nocy [...] zgasło radio, pomyślał, że stare pudło w końcu wysiadło. Następnego dnia wiedział już, że akurat z radiem jest wszystko w porządku […].

źródło: NKJP: Anna Bikont, Joanna Szczęsna: Stal się leje, moc truchleje (2), Gazeta Wyborcza, 1999-01-09

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pudło	pudła
D.	pudła	pudeł
C.	pudłu	pudłom
B.	pudło	pudła
N.	pudłem	pudłami
Ms.	pudle	pudłach
W.	pudło	pudła

6.a zakład karny

Definicja

pot.

więzienie (miejsce)

Pochodzenie

śr.-d.-niem. pudel 'puszka, torba'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa więzienie i kara

Relacje znaczeniowe

synonimy:

ciupa, kić, kryminał, mamer, paka, puszka, ul, więzienie, więzień, zakład karny

Połączenia

pójść, trafić do pudła; wyjść z pudła; posłać, posadzić, wpakować, wsadzić kogoś do pudła
kiblować, siedzieć w pudle

Cytaty

Prokuratorzy nie powinni się czulić z gangsterami, powinni ich wsadzać do pudła.

źródło: NKJP: W.Giełżyński: Asia wyrozumiała, Tygodnik Ciechanowski, 2004-01-21

Ponieważ działałem ostro w strukturach „Solidarności”, internowano mnie w pierwszej kolejności i po wyjściu z pudła zdecydowałem się na emigrację.

źródło: NKJP: Jarosław Abramow-Newerly: Młyn w piekarni, 2002

Terminował w złodziejskim fachu. Był małym paserem jakiejś szajki małolatów. Siedział w pudle.

źródło: NKJP: Marek Nowakowski: Powidoki, 2010

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pudło	pudła
D.	pudła	pudeł
C.	pudłu	pudłom
B.	pudło	pudła
N.	pudłem	pudłami
Ms.	pudle	pudłach
W.	pudło	pudła

6.b kara

Definicja

pot.

więzienie (kara)

Pochodzenie

śr.-d.-niem. pudel 'puszka, torba'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa więzienie i kara

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	ciupa, kić, mamer, odsiadka, paka, więzienie
	hiperonimy:	kara

Połączenia

ileś miesięcy, lat pudła
zasłużyć/zasługiwać na pudło

Cytaty

Amerykanin mówiący o Bushu ,,idiot” nie ryzykuje niczym. Białorusin zarobi do trzech lat pudła.

źródło: NKJP: Danuta Pawlicka: Łukaszenko przeminie, Gazeta Poznańska, 2006-03-17

Sąd w mieście Acireale, widocznie pełen podziwu dla tak niezwykłych umiejętności, (a może również zahipnotyzowany), skazał winowajców tylko na cztery miesiące pudła, na dodatek w zawieszeniu.

źródło: NKJP: Rozrywka z Temidą, Detektyw, nr 3 (151), 1999

Upiłem się z kumplami i odbiło nam. Ukradliśmy samochód. Zasłużyłem na pudło.

źródło: NKJP: Irena Morawska: Wena, Gazeta Wyborcza, 1993-02-04

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pudło	pudła
D.	pudła	pudeł
C.	pudłu	pudłom
B.	pudło	pudła
N.	pudłem	pudłami
Ms.	pudle	pudłach
W.	pudło	pudła

Inne uwagi

Zwykle lp

7. strzał

Definicja

pot.

niecelny strzał z broni lub rzut przedmiotem

Pochodzenie

niem. Pudel 'chybienie'

Wyraz z niemieckiego języka myśliwskiego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna broń

Relacje znaczeniowe

sprzeczne:

trafienie

Cytaty

Już po chwili słyszymy pierwsze strzały. Tym razem – pudło. Jedziemy dalej, ale nasz przewodnik coraz bardziej przebiera nogami [...].

źródło: NKJP: Pacyfik w ogniu, CKM, nr 05/05, 2000

Sikora, arcyszybki na trasie, tracił szanse na strzelnicy. Jedno pudło mniej i miałby złoto za wyścig na 20 km. Ale cóż, taka specyfika biathlonu: nie wystarczy być strzelcem wyborowym albo superbiegaczem.

źródło: NKJP: Jerzy Konopka: Minął tydzień, Dziennik Bałtycki, 2009-02-21

Jest w znakomitej formie biegowej: w sobotę wskoczył na podium mimo dwóch pudeł na strzelnicy.

źródło: NKJP: Paweł Rydzyński: Polski król zimy, Trybuna, 2006

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pudło	pudła
D.	pudła	pudeł
C.	pudłu	pudłom
B.	pudło	pudła
N.	pudłem	pudłami
Ms.	pudle	pudłach
W.	pudło	pudła

8. pomyłka

Definicja

pot.

pomyłka lub nieudane działanie

Pochodzenie

niem. Pudel 'chybienie'

Wyraz z niemieckiego języka myśliwskiego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Cytaty

Pobiegłem więc po radio samochodowe, które też było po bardzo atrakcyjnej cenie. I co? Znów pudło. Nie ma radia.

źródło: NKJP: Tomasz Jabłoński: Czy powinni tego zabronić?, Express Ilustrowany, 2004-01-10

Listę osób, którym przyznano pieniądze mamy znaleźć na stronie internetowej. I znów pudło – znajdujemy tylko adnotację „strona w przebudowie” i kilkadziesiąt adresów siedzib w całej Polsce.

źródło: NKJP: Aleksandra Tyczyńska: Potrzeba matką naiwnych, Dziennik Łódzki, 2005-03-04

W środku najstarszej części Fezu ulokowały się farbiarnie i garbarnie. Do tych drugich można trafić bez pudła po zapachu.

źródło: NKJP: Marcin Jamkowski: Wspinaczka, Gazeta Wyborcza, 1998-05-22

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pudło	pudła
D.	pudła	pudeł
C.	pudłu	pudłom
B.	pudło	pudła
N.	pudłem	pudłami
Ms.	pudle	pudłach
W.	pudło	pudła

Inne uwagi

Zwykle lp

Frazeologizmy

stare pudło

Data ostatniej modyfikacji: 28.09.2018