UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

małż

Chronologizacja

1472, SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. małż
małże
D. małża
małżów
małży
C. małżowi
małżom
B. małża
małże
N. małżem
małżami
Ms. małżu
małżach
W. małżu
małże

Inne uwagi

Zwykle lm

1.a stworzenie

Definicja

stworzenie wodne o miękkim, spłaszczonym ciele otoczonym dwoma złączonymi muszlami, występujące w tysiącach gatunków; Bivalvia

Pochodzenie

płn. psł. **(s)ml̥žь 'ślimak'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta wodne

Połączenia

  • duże, wielkie; żywe; jadalne; małże morskie, perłowe
  • małże i ryby; ostrygi i małże, skorupiaki i małże, ślimaki i małże
  • mięso, muszle, skorupa małży; hodowla; gatunek, rodzaj; poławiacze małży
  • małże filtrują (wodę), wytwarzają (perły)
  • zbierać małże

Cytaty

Małże są niezwykle pożyteczne - przez całe życie przepuszczają przez swoje ciało strumienie wody, odcedzając z niej bakterie, glony i organiczne cząstki.

źródło: NKJP: Grzegorz Tabasz: Stołówka dla kaczek, Gazeta Krakowska, 2001-09-18

Najpiękniejsze i najcenniejsze perły są wytworem mięczaków, zwłaszcza małży morskich [...]. Gdy obce ciało w postaci ziarenka piasku lub jaja pasożyta zagnieździ się między płaszczem a muszlą mięczaka, zwierzę pokrywa je warstwą masy perłowej.

źródło: NKJP: AD: Jutro Dzień Kobiet! Klejnot zamiast tulipana, Nasze Miasto Poznań, 2002-03-07

1.b potrawa

Definicja

potrawa z małży - stworzeń

Pochodzenie

płn. psł. **(s)ml̥žь 'ślimak'

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Połączenia

  • świeże; gotowane, ugotowane małże
  • małże i raki, małże i ryby; homary i małże, kraby i małże, krewetki i małże, ostrygi i małże, ośmiornica i małże, skorupiaki i małże, ślimaki i małże
  • jeść małże

Cytaty

Małże [...] podaje się w muszelkach. Muszelkę przytrzymuje się specjalnymi szczypcami i wyciąga z niej małża widelczykiem. Zamiast szczypcami można się posłużyć pustą muszelką [...].

źródło: NKJP: Tadeusz Rojek: Jak to się je. Savoir-vivre przy stole, 1994

Krewetki, kraby, homary i małże rzadko goszczą na polskich stołach, ale często można je spotkać np. w restauracjach kuchni azjatyckiej.

źródło: NKJP: Agnieszka Grzelak: Alergeny czyhają na talerzu, Dziennik Zachodni, 2007-03-03

Zbyt wcześnie na whisky(?!), sączymy więc piwo, zagryzając świeżymi małżami.

źródło: NKJP: Sławomir Brzozowski: Za pół ceny, CKM, 2000

2. mąż

Definicja

pot.  żart. 
mąż

Pochodzenie

Od: małżonek

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Rodzina członkowie rodziny

Relacje znaczeniowe

synonimy:  małżonek, mąż, mężulek, mężunio, mężuś, stary II, ślubny II

Cytaty

Chusta ma tę przewagę nad innymi nosidłami, że jest mnóstwo pozycji, w które możesz ją zawiązać, siedzące, leżące, na plecach, na biodrze itd. Tylko że faktycznie trzeba mieć nielichą wprawę […]. Mój małż do chusty się do dziś nie przekonał.

źródło: NKJP: Internet

Ja się z małżem spotykałam przed zaręczynami cztery lata [...]

źródło: NKJP: Internet

Data ostatniej modyfikacji: 22.03.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json